Chương 231: Ơn cứu cũng thành dây

Sân phơi thuốc nằm sau kho bệnh án, thơm đắng hơn mọi chỗ Tần Mạc đã qua trong Phật Đài. Mẹt tre trải đầy vỏ quýt khô, rễ cam thảo, lá tía đã ngả màu, dây kim ngân buộc từng bó nhỏ. Mưa vừa tạnh, nắng yếu rơi qua mái lưới thành những ô vuông lệch trên nền gạch. A Yên chạy trước, chuồn chuồn tre cài ở thắt lưng, đầu gối băng trắng cứ nhấp nhô theo mỗi bước. Diệu Trì giao cho nó một mẹt vỏ quýt, dặn lật từng miếng chứ không được hất. Nó hất thử một cái, bị mắng ngay, rồi ngoan hơn nửa nhịp.

Ở góc sân có một người đàn ông nằm trên ghế tre, vai đắp áo cũ. Lục Y Y ngồi cạnh, tay phơi vỏ quýt nhưng mắt cứ nhìn ngực cha mình lên xuống. Đó là người ở đèn thứ mười bảy. Sắc mặt ông còn xám, môi nứt, nhưng giọng đã đủ để mắng con gái lật vỏ quýt quá mạnh.

“Vỏ quýt không phải kẻ thù,” ông nói.

Y Y đáp ngay: “Kẻ thù còn dễ phơi hơn ngươi.”

Đặng Nhu bật cười. Lục phụ cũng muốn cười, nhưng cười thành ho. Y Y lập tức nghiêng người đỡ, mặt lại trắng đi. Từ Độ đứng gần đó ghi lượng dầu còn nợ của lều đèn, tay cầm bút như cầm một thứ rất dễ làm người ta ghét mình.

Tần Mạc đứng ở mép sân. Vỏ quýt khô dưới nắng có mùi vừa thơm vừa đắng. Tô Vãn từng thích ngậm vỏ quýt sau khi uống thuốc, nói vị đắng ở lại thì người ta nhớ mình đã khỏi bệnh bằng cách nào. Hắn đã từng thấy câu ấy trẻ con. Bây giờ mùi vỏ quýt làm ký ức trở về, nhưng trước mặt hắn là Y Y, A Yên, Lục phụ, Từ Độ và những mẹt thuốc phải lật kịp trước khi ẩm mốc. Ký ức không được chen lên che họ.

Lục phụ nhìn Tần Mạc rất lâu. “Dầu hôm qua là của ngươi?”

Y Y lập tức nói: “Không phải của hắn. Là dầu thẻ, ghi không lập ơn riