Chương 235: Phiên đối chất dưới mái dột
Nhà đối chất ngoại đàn thấp hơn giảng đường, mái ngói vỡ ba chỗ, mưa cũ đọng trong chậu đồng đặt giữa nền. Mỗi giọt rơi xuống chậu kêu tong, cắt lời người nói thành từng đoạn cụt. Tấm chiếu trải trên nền đã sờn đến mức sợi lác bật lên chọc vào cổ chân. Không có pháp đàn, không có hương sạch, chỉ có một bàn gỗ thấp, vài thẻ tre ghi tên người tới nói, và cây gậy trúc nứt của Huệ Giác đặt ngang đầu bàn. Tần Mạc ngồi ở mép chiếu, nơi nước dột thỉnh thoảng bắn vào tay áo. Chu Bình ngồi bên trái, sổ khép nhưng tay đặt trên bìa. Điều đó còn nặng hơn mở sổ.
Huệ Giác không ngồi giữa. Ông đứng cạnh cột dột, để nước rơi xuống vai áo mình. “Quy tắc ngắn. Ai nói thì nói việc mình thấy, mình sợ, mình nợ, mình ghét. Không ai thay người khác. Tần Mạc nghe hết. Không tự bào chữa giữa lời.”
Đặng Nhu hỏi: “Nếu hắn bị nói sai?”
“Ghi lại. Đến lượt mới nói.”
“Nếu người nói cố ý hại hắn?”
“Cũng ghi lại.”
“Phiền thật.”
Huệ Giác nhìn nàng. “Đúng. Lời không phiền thường đã bị gọt cho người mạnh dễ nghe.”
A Yên ngồi sau Diệu Trì, ôm chuồn chuồn tre, lập tức thì thầm rằng câu này dài quá, khó nhớ. Diệu Trì bảo khó nhớ thì đừng học theo. Đứa trẻ gật đầu rất nhanh.
Người đầu tiên bước vào là Vân Nương. Nàng là chủ quán trọ Người Không Tên ở lối ngoài Phật Đài, tóc búi thấp, áo nâu vá khuỷu, trong tay ôm một bảng gỗ nhỏ. Trên bảng có nhiều mảnh tên úp xuống, mỗi mảnh buộc bằng dây chỉ. Có mảnh chỉ ghi nghề, có mảnh ghi màu áo, có mảnh để trống. Bảng cũ đến mức mép gỗ bóng lên vì ngón tay người qua trọ sờ quá nhiều.
Vân Nương đặt bảng xuống bàn. “Ta từng cho hắn ở nhờ một đêm.”
Huệ Giác hỏi: “Vì sao?”
“Vì hắn trả đủ tiền phòng, không đòi cửa tốt, và người đi cùng hắn khi ấy có người bệnh.”
Đặng Nhu lẩm bẩm: “Lý do sạch ghê.”
Vân Nương nhìn nàng. “Lý do thật. Ta không mở quán bằng lòng hiệp nghĩa.”
Tần Mạc nghe câu đó, cổ họng bỗng dễ chịu hơn. Người giúp hắn không cần tự dát vàng.
Vân Nương tiếp: “Nhưng sau đêm đó, ba khách nghèo bỏ đi sớm vì sợ bị liên lụy. Một người chưa trả tiền cháo. Ta ghi nợ dưới tên úp, đến nay không biết tìm ai.”
Chu Bình ngón tay hơi động trên bìa sổ. Tần Mạc muốn nói mình có thể trả. Ngay lập tức hắn biết câu ấy sai. Trả tiền cháo không trả được một đêm người khác phải bỏ trọ vì sợ.
Huệ Giác nhìn hắn. “Không nói giữa lời.”
Tần Mạc cúi đầu. “Ta nghe.”
Vân Nương lật một mảnh tên úp. Mặt dưới ghi “người áo xám, phòng sau bếp”. “Hắn không làm gì trong quán. Chính vì không làm gì, người khác càng sợ. Một kẻ bị truy mà im lặng ngồi trong góc làm cả phòng đoán thay hắn.”
A Tuệ ngồi gần cửa khẽ nói: “Đoán thay thường đắt hơn sự thật.”
Vân Nương gật. “Ta không bảo hắn sai hết. Nhưng sau này khi hắn nói không muốn lập ơn, ta muốn hỏi: nợ do sợ thì tính vào đâu?”
