Chương 248: Công Đức Viện phía sau tro

Công Đức Viện phía sau Bến Tro không giống một điện thờ. Nó giống kho lương hơn: mái cao, xà gỗ đen vì khói, nền rải vôi chống ẩm, hai bên chất bao gạo niêm giấy sen. Mùi gạo sống trộn với mùi tro nguội tạo thành một thứ mùi lạ, vừa làm bụng đói cồn lên, vừa làm cổ họng nghẹn. Trên mỗi bao gạo có dấu son: ngày nhập, người cân, nguồn công đức, sân phát nào nhận.

Tần Mạc bước vào với thẻ xương của Tạ Am trong tay. Sau lưng hắn là Chu Bình, Từ Khởi, Hà Kính bị Bùi Sách cho người canh sát, và Liễu Không với áo vá cháy lỗ vắt trên vai. Không ai trong nhóm sạch sẽ. Tro bám vào tóc, mực dính tay, bánh khô mắc giữa răng. Vì thế khi họ đứng trước kho gạo trắng, sự trắng ấy không làm người ta yên lòng.

Phục Sinh đang ở bàn cân giữa kho.

Tần Mạc từng gặp hắn ở bàn cân công đức ngoài Phật Đài. Khi ấy, Phục Sinh cân thẻ không nhận bằng vẻ mặt của người quen làm việc đúng lệ. Bây giờ hắn vẫn vậy: áo nâu gọn, tay áo buộc cao, mắt thâm vì thiếu ngủ, trước mặt là cân đồng, quả cân đen và cuốn sổ gạo niêm sen. Hắn thấy Tần Mạc, chỉ dừng tay một nhịp rồi quay sang người gánh bao.

“Đặt xuống nhẹ. Bao đó rách góc, đổ một nắm là sân nam thiếu hai bát.”

Người gánh bao lập tức chậm lại.

Chu Bình nhìn Tần Mạc, như nói: thấy chưa, nơi này không giả hết.

Một bà lão chống gậy đứng bên cửa phụ, tay cầm thẻ phát gạo. Bà không quan tâm ma tu hay sổ tro. Bà chỉ hỏi: “Hôm nay có phát không?”

Phục Sinh đáp ngay: “Có. Chưa tới lượt sân ngoài, nhưng có.”

Bà lão thở ra, ngồi xuống bậc cửa như chân vừa mất xương. Tần Mạc nhìn cái thở ấy. Nếu hắn chém bàn cân bây giờ, cái thở kia sẽ bị lấy lại trước khi nó kịp thành bữa tối.

Hà Kính đặt giấy đối chứng lên bàn. “Hũ tro đêm qua chuyển vào đây.”

Phục Sinh nhìn hắn. “Ngươi còn sống.”

“Câu này hôm nay nhiều người nói bằng mắt rồi.”

“Ta tưởng ngươi bị Cấm Viện cũ diệt khẩu.”

“Suýt.”

Phục Sinh không hỏi thêm. Hắn lau tay bằng khăn khô, nhận giấy nhưng không mở ngay. “Ai cho thẻ xương?”

Tần Mạc đặt thẻ lên bàn. “Tạ Am. Hà Kính mượn không xin được. Liễu Không làm chứng hắn từng ở bếp cũ.”

Phục Sinh nhìn thẻ rất lâu. Nét mặt hắn không đổi nhiều, nhưng ngón cái vuốt qua mép xương một lần. “Tạ Am rửa chén không sạch.”

Liễu Không gật. “Ta đã nói.”

“Hắn giấu bản sao trong gạch mộc vì không tin ta.” Phục Sinh đặt thẻ cạnh sổ. “Hắn đúng một nửa.”

Chu Bình hỏi: “Nửa nào?”

“Ta giữ sổ thật. Nhưng ta vẫn cân theo lệ.”

Không ai đáp ngay.

Phục Sinh mở sổ gạo niêm sen. Mỗi trang chia thành hai cột lớn. Cột bên trái ghi gạo cứu trợ: bao nào đến từ kho nào, phát cho sân nào, còn bao nhiêu cát, mọt, gạo vỡ. Cột bên phải ghi công đức đối ứng: đèn dầu, thuốc, tro áo, tiền hương, ngày công của thợ lò. Chữ rất nhỏ nhưng không cẩu thả. Nó sạch theo kiểu đáng sợ: một bát gạo có thể đứng cùng một hũ tro, một tên người chết có thể thành dòng đối ứng cho phần sống của người khác.

