Chương 249: Gạo cứu người cũng che tên

Sân phát gạo nằm giữa Công Đức Viện và tường nội đàn, lát đá xanh đã mòn lõm thành từng vệt hàng người. Khi Tần Mạc tới, trời gần tối hẳn. Đèn dầu treo trên cọc tre, ánh vàng chao qua những bát gỗ, túi vải, tay trẻ con và mặt người đói. Mùi gạo sống từ kho tràn ra, bị mùi mồ hôi, bụi chân và tro bám trên áo mọi người kéo xuống đất.

Đặng Nhu đứng trên một thùng gỗ úp, tay cầm gáo đong. Nàng gầy hơn lần gặp ở đường bùn, nhưng giọng vẫn sắc như cạnh bát mẻ.

“Một hàng một! Ai chen, ta đổ gạo vào đầu chứ không vào bát!”

Một ông lão cười khan. “Đổ đầu cũng nhặt ăn.”

“Vậy ta đổ vào đầu người chen sau ngươi.”

Hàng người bật cười vài tiếng mệt mỏi rồi lại siết vào trật tự. Đặng Nhu nhảy xuống, tự tay kéo một đứa bé khỏi chỗ bị kẹp giữa hai người lớn. “Trẻ con đứng ngoài mép. Người lớn đói không được lấy bụng mình ép xương nó.”

Phục Sinh mang sổ gạo tới, đặt lên bàn phát. “Bao dự phòng số bảy.”

Đặng Nhu bốc một nắm gạo, xoa, nhìn sạn. “Tốt hơn bao cát kia. Nhưng vẫn có vài hạt.”

“Đã sàng một lần.”

“Sàng thêm tại sân. Người đói nhai trúng sạn thì chửi ta, không chửi sổ ngươi.”

Phục Sinh không cãi, gọi người mang sàng tre. Tần Mạc đứng cạnh cột đèn, tay trái quấn khăn, nhìn từng bát gạo được đong. Mỗi bát không đầy. Đặng Nhu dùng ngón tay gạt ngang miệng bát, không cho dư, cũng không cho thiếu. Một phụ nhân chìa thêm túi nhỏ, nói nhà có người bệnh. Đặng Nhu hỏi tên người bệnh, hỏi giường, hỏi ai đã nhận cháo chiều. Hỏi xong, nàng thêm nửa gáo, rồi tự ghi nợ lên mảnh gỗ.

Chu Bình nói khẽ: “Nàng đếm như đòi nợ.”

Đặng Nhu nghe được. “Gạo vốn là nợ. Không đếm thì người yếu nhận phần ít nhất.”

Tần Mạc nhìn những bát gạo đi qua tay nàng. Có bát sạch. Có bát lẫn gạo vỡ. Có bát bị người nhận lén nghiêng để xin thêm, bị Đặng Nhu gõ gáo vào cạnh bát. Không ai ở đây có vẻ đang sống trong đạo lý. Họ đói, cáu, xấu hổ, biết ơn, nghi ngờ. Gạo cứu người thật vì bụng họ thật.

Từ Khởi ôm bản đồ đứng cạnh Chu Bình. “Nếu bây giờ nói hũ tro có vấn đề…”

“Kho khóa,” Chu Bình đáp.

“Nếu không nói…”

“Tên trong tro bị kéo qua đêm.”

Từ Khởi nuốt nước bọt. “Cái nào đúng?”

Chu Bình nhìn Tần Mạc. “Hỏi hắn.”

Tần Mạc không trả lời ngay. Trong tay áo hắn có dải giấy Phục Sinh đưa: hũ tro đêm qua chưa kết, dòng gạo dẫn nội đàn, bao dự phòng chuyển sân ngoài. Chỉ cần hắn mở giấy trước đám đông, Công Đức Viện sẽ phải dừng phát để niêm kho. Người đói sẽ biết gạo đang đứng chung với tro tên chưa rõ. Họ sẽ giận đúng. Và tối nay nhiều nhà sẽ không có cơm.

Một tiếng ồn nổi lên ở đầu hàng. Người giữ kho mang tới một bát gạo lẫn nhiều cát hơn những bát khác. Bà lão ở cửa phụ Công Đức Viện nhận đúng bát ấy. Bà nhìn vào bát, lấy ngón tay gảy ra hai hạt sạn, rồi lặng lẽ giấu vẻ thất vọng.

Đặng Nhu thấy. “Đưa đây.”