Câu ấy rơi xuống cùng một giọt nước dột. Tong. Tần Mạc thấy tay mình lạnh. Hắn từng nghĩ không lấy công, không nhận ơn, không ép cảm tạ là đủ. Nhưng có những nợ sinh ra chỉ vì hắn có mặt với một chiếu truy ma trên đầu và Sát Đạo trong ngực. Không làm gì cũng có bóng.
Người thứ hai là Trầm nương. Nàng ôm tờ giấy tên chồng đã khô một nửa. Mắt sưng, giọng khàn.
“Ta không biết hắn giúp hay hại ta,” nàng nói ngay. “Ở hồ, hắn quay mặt đi khi thấy bát cơm. Lúc đó ta giận. Ta nghĩ người này có nỗi đau lớn quá, chắc coi nỗi đau của ta như chuyện nhỏ.”
Đặng Nhu nhíu mày, nhưng không nói.
Trầm nương nhìn Tần Mạc. “Sau đó ta lại nghĩ, nếu hắn nhìn tiếp, có khi hồ cũng lừa hắn. Ta chưa biết nên trách hay cảm ơn. Ta chỉ biết lúc ta khóc, hắn không chen tên người hắn tìm vào nước của ta.”
Huệ Giác hỏi: “Ngươi muốn dòng nào được ghi?”
Trầm nương cúi đầu nhìn giấy. “Ghi chưa biết. Đừng sửa thành biết ơn.”
Chu Bình mở sổ lần đầu, ghi đúng hai chữ chưa biết, rồi dừng chờ nàng gật. Trầm nương nhìn nét mực, gật rất nhỏ. Tần Mạc nghe trong lòng có gì đó bị giữ lại. Một câu chưa biết cũng có trọng lượng, nếu người ghi không vội đẩy nó sang bên nào.
A Tuệ là người thứ ba. Nàng không đem rổ đèn, chỉ đem một tim đèn cháy dở trong hộp gỗ. Nàng đứng trước bàn, trông nhỏ hơn lúc bán đèn.
“Ta sợ hắn,” nàng nói.
Tần Mạc không ngẩng đầu.
“Ta sợ tay hắn chạm nước. Không phải vì ta ghét hắn. Vì ta nhìn thấy hắn muốn nghe gì. Người muốn quá nhiều mà đứng bên hồ thì hồ rất vui.”
A Yên hỏi nhỏ: “Hồ cũng vui à?”
A Tuệ đáp: “Không biết. Nhưng người bán đèn sợ.”
Huệ Giác không cắt lời.
A Tuệ nhìn tim đèn cháy dở. “Hắn đã lùi. Việc đó tốt. Nhưng ta vẫn sợ lần sau hắn không lùi kịp. Ghi cả hai.”
Chu Bình ghi: đã lùi, vẫn đáng sợ. Bút dừng ở chữ sợ hơi lâu. Tần Mạc không nhìn, nhưng nghe tiếng bút cọ giấy cũng biết bạn mình không né.
Đến lượt Đặng Nhu, nàng đứng dậy với vẻ mặt như bị ép uống thuốc đắng. Con nàng kéo áo, nàng gỡ tay nó ra.
“Hắn giúp ta qua nhiều đoạn,” nàng nói. “Nhường dầu, bưng đồ, đứng xa khi người khác sợ. Ta ghét thừa nhận, nhưng có lúc không có hắn, ta và con ta đã kẹt lại.”
Huệ Giác hỏi: “Phần bất tiện?”
Đặng Nhu cười lạnh. “Nhiều. Hắn đi tới đâu, người ta nhìn tới đó. Đứng cạnh hắn, ta cũng bị nhìn. Có lúc ta muốn mắng người khác vì hèn, nhưng thật ra chính ta cũng dùng hắn làm tường chắn. Ta vừa sợ hắn chiếm chỗ người nghèo, vừa tiện tay đẩy hắn ra trước khi có chuyện.”
Nàng quay sang Tần Mạc. “Ngươi nghe cho rõ. Không phải ai đi cùng ngươi cũng sạch hơn người né ngươi.”
Tần Mạc muốn đáp nàng chưa từng giả sạch. Nhưng không đến lượt hắn. Hắn nuốt lời xuống. Việc nuốt một câu bênh người khác lạ lùng hơn nuốt một câu bênh mình. Nó để Đặng Nhu tự chịu phần xấu nàng vừa nhận, không cướp mất quyền tự mắng của nàng.