Từ Khởi nhìn một lúc, mặt tái. “Tro áo đổi ra gạo?”

Phục Sinh lắc đầu. “Không phải đổi. Đối ứng.”

A Yên không có ở đây, nhưng nếu có chắc sẽ hỏi đối ứng khác gì đổi. Chu Bình hỏi thay: “Khác ở đâu?”

“Đổi là một lấy một. Đối ứng là có thứ giữ sổ cho thứ kia được đi.” Phục Sinh chỉ vào cột gạo. “Gạo này có nhà giàu cúng, có kho Phật Đài, có thuế ruộng công. Muốn phát ra phải có mục công đức cân lại, để người cúng tin gạo không bị ăn mất và nội đàn không khóa kho. Tro áo nghèo bị ghi vào đây vì người chết cũng được tính đã nhận đèn.”

Bùi Sách không vào kho, nhưng câu của hắn như vẫn còn trong khói: vào hũ rồi nhà ai cũng thơm như công đức. Tần Mạc nhìn dòng tro áo Lý Hòe, hoa lựu lệch, người nhà nhận. Dòng ấy ở mép trang, nhỏ hơn dòng gạo rất nhiều.

“Nếu xóa cột tro?” Tần Mạc hỏi.

Phục Sinh chỉ sang cửa phụ, nơi bà lão đang ngồi chờ. “Hôm nay sân phát gạo khóa để kiểm. Ngày mai có thể mở. Hoặc không, nếu người cúng rút niêm.”

Hà Kính cười khô. “Nên mới khó sống.”

Người gánh bao lúc nãy quay lại, vai áo rách một đường. “Khó gì thì khó, bao này có cát. Phát ra dân chửi.”

Phục Sinh lập tức đi tới, bốc một nắm gạo, xoa trong lòng bàn tay. Cát rơi xuống nền lách tách. Hắn nhìn người giữ kho. “Ai nhận bao này?”

Người giữ kho nhỏ giọng: “Sân bắc chuyển.”

“Ghi trả sân bắc, không phát.” Phục Sinh nói. “Lấy bao dự phòng số bảy.”

Người giữ kho nhăn mặt. “Bao dự phòng số bảy để nội đàn đêm.”

“Người đói ngoài sân ăn trước nội đàn.”

Câu ấy không cao giọng, nhưng cả kho nghe thấy. Bà lão ở cửa phụ ngẩng đầu lên. Tần Mạc cũng nhìn Phục Sinh. Đây là lý do không thể chém sạch. Người đứng trước mặt hắn vừa giữ một hệ thống lạnh, vừa tự ý đẩy gạo tốt ra sân ngoài. Nếu Tần Mạc chỉ cần một kẻ ác để giết, Phục Sinh không chịu đứng vừa khung.

Bao cát bị mở ngay tại chỗ. Người phụ việc đổ gạo qua sàng tre, từng hạt trắng lẫn sạn rơi xuống như mưa nhỏ. Một bé trai gầy đứng cạnh thùng nhặt những hạt gạo vỡ ra bát riêng. Nó nhặt nhanh, nhưng không dám giấu vào tay áo, vì bên cạnh có một nữ tạp dịch cầm thước gỗ nhìn chằm chằm.

Tần Mạc hỏi: “Bát đó làm gì?”

Bé trai giật mình, nhìn Phục Sinh trước rồi mới đáp: “Nấu cháo loãng cho người không nhai được. Gạo vỡ cũng là gạo.”

Nữ tạp dịch cầm thước gỗ bổ sung: “Và để tránh người nhặt gạo bỏ túi. Ta từng bỏ. Bị bắt rồi mới được giao thước.”

Nàng nói không xấu hổ hẳn, cũng không tự hào. Nói như người từng đói và biết tay mình không sạch tuyệt đối. Phục Sinh nghe thấy nhưng không quở. Hắn chỉ chỉ vào bát gạo vỡ.

“Đầy vạch này thì đổi người nhặt. Trẻ con cúi lâu sẽ chóng mặt.”

Bé trai lập tức cãi: “Con chưa chóng.”

Nữ tạp dịch gõ thước xuống nền. “Chưa chóng cũng đổi. Lần trước ngươi đập mặt vào bao, máu rơi vào gạo, cả bát bị nấu riêng cho ngươi ăn.”