Bà lão ôm bát lùi lại. “Không sao. Ta nhai chậm.”

“Ta bảo đưa.”

“Đổi rồi người sau thiếu.”

“Thiếu thì ta bù từ bát phạt chen hàng.” Đặng Nhu giật bát, đổ gạo vào sàng. Cát rơi xuống rõ ràng. Nàng quay sang người giữ kho. “Ai múc?”

Người giữ kho đỏ mặt. “Ta múc từ mép bao.”

“Mép bao để làm gì?”

“Để… để bỏ riêng.”

“Vậy mắt ngươi để làm gì?”

Người giữ kho cúi đầu. Hàng người bắt đầu xì xào. Một người đàn ông ôm túi vải nói: “Nếu bao này cũng cát, phát làm gì? Khóa kho kiểm đi!”

Tiếng ấy lập tức lan ra. Khóa kho kiểm. Khóa kho kiểm. Cơn đói làm lời công bằng sắc lên rất nhanh, nhưng cũng làm nó dễ đâm vào chính bụng mình.

Phục Sinh bước lên. “Bao này không khóa. Bát cát giữ làm chứng, phần của bà đổi từ bao dự phòng. Người giữ kho ghi lỗi.”

Người đàn ông vẫn không chịu. “Các ngươi lúc nào cũng ghi. Ghi xong dân ăn cát.”

Đặng Nhu cầm bát gạo cát giơ lên trước đèn. “Đúng. Nên bát này để đây. Ai muốn khóa kho, nhìn hàng phía sau rồi nói lại.”

Hàng phía sau có một đứa bé đang ngủ đứng, đầu tựa vào lưng mẹ. Có người già ngồi bệt xuống vì chân run. Có một phụ nhân ôm túi vải rách, mắt chỉ nhìn gáo đong. Người đàn ông muốn khóa kho há miệng, rồi ngậm lại.

Tần Mạc nhìn bát gạo cát. Một vật chứng rất nhỏ. Nếu hắn cầm nó lên cùng dải giấy, mọi thứ có thể bùng ngay. Sát Đạo trong ngực thích khoảnh khắc ấy. Không phải vì có oán để nuốt, mà vì đám đông đói có thể thành một lưỡi dao. Hắn chỉ cần đưa chuôi.

Hắn không đưa.

“Giữ bát đó,” Tần Mạc nói.

Đặng Nhu quay sang. “Ta đang giữ.”

“Giữ qua đêm. Đừng để đổi.”

Nàng nhìn hắn rất lâu. “Ngươi muốn chờ dân nhận xong mới lật?”

“Ừ.”

“Nghe giống che.”

“Đúng.”

Chu Bình ngẩng lên. Từ Khởi há miệng. Phục Sinh cũng nhìn Tần Mạc.

Tần Mạc nói tiếp, giọng khàn vì khói và đói: “Che một đêm để họ ăn. Không xóa. Không đốt. Không để bát biến mất.”

Đặng Nhu đặt bát gạo cát xuống bàn, dùng mảnh vải đỏ buộc quanh miệng bát. “Vậy ghi cho rõ: che một đêm. Ai nói thành giữ yên, ta cào mặt.”

Chu Bình lấy bút. “Ghi tên ai?”

Đặng Nhu đáp ngay: “Tên ta. Đặng Nhu giữ bát gạo cát. Tần Mạc bảo che một đêm. Phục Sinh thấy. Chu Bình ghi. Người giữ kho phạm lỗi. Bà lão được đổi phần.”

Bà lão vội xua tay. “Đừng ghi ta.”

Đặng Nhu nhìn bà, dịu xuống một chút. “Không ghi tên bà. Ghi người nhận đầu tiên không muốn ghi.”

Bà lão gật, ôm bát gạo mới. “Ta chỉ muốn nấu trước khi tối.”

Tần Mạc thấy câu ấy đi vào người mình nặng hơn một lời buộc tội. Ta chỉ muốn nấu trước khi tối. Không ai ở sân phát gạo có sức đợi công lý ngồi đủ lễ. Họ cần nồi nước sôi, cần củi, cần trẻ con thôi khóc.

Hà Kính bị canh ở rìa sân, nghe tới “che một đêm” thì cười khô. Cô gái họ Lưu đứng cách hắn ba bước, khay tro cha đã gửi hũ nhỏ. Nàng nhìn Tần Mạc. “Một đêm thôi?”

“Một đêm,” Tần Mạc đáp.

