Chương 244: Bến Tro trước hoàng hôn
Xóm than cũ nằm sau chân tường phía tây Phật Đài, nơi gió đổi mùi trước khi trời tối. Đường vào phủ bụi đen, mỗi bước dẫm xuống đều để lại dấu giày xám mờ. Hai bên là những lò thấp xây bằng gạch nứt, miệng lò ngậm lửa đỏ như mắt người mất ngủ. Khói không bay thẳng; nó quẩn dưới mái tranh, bám vào tóc, vào răng, vào những móng tay đã rửa nhiều lần vẫn đen.
Từ Khởi ôm bản đồ đi trước, nhưng tới đầu xóm thì chậm lại. Hắn kéo vạt áo che mũi, mắt đỏ vì khói. “Ta chỉ đưa tới đây,” hắn nói, rồi lập tức nhìn Chu Bình như sợ bị mắng hèn.
Chu Bình không mắng. “Ngươi nói vậy ba lần rồi.”
“Nói trước cho chắc.”
“Sợ thì đứng sau ta.”
Từ Khởi lắc đầu. “Ta sợ thật. Nhưng bản đồ là của ta.”
Tần Mạc nhìn lưng hắn. Một câu như vậy nếu đặt trong miệng người khác có thể thành khí phách. Từ Khởi nói ra nghe như đang tự giữ hai đầu gối khỏi mềm. Chính vì thế nó thật.
Một thiếu niên từ lò thứ ba chạy ra, tay cầm cào than dài hơn người. Mặt hắn đầy muội, chỉ còn hai tròng mắt sáng. “Đứng lệch! Đó là đường tro sống.”
Từ Khởi giật mình nhảy sang bên, suýt ngã. Tần Mạc dừng chân trước vệt tro mảnh kéo từ miệng lò ra bờ đất. Vệt ấy không khác gì bụi bẩn thường, nhưng thiếu niên nhìn nó như nhìn một dòng nước.
“Tro sống?” Chu Bình hỏi.
Thiếu niên liếc sổ trong tay Chu Bình, rồi liếc Tần Mạc. “Áo vừa đốt xong, tên chưa đọc. Dẫm lên là lẫn.”
Hắn nói cộc, nhưng bàn tay cầm cào run rất nhẹ. Không phải chỉ vì sợ Tần Mạc. Cái run ấy có trong người đã thức nhiều đêm canh lửa.
“Ngươi là Bùi Sách?” Từ Khởi hỏi.
Thiếu niên cau mặt. “Ai cho ngươi gọi?”
Từ Khởi bị chặn, ôm bản đồ lùi nửa bước. “Nhà họ Bùi ở lò thứ ba…”
“Nhà họ Bùi có bốn người sống, hai người chết, một người đi gánh củi chưa về. Muốn gọi ai thì hỏi trước.”
Từ Khởi há miệng, rồi ngậm lại. “Ta tìm người giữ bản đồ tro.”
Thiếu niên nhìn hắn lâu hơn. “Vậy là ta. Bùi Sách.”
Tên ấy được tự đặt xuống, khô và đen như cục than. Tần Mạc ghi nó vào trí nhớ trước khi nhìn tới lò.
Bùi Sách cúi xuống nhặt một viên than rơi khỏi rổ, bỏ vào thùng sắt đã móp. Móng tay hắn nứt ngang, than kẹt sâu trong kẽ móng như mọc ra từ thịt. Một đứa trẻ ngồi cạnh cột đưa cho hắn que tre nhỏ để cạy móng. Hắn không nhận.
“Cạy làm gì,” hắn nói. “Lát nữa lại đen.”
Đứa trẻ đáp rất nhanh: “Mẹ bảo tay đen quá thì người coi sổ tưởng nhà mình chỉ có lò, không có người.”
Bùi Sách khựng lại. Hắn giật que tre, cạy qua loa hai móng, làm than rơi thành bụi dưới chân. Đứa trẻ nhìn hắn cạy sai, thở dài như người lớn, rồi cầm tay hắn kéo tới chậu nước tro. Bùi Sách để nó kéo, miệng vẫn lầm bầm.
Chu Bình nhìn cảnh ấy, nhỏ giọng: “Em ngươi?”