Bé trai lẩm bẩm: “Ăn một mình cũng được.”

“Được cái đầu ngươi.”

Tiếng cãi nhỏ ấy làm kho gạo bớt giống một bảng sổ. Người đói không phải khối người cần cứu. Họ nhặt gạo vỡ, từng bỏ túi, từng bị giao thước, từng ngã chảy máu vào bao. Phật Đài cứu họ bằng gạo thật, và cũng kiểm họ bằng thước thật. Hai việc cùng nằm trong một căn kho.

Hà Kính nhìn bát gạo vỡ, giọng thấp xuống. “Ta từng ăn cháo từ bát như vậy.”

Cô gái họ Lưu đi theo tới cửa kho, nghe được, cười nhạt. “Ăn rồi vẫn đưa giấy bẩn.”

Hà Kính không đáp. Phục Sinh ngẩng lên nhìn cả hai. “Ăn cháo không làm người sạch. Không ăn cháo thì chết. Ghi như vậy đi nếu muốn.”

Chu Bình thật sự ghi một dòng vào sổ: ăn cháo không làm người sạch, nhưng không ăn thì chết. Viết xong, y nhăn mặt. “Câu này khó chịu.”

Phục Sinh đáp: “Kho này toàn câu khó chịu.”

Hà Kính mở nửa tờ giấy cháy. “Hũ có ký hiệu này vào cột nào?”

Phục Sinh đối chiếu, ngón tay dừng ở một dòng gần cuối trang. “Hũ tro đêm qua. Cân kèm hai bao gạo niêm sen chuyển sân phát ngoài lúc sáng mai.”

Chu Bình đọc dòng bên cạnh. “Có dấu sửa.”

“Tạ Am sửa.” Phục Sinh đáp. “Hắn thêm ba chữ: tên chưa rõ.”

Tần Mạc nhìn dòng ấy. Ba chữ nhỏ, bị dấu son gần che mất. Nếu không có Tạ Am, nửa nét ở bàn than nguội có lẽ đã vào sổ như một công mục hoàn chỉnh.

“Ai muốn che?” Chu Bình hỏi.

Phục Sinh im lặng.

Hà Kính nói thay: “Công Đức Viện phía trên. Không phải hắn.”

Phục Sinh liếc hắn. “Đừng cứu ta bằng miệng ngươi. Nó không sạch.”

Hà Kính ngậm miệng.

Phục Sinh khép sổ lại một phần. “Ta biết có dòng bị ép sạch. Ta giữ sổ phụ. Ta cũng ký nhiều dòng đáng lẽ phải cãi. Nếu các ngươi muốn một người nhận tội, ta có phần.”

Tần Mạc nhìn hắn. Sát Đạo không gào. Nó chỉ đặt một ý nghĩ sắc lên bàn: nhận tội rồi, lấy hồn lực, ép mở nội đàn. Nhưng bên cửa, bà lão vẫn chờ gạo. Trong kho, người gánh bao vẫn đang đổi bao cát ra. Một đứa trẻ phụ việc đang nhặt từng hạt gạo rơi cho vào bát riêng gọi là bát chim, để lát nữa nấu cháo cho những người không nhai được.

Tần Mạc hỏi: “Sổ phụ ở đâu?”

Phục Sinh đặt tay lên cuốn sổ gạo niêm sen. “Dưới bìa.”

Hắn dùng dao tre tách lớp bìa trong. Một tờ mỏng được giấu ở đó, chữ nhỏ hơn cả sổ chính. Trên tờ phụ có các dòng bị treo: tên chưa rõ, tro chưa đọc hết, gạo đã phát nhưng công chưa đối, người nhận không muốn ghi ơn. Tần Mạc thấy tên Lý Hòe ở một góc, thấy Hạ Nhậm, thấy một dòng chỉ ghi Mè, tên nhà.

Chu Bình thở ra rất chậm. “Ngươi giấu nhiều.”

“Giấu để còn sửa.” Phục Sinh nói. “Cũng giấu để mình đỡ phải cãi ngay. Hai thứ đều thật.”

Tần Mạc nhìn hắn. “Vì sao đưa ra?”