A Yên giơ tay trước khi ai gọi. “Con nói được chưa?”
Diệu Trì thở dài. “Nói ít.”
“Người áo xám rửa đầu gối con hơi đau, nhưng có thổi trước. Con sợ hắn ăn đầu gối, hắn nói không ăn. Sau đó hắn sửa chuồn chuồn tạm, không sửa hết lệch.” Nó ngẫm nghĩ, rồi thêm: “Con không biết hắn tốt hay xấu. Nhưng nếu ai nói hắn cứu con nên con phải ngoan, con sẽ mắng.”
Huệ Giác hỏi: “Mắng ai?”
“Mắng người nói. Không mắng hắn trước.”
Đặng Nhu bật cười. Cả nhà đối chất thở ra một hơi. Tần Mạc cũng suýt cười, nhưng trong tiếng cười có một vết đau. Một đứa trẻ cho hắn phần công bằng nhỏ nhất: không mắng hắn trước, nhưng cũng không để ai dùng hắn dạy nó ngoan.
Diệu Trì đặt lên bàn một thẻ nhỏ úp mặt. “Mộc San không vào.”
Huệ Giác hỏi: “Vì sao?”
“Nó thấy nhiều người lạ. Nó sợ tên mình bị gọi to. Nó bảo nếu phiên này bắt phải nói thì nó thà mất phần kẹo thuốc.”
A Yên lập tức bất bình: “Kẹo thuốc không thể mất vì sợ nói.”
Diệu Trì nhìn nó. “Vậy ngươi nhớ câu đó cho lần sau trước khi giục nó chọn dấu.”
A Yên ngậm miệng.
Trên mặt sau thẻ úp, Diệu Trì đã ghi một dòng rất nhỏ: không gọi trước người lạ, không dùng việc được cứu để tìm cha nó, không lấy dấu úp làm trò thương hại. Huệ Giác đọc xong, đặt thẻ nguyên trạng, không lật cho mọi người xem.
Tần Mạc nhìn tấm thẻ úp. Mộc San từng cầm chuồn chuồn tre một nhịp rồi trả lại. Một đứa trẻ không xuất hiện dưới mái dột vẫn làm căn phòng chật hơn, vì mọi lời ở đây phải chừa chỗ cho người vắng mặt.
Huệ Giác nói: “Ghi lời không vào cũng là lời.”
Chu Bình viết câu ấy xuống, rồi dừng bút như sợ tiếng bút quá lớn. Tần Mạc tự hỏi nếu một ngày tìm được dấu của Tô Vãn mà nàng không muốn bước vào phiên đối chất nào của hắn, hắn có chịu để sự vắng mặt ấy thành lời không. Câu hỏi không có đáp án, nhưng tấm thẻ úp đã nằm đó, không cho hắn giả vờ không thấy.
Người cuối cùng trong lượt này là Chu Bình. Hắn khép sổ, đặt lên đầu gối, không nhìn Tần Mạc.
“Ta là bạn hắn,” Chu Bình nói. “Nên lời ta nghiêng. Ta biết hắn đã cố không nhận nhầm, không dùng thanh y làm chìa, không dùng công đổi đường. Ta cũng biết hắn vẫn muốn. Có lúc hắn chưa động tay, mặt hắn đã đi trước. Ta phải đóng sổ vài lần không phải vì hắn ác, mà vì hắn đau quá.”
Nhà đối chất im hơn hẳn.
“Phần ta sợ,” Chu Bình tiếp, “là một ngày ta thương hắn quá, ta không đóng nữa.”
Tần Mạc ngẩng đầu. Chu Bình vẫn không nhìn hắn.
“Ghi đi,” Chu Bình nói với chính mình, rồi mở sổ viết: người giữ sổ cũng có thể yếu.
Huệ Giác để mọi người im hết một tuần trà. Nước dột vẫn rơi. Tong. Tong. Không ai được lời kết đẹp.
Cuối cùng ông hỏi Tần Mạc: “Ngươi nghe được gì?”
Tần Mạc nhìn bảng tên úp của Vân Nương, tim đèn cháy dở của A Tuệ, giấy chưa biết của Trầm nương, vỏ quýt trong tay A Yên, sổ của Chu Bình. Mỗi vật kéo hắn một hướng. Không vật nào cho phép hắn nói mình chỉ đúng hoặc chỉ sai.