“Con nhà bên. Cha nó đốt lò số hai, chết ho năm ngoái.” Bùi Sách rửa tay một cái rất qua quýt. “Sổ ghi là thợ lò công đức. Mẹ nó chửi ba ngày mới thêm được họ.”
Người coi sổ gần đó nghe thấy, mặt lạnh đi. “Không thêm thì tiền dầu tháng ấy không xuống.”
Bùi Sách quay phắt lại. “Thêm họ xong tiền dầu vẫn xuống.”
“Vì có người sửa bên trên.”
“Vì mẹ nó chửi đủ to.”
Hai người nhìn nhau qua khói. Không ai hoàn toàn sai. Nếu không có dòng công đức, dầu đèn của những đêm siêu độ sẽ hụt. Nếu chỉ còn dòng công đức, người đốt lò chết vì khói cũng thành một phần lò. Tần Mạc đứng giữa mùi than, nghe sự thật nghiến vào nhau mà không có chỗ chém cho sạch.
Bên trong lò thứ ba, người nghèo xếp hàng đem áo cũ tới. Có áo trẻ con vá vai, áo đàn ông thủng lưng, áo phụ nữ còn mùi dầu tóc. Những người không tìm được xác người thân, hoặc không có tiền đưa thi thể về quê, đem áo tới đốt thay thân. Tro áo được giữ lại một phần, phần còn lại Phật Đài thu vào hũ công đức dùng cho đèn siêu độ. Người tin thì nói có đèn còn hơn tối. Người đau thì hỏi vì sao đến cả áo của người nhà cũng bị chia phần.
Bùi Sách cào than, giọng khàn: “Trước hoàng hôn phải đọc xong tên áo. Sau hoàng hôn tro nguội, người coi sổ sẽ gom vào hũ chung. Vào hũ rồi thì nhà ai cũng thơm như công đức, không còn mùi mồ hôi nữa.”
Chu Bình mở sổ. “Ngươi không thích hũ chung.”
“Ta ghét.” Bùi Sách dùng móng tay đen móc một mảnh vải cháy khỏi tro, đặt lên khay đất. “Nhưng hũ chung mua dầu thật. Dầu đèn không tự chảy từ lời mắng của ta.”
Tần Mạc nhìn hũ gốm đặt cuối lò. Trên hũ dán giấy sen, chữ viết sạch: tro áo công đức, dùng cho đèn đêm. Bên cạnh hũ, một bà cụ đang lấy vạt áo lau mắt, nhưng lau tới đâu muội than lem tới đó. Bà ôm một cái áo đàn ông cháy nửa, miệng lẩm nhẩm một cái tên. Người coi sổ viết rất nhỏ, nhỏ đến mức Tần Mạc phải nhíu mắt mới thấy.
Sát Đạo trong ngực hắn bỗng đói.
Tro ở đây không chỉ là tro. Nó giữ tiếng người không kịp về nhà, giữ lời cuối bị khói nuốt, giữ oán của kẻ nghèo đến chết vẫn phải chia áo thành phần đèn. Chỉ cần hắn hít sâu, một đường nóng sẽ chạy vào Kim Đan nứt. Sức mạnh ấy không sạch, nhưng có lý: nuốt oán để phá nơi ăn oán. Sen đen luôn biết cách nói đúng một nửa.
Tần Mạc khép hơi thở lại. Khói không vì thế mà bớt vào phổi. Hắn ho một tiếng, vị than cào cổ.
Bùi Sách nghe thấy, cười nhạt. “Ma tu cũng sặc khói à?”
“Có phổi thì sặc.”
“Ta tưởng các ngươi chỉ sặc khi trời phạt.”
Chu Bình hừ. “Hắn sặc vì ngu đứng đầu gió.”
Bùi Sách nhìn Tần Mạc thêm một nhịp, rồi chỉ sang cột gỗ bên trái. “Đứng đó. Muốn hỏi thì chờ đọc xong ba áo. Không được lấy tên người ta làm đường.”
Tần Mạc đứng sang cột.
Ba áo đầu thuộc về một nhà thợ gốm. Người cha chết trong lũ, không có xác. Người mẹ mất trên đường đi tìm. Đứa con út chỉ còn chiếc áo cụt tay. Bà cụ thổi tro khỏi từng mảnh vải, vừa thổi vừa mắng người chết đi vội. Mắng tới áo thứ ba, bà không mắng nổi nữa, chỉ cầm mảnh vải áp vào trán.