“Nếu sáng mai gạo đã phát hết, họ bảo chứng cứ không còn nghĩa?”

“Bát cát còn. Sổ phụ còn. Nửa nét còn.”

“Người giữ còn không?”

Câu hỏi ấy không dành cho giấy. Nó dành cho hắn. Tần Mạc nhìn cô gái họ Lưu. “Còn. Nếu ta còn sống.”

Nàng không hài lòng, nhưng cũng không đòi thêm. Có lẽ ở nơi này, một lời không đủ sạch vẫn hơn không có lời nào.

Việc phát gạo tiếp tục. Đặng Nhu đếm tới khàn giọng. Người giữ kho phạm lỗi bị bắt đứng cạnh sàng, tự tay nhặt cát khỏi phần cuối. Phục Sinh ghi từng bao, từng bát đổi, từng lỗi. Chu Bình giữ bát gạo cát trong tầm mắt. Tần Mạc đứng cạnh cột đèn, không dùng uy áp làm hàng yên. Khi hai người tranh nhau nửa gáo, hắn chưa kịp bước, Đặng Nhu đã đập gáo xuống bàn.

“Muốn đánh thì ra ngoài đánh. Gạo không xem ai thắng.”

“Nhà ta bốn miệng!”

“Nhà kia năm. Miệng ngươi to hơn không tính thêm.”

Người quanh sân lại cười, lần này rõ hơn. Cười xong, ai nấy vẫn đói.

Một vướng khác đến từ tấm thẻ phát gạo bị cạo sửa. Người cầm thẻ là một thiếu phụ đội khăn đen, sau lưng địu đứa bé ngủ lả. Trên thẻ, số hai bị cạo thành số ba rất vụng. Người giữ kho vừa nhìn đã cau mày.

“Thẻ sửa.”

Thiếu phụ lập tức ôm thẻ vào ngực. “Không phải ta.”

Đặng Nhu đưa tay. “Đưa xem.”

“Đưa rồi các ngươi xé.”

“Không đưa thì khỏi nhận.”

Thiếu phụ cắn môi, cuối cùng đặt thẻ xuống bàn. Đặng Nhu nhìn vết cạo, rồi nhìn đứa bé sau lưng nàng. “Nhà mấy miệng?”

“Ba.”

“Sổ ghi hai.”

“Mẹ chồng ta mới tới chiều nay. Bà không đi nổi. Ta sửa… ta sửa trước, mai bổ giấy.”

Người giữ kho lập tức nói: “Không được. Ai cũng sửa trước thì kho loạn.”

Thiếu phụ đỏ mắt. “Vậy tối nay bà ăn gì?”

Đặng Nhu im một nhịp. Cái im ấy làm sân phát gạo nghe rõ tiếng sàng tre ở bên cạnh. Nàng không dịu xuống thành người tốt. Nàng cũng không biến lệ thành roi ngay. Nàng quay sang Phục Sinh.

“Có phần gạo vỡ đổi công chưa ghi không?”

Phục Sinh lật sổ. “Có nửa bát bát chim, chưa đủ một phần.”

“Cho nàng nửa bát đó. Thẻ giữ lại, mai đem mẹ chồng tới bổ dấu tay. Nếu không tới, trừ vào lượt sau.”

Thiếu phụ ôm thẻ, nước mắt rơi xuống mu bàn tay. “Nửa bát cũng được.”

Người giữ kho nhăn mặt. “Vậy là sửa thẻ vẫn nhận.”

Đặng Nhu quay sang, giọng lạnh. “Không. Sửa thẻ bị giữ thẻ, bị ghi nợ, bị bắt bổ dấu. Người mới tới được ăn nửa bát gạo vỡ. Ngươi muốn bà già đói để sổ đẹp thì tự ra nói với nàng.”

Người giữ kho im.

Tần Mạc nhìn nửa bát gạo vỡ được đổ vào túi thiếu phụ. Một lần nữa, đúng lệ và cứu người không đứng cùng một chỗ. Đặng Nhu không làm việc sạch. Nàng làm việc bẩn vừa đủ để đêm nay có thêm một người không ngủ đói, và đủ dấu để ngày mai có người đòi lại.

Một đứa bé cầm bát đi ngang Tần Mạc, nhìn vết cắn oán trên tay hắn. “Tay ngươi cũng bị cát cắn à?”

Tần Mạc đáp: “Gần vậy.”

“Cát trong gạo xấu lắm.”

“Ừ.”

“Nhưng gạo vẫn ăn được nếu nhặt ra.”