Phục Sinh cầm quả cân đen, đặt lên mặt bàn. “Vì Tạ Am chết. Vì Hà Kính còn sống. Vì ngươi không nuốt tro ở bờ ngoài. Ta không tin ngươi sạch. Nhưng hôm nay ngươi chậm đủ để ta thử.”

Lời ấy không phải khen. Nó là một thứ tín nhiệm bẩn, có điều kiện, có thể rút lại.

Đúng lúc đó, ngoài cửa kho vang lên tiếng ồn. Một nhóm người đói bị chặn ở sân phát gạo, nghe tin đổi bao dự phòng nên chen tới hỏi. Người giữ kho hoảng. Phục Sinh đứng dậy ngay, cầm sổ chính.

“Không ai mở kho nếu chưa đếm bát,” hắn nói. “Đặng Nhu đâu?”

Một giọng nữ từ sân vọng vào: “Đang đếm! Ai xô hàng, bớt một bát cát khỏi đầu ta trước!”

Chu Bình nhận ra giọng ấy. “Đặng Nhu.”

Tần Mạc nhớ cô gái từng đòi nợ gạo và vải ở đường bùn. Giọng nàng vẫn sắc, vẫn không chịu biến đói thành nền cho ai làm việc lớn.

Phục Sinh xé một dải giấy từ mép sổ phụ, ghi nhanh ba dòng: hũ tro đêm qua chưa kết, bao dự phòng số bảy chuyển sân ngoài, dòng gạo dẫn tới cửa nội đàn đêm cần khóa riêng. Hắn đưa giấy cho Chu Bình.

“Các ngươi muốn hỏi nội đàn, đi theo dòng gạo này. Nhưng nếu làm sân phát gạo khóa trước khi dân nhận phần, mọi chứng cứ đêm nay vô nghĩa. Người đói sẽ không đứng về phía tên đúng. Họ đứng về phía bát cơm.”

Con dấu sen trên sổ gạo bị nứt một góc. Phục Sinh lấy móng tay miết qua vết nứt, rồi dùng sáp nóng chấm lại, không che hẳn. “Niêm này vỡ từ hôm Tạ Am giấu giấy. Nếu ta thay dấu mới, dòng cũ sạch quá. Nếu để vỡ, bên trên hỏi. Ta để nó nứt một góc để người sau biết từng có tay run ở đây.”

Chu Bình nhìn vết sáp. “Ngươi cũng biết giữ dấu.”

“Biết. Không phải lúc nào cũng dám.”

Tần Mạc nhận câu ấy như nhận một vật nặng. Hắn từng muốn thiên hạ đứng về phía đau của mình. Nhưng ở cửa kho này, đau phải nhường cho bữa ăn trước mắt. Không phải vì đau sai. Vì bụng rỗng không chờ được công lý sạch.

Bà lão ở cửa phụ run run đứng dậy khi nghe có gạo. Phục Sinh tự tay múc thử một bát từ bao dự phòng, sàng qua rổ để tìm cát. Hắn nhặt ra ba hạt sạn, đặt lên bàn.

Bà lão nhìn ba hạt sạn ấy, không mắng. “Có sạn thì nhai chậm. Không có gạo thì khỏi nhai.” Nói xong bà tự cười, nhưng tiếng cười khô đến mức người giữ kho phải quay mặt đi.

Câu ấy làm bao gạo trắng bớt giống vật sạch.

Nó thành bữa tối. Rất gần.

“Gạo cứu người thật,” Liễu Không nói khẽ.

Tần Mạc đáp: “Ừ.”

“Vì thật nên khó chém.”

Tần Mạc nhìn những hạt sạn trên bàn cân. “Ta biết.”

Từ Khởi ôm bản đồ, chỉ vào vệt gạo vừa hiện trên giấy. Vệt ấy kéo từ kho ra sân phát, rồi cong vào hướng nội đàn. Không sáng, không thần bí. Nó giống một vệt bột gạo rơi khỏi bao thủng.

Ngoài sân, Đặng Nhu lại quát ai đó đứng thẳng hàng. Phục Sinh cầm sổ đi trước, không xin Tần Mạc tin mình. Tần Mạc theo sau, thẻ xương Tạ Am lạnh trong tay, sổ phụ của Phục Sinh nặng trong mắt, và một điều càng lúc càng rõ: nơi này cứu người thật, nên cái mục ruỗng bên trong càng khó được phép chém bằng một nhát cho hả giận.