Người coi sổ hỏi: “Ghi ba tên vào phần áo thay thân?”
Bà cụ gật, rồi lại lắc. “Đứa nhỏ chưa có tên tự. Ghi tên gọi ở nhà.”
“Tên gọi ở nhà không vào sổ chính.”
Bà cụ nhìn Bùi Sách.
Bùi Sách cầm cào than gõ xuống đất. “Sổ phụ.”
Người coi sổ khó chịu. “Sổ phụ đầy rồi.”
“Mặt sau còn.”
“Mặt sau để đối chiếu hũ chung.”
Bùi Sách cào một đường quanh vệt tro sống, kéo tro thành vòng nhỏ. “Vậy bớt một dòng công đức. Đứa nhỏ tên Mè. Ai không thích thì tự nói với bà ấy.”
Người coi sổ nhìn bà cụ. Bà cụ ôm áo, mắt đục nhưng dữ. Cuối cùng hắn viết thêm một dòng nhỏ ở mặt sau.
Tần Mạc nhìn chữ Mè nằm mép giấy. Nó nhỏ, lệch, suýt bị bụi phủ. Nhưng nó ở đó. Không cần ma khí, không cần chém lò. Chỉ cần Bùi Sách cãi một câu, người coi sổ chịu bẩn một mặt giấy, và bà cụ còn đủ dữ để nhìn thẳng.
Tô Vãn từng nói với hắn tên gọi ở nhà có khi thật hơn tên trên lễ sách. Khi đó nàng đang bóc bánh nếp, gọi một con mèo hoang là “Mốc” dù nó không hề mốc. Hắn bảo gọi vậy xấu. Nàng đáp xấu cũng là được gọi. Ký ức này đau, nhưng không chỉ đường. Nó chỉ nhắc hắn đừng lấy chữ Mè vừa ghi để nghĩ về một người khác.
Hoàng hôn hạ thấp. Lửa trong lò đỏ hơn.
Một người đàn ông áo nâu ôm bọc vải tiến lên, nhưng chưa tới lượt đã muốn đặt bọc vào miệng lò. Bùi Sách dùng cào chặn lại.
“Đọc tên.”
“Đọc rồi. Ở nhà đọc rồi.”
“Ở đây chưa nghe.”
“Nó nợ tiền Phật Đài. Đọc ra lại bị trừ.”
Người đàn ông nói xong mới biết mình lỡ lời. Mấy ánh mắt quay sang. Người coi sổ khép bút lại, vẻ mặt lập tức thành công việc. Bùi Sách không cười nữa.
“Nợ là nợ. Áo là áo.”
“Ngươi nói dễ. Nhà ngươi giữ lò, còn ta giữ cái bụng rỗng.”
Bùi Sách siết cào than. Từ Khởi đứng sau Chu Bình, thở cũng nhẹ đi. Tần Mạc thấy Sát Đạo ngẩng đầu lần nữa. Một chút oán ở người đàn ông, một chút sợ ở người coi sổ, một chút giận ở Bùi Sách, trộn lại rất vừa miệng.
Hắn không nuốt.
Hắn bước tới, nhưng chỉ đặt chiếc khăn có nút trắng xuống cột gỗ để hai tay mình trống ra trước mắt mọi người. “Nếu đọc tên bị trừ nợ, hắn sẽ không đọc. Nếu không đọc, áo vào hũ chung. Có lệ nào ghi tên mà chưa trừ ngay không?”
Người coi sổ nhìn hắn như nhìn dao đặt lên bàn. “Có ghi chờ đối chiếu. Nhưng phải có người bảo chứng.”
Bùi Sách nói ngay: “Ta bảo.”
“Nhà ngươi đã bảo nhiều quá.”
Chu Bình chen vào, giọng tỉnh bơ: “Ghi thêm một người giữ sổ đứng ngoài bảo chứng. Nếu sai, trừ vào phần thuốc của ta.”
Tần Mạc quay sang. Chu Bình trừng mắt trước khi hắn kịp phản đối. “Đừng nói. Ta tự nói.”
Người đàn ông áo nâu nhìn họ, mắt đỏ lên vì vừa nhục vừa nhẹ. Cuối cùng hắn đọc tên người trong bọc vải. Tên ấy không vang. Nó khàn, gãy, lẫn trong khói. Nhưng được viết vào dòng chờ, chưa bị trừ nợ ngay.