“Ta giúp người,” hắn nói chậm, “nhưng bóng ta cũng làm người mất chỗ. Ta không nhận công, nhưng nợ sợ vẫn còn. Ta lùi, nhưng người khác vẫn có quyền sợ lần sau ta không lùi. Ta muốn tìm nàng, nhưng nếu dùng những người này làm bậc, ta đang nói thay nàng trước khi gặp nàng.”
Huệ Giác hỏi: “Ngươi muốn sửa gì?”
“Không biết hết.”
Đặng Nhu hừ khẽ, nhưng lần này không chê.
Tần Mạc đặt tay lên mép chiếu. “Trước mắt, trả tiền cháo của ba khách bỏ đi, nhưng không ghi là trả xong nợ. Ghi là chỉ trả được tiền cháo. Vân Nương giữ tên úp, nếu họ quay lại tự nhận thì phần còn lại do họ nói.”
Vân Nương nhìn hắn lâu hơn. “Nghe được.”
“Với Trầm nương, không ghi nàng biết ơn hay oán. Ghi chưa biết.”
Trầm nương ôm giấy, gật.
“Với A Tuệ, ta không đứng sát hồ nếu chưa được gọi. Không dùng đèn của nàng để thử tên Tô Vãn.”
A Tuệ siết hộp tim đèn. “Ghi cả nếu ngươi quên thì ta được đuổi.”
“Ghi.”
“Với Đặng Nhu…” Hắn dừng một nhịp.
Đặng Nhu nhướng mày. “Sao? Muốn nói ta tốt?”
“Không. Ghi nàng có quyền dùng ta làm tường chắn nếu nguy cấp, nhưng không được lấy ta che phần người nghèo khác.”
Nàng nhìn hắn, rồi cười một tiếng ngắn. “Tạm được.”
Tần Mạc quay sang A Yên. “Với A Yên, nếu ai dùng ta bắt nàng ngoan, nàng mắng người đó trước.”
“Đúng,” A Yên nói. “Sau đó nếu cần con mắng ngươi.”
“Ừ.”
Cuối cùng hắn nhìn Chu Bình. “Với Chu Bình, nếu ngươi yếu, ta phải tự dừng trước khi ngươi đóng sổ.”
Chu Bình lúc này mới nhìn hắn. “Ngươi làm được không?”
“Chưa biết.”
Chu Bình gật. “Ghi chưa biết.”
Huệ Giác nhấc gậy trúc lên. “Chưa biết mà không chạy là khởi đầu. Không phải kết quả.”
Mái dột rơi một giọt lớn hơn, bắn lên bảng tên úp của Vân Nương. Nàng vội lau. Khi nàng nhấc bảng lên, tấm chiếu dưới bàn lộ ra một đường rách dài. Bên dưới đường rách không phải nền gạch, mà là một lối đá hẹp dẫn về phía sân cửa trong. Gió từ lối ấy lạnh hơn, mang mùi giấy cũ và chiếu truy ma đã phơi nắng lâu ngày.
Một sợi lác ướt dính vào mép bảng tên úp. Vân Nương gỡ mãi không ra, cuối cùng A Yên phải dùng móng tay nhỏ tách giúp. Việc bé xíu ấy làm mọi người chờ thêm một nhịp, và không ai chết vì chờ. Tần Mạc nhớ nhịp chờ đó.
A Yên há miệng. “Chiếu biết mở à?”
Huệ Giác đáp: “Chiếu chỉ che lối. Lời vừa rồi đủ để kéo lên.”
Tần Mạc nhìn lối đá. Không có chiến thắng trong lòng hắn. Chỉ có nhiều câu chưa biết được ghi đúng chỗ hơn trước. Hắn đứng dậy, cúi xuống nhặt một sợi lác bị nước làm bung khỏi chiếu, đặt nó lên bàn để khỏi ai giẫm trượt.
Vân Nương ôm bảng tên úp, đi trước nửa bước rồi dừng. “Qua sân cửa trong, chiếu truy ma của ngươi vẫn còn hiệu lực.”
Tần Mạc đáp: “Ta biết.”
Chu Bình khép sổ. “Nói tròn.”
Tần Mạc nhìn lối đá lạnh. “Ta biết chiếu truy ma vẫn còn hiệu lực. Lời tốt hôm nay không xóa nó.”
Huệ Giác gật. Cây gậy trúc nứt chạm xuống đá. “Vậy đi đọc phần xấu còn treo ngoài sáng.”