Đặng Nhu nghe thấy, nói vọng lại: “Đừng dạy người lớn câu đúng quá sớm. Họ dùng để lười.”

Đứa bé không hiểu, ôm bát chạy về phía mẹ. Tần Mạc nhìn theo, bất giác nhớ Tô Vãn từng nhặt sạn khỏi cơm nguội cho Chu Bình rồi mắng hắn ăn như nuốt đá. Nàng không biến cơm có sạn thành đạo lý. Nàng chỉ nhặt, rồi ăn tiếp. Ký ức ấy làm hắn đau theo cách rất người, không mở đường nào cả.

Khi bao cuối cùng được buộc lại, sân đã tối. Nhiều người ngồi ngay mép tường nhặt sạn, chia gạo vào túi nhỏ, cãi nhau xem nấu đặc hay loãng. Bà lão ở cửa phụ xin một nắm gạo vỡ cho người cùng nhà không nhai được. Đặng Nhu mắng bà tham, rồi vẫn múc đúng một nắm.

Phục Sinh đóng sổ. “Sân ngoài phát xong.”

Đặng Nhu đặt bát gạo cát lên bàn, đẩy về phía Tần Mạc rồi lại kéo về. “Không. Ta giữ. Ngươi giữ là người ta bảo ma tu làm giả.”

Chu Bình gật. “Nàng giữ đúng hơn.”

Tần Mạc không tranh. “Giữ kỹ.”

“Ta giữ nợ còn được, giữ bát không khó.”

Nàng lấy một miếng vải đỏ khác, buộc chéo qua miệng bát, rồi bắt người giữ kho nhỏ sáp lên nút buộc. Sáp vừa rơi xuống, Đặng Nhu ấn luôn móng tay mình vào đó. Người giữ kho ngập ngừng.

“Của ngươi cũng phải có dấu,” nàng nói.

“Ta đã phạm lỗi.”

“Vậy càng phải có dấu. Mai thiếu một hạt cát, ta tìm ngươi trước.”

Người giữ kho đỏ mặt, ấn ngón tay vào sáp. Phục Sinh thêm dấu sổ. Chu Bình ghi giờ. Bà lão nhận gạo mới được mời nhìn qua, nhưng không ghi tên; bà chỉ gật một cái, rồi vội ôm túi gạo về như sợ bếp nhà mình tắt lửa.

Tần Mạc nhìn bát bị buộc kín. Chứng cứ này nhỏ đến buồn cười: vài hạt cát, một bát gạo, mấy dấu móng tay lệch. Nhưng nếu ngay cả nó cũng bị tráo, mọi lời lớn đêm nay sẽ trống ruột.

Người giữ kho không rời đi ngay. Hắn đứng cạnh bát, mắt cụp xuống. Có lẽ vì xấu hổ. Có lẽ vì sợ. Cả hai đều dùng được để giữ một vật nhỏ qua đêm.

Đặng Nhu không tha, nhưng cho hắn đứng.

Đúng lúc ấy, từ phía nội đàn vang lên một tiếng chuông. Không phải chuông báo bữa, cũng không phải mõ phòng im lặng. Tiếng chuông trầm, sạch, đi qua sân phát gạo như nước lạnh đi qua tro. Mọi người đang chia gạo dừng tay một nhịp rồi lại làm tiếp. Bụng đói không vì chuông mà no.

Phục Sinh nhìn về phía cổng trong. “Nội đàn gọi.”

Đặng Nhu cười nhạt. “Gọi đúng lúc người ta ăn.”

Chu Bình cất sổ. “Đi?”

Tần Mạc nhìn bát gạo cát buộc vải đỏ, nhìn những người ôm gạo ngồi dưới đèn, nhìn dải giấy trong tay áo mình. Hắn đã chọn che một đêm. Lựa chọn ấy không sạch. Nhưng nếu sạch nghĩa là để sân này đói, hắn không cần sạch.

“Đi,” hắn nói. “Trước khi họ đổi tiếng chuông thành lời giải thích.”

Đặng Nhu gọi với theo: “Sáng mai ta đòi!”

Tần Mạc không quay đầu. “Đòi.”

Chuông nội đàn lại vang lên, lần này gần hơn. Hắn bước qua mép sân phát gạo, mang theo một đêm trì hoãn, mùi gạo mới nấu bắt đầu bốc sau lưng, và câu hỏi chưa được phép dùng để giành phần ăn của người khác.