Bùi Sách hạ cào xuống. “Đốt.”
Áo được đưa vào lửa. Vải co lại, khói bốc lên, một mùi mồ hôi cũ thoáng qua rồi mất. Tần Mạc đứng rất gần, để oán nóng cắn vào cổ tay trái nơi còn vệt mực tro. Nó nóng như răng nhỏ. Hắn không hít. Không nuốt. Cơn đói trong Kim Đan nứt cào hắn đến hoa mắt.
Bùi Sách nhìn thấy mồ hôi trên thái dương hắn. “Ngươi muốn ăn tro à?”
Từ Khởi sợ đến lùi một bước. Chu Bình không lùi.
Tần Mạc đáp thật: “Muốn.”
Cả lò im xuống.
Hắn nhìn hũ tro công đức, nhìn bà cụ ôm áo, nhìn dòng Mè ở mép giấy. “Nhưng đó không phải của ta.”
Bùi Sách cầm cào than lâu đến mức đốt ngón tay trắng ra. Rồi hắn hừ một tiếng. “Nói nghe còn giống người.”
“Không chắc giữ được mãi.”
“Vậy hôm nay giữ hôm nay.”
Câu ấy thô, nhưng không sai. Hôm nay giữ hôm nay. Trước hoàng hôn đọc xong tên áo. Trước hũ chung giữ lại mùi người. Trước cơn đói để nó cắn, không biến nó thành lý do.
Người chờ phía sau bắt đầu sốt ruột. Một cô gái trẻ ôm áo cha dậm chân vì lửa sắp hạ, một ông lão ho đến gập người, người coi sổ cầm bút nhìn mặt trời như nhìn một khoản phạt. Bùi Sách không quay sang xin họ thông cảm. Hắn chỉ kéo khay tro của lượt đã đọc sang một bên, rải ba vạch than lên đất để đánh dấu đã giữ tên. Vạch than rất xấu, nhưng người phía sau nhìn thấy và bớt chửi. Ở xóm than này, trật tự không mềm; nó được giữ bằng những dấu bẩn đủ cho người đau tin mình chưa bị chen mất.
Khi áo cuối của lượt này cháy sụp xuống, Bùi Sách cào tro ra khay. Trong tro có một mảnh vải màu xanh xám chưa cháy hết, bị lửa liếm quăn mép. Màu ấy không sáng như thanh y Tô Vãn, nhưng đủ giống để cổ họng Tần Mạc khựng lại.
Sát Đạo lập tức im bặt, như cũng đang chờ hắn nhận nhầm.
Một bà già từ sau lò lao tới, nhanh hơn tuổi của bà. “Đừng động! Cái đó của con dâu ta.”
Bùi Sách đưa cào chắn trước mảnh vải, nhìn Tần Mạc. Từ Khởi ôm bản đồ nín thở. Chu Bình mở sổ nhưng chưa viết.
Tần Mạc nhìn mảnh xanh trong tro. Ký ức về Tô Vãn ở rất gần: màu áo sau mưa, vạt tay bị rách, nếp chỉ nàng tự sửa. Nhưng mảnh vải trước mặt có mùi dầu bếp, mép thêu hoa lựu, và một sợi tóc bạc mắc ở đường may. Đó là áo của người khác.
Hắn nói chậm, để chính mình nghe rõ: “Không phải thanh y.”
Bà già ôm ngực, vẫn nhìn hắn như nhìn kẻ sắp cướp áo. Bùi Sách chưa hạ cào. Mảnh vải xanh xám nằm giữa tro đỏ, không bùng lên, không chỉ đường, chỉ cháy dở như một thứ đồ của người nghèo chưa kịp được gọi đúng tên.
Hoàng hôn chạm xuống miệng lò. Bùi Sách nói: “Muốn biết, sang lò đốt áo nghèo. Nhưng nhớ câu vừa nói.”
Tần Mạc gật. Mùi than đầy trong miệng hắn. Sau lưng, hũ công đức vẫn chờ phần tro của nhiều nhà. Trước mặt, áo xanh cháy dở chờ một người mẹ gọi tên con dâu mình trước khi bất cứ ai biến màu ấy thành dấu của người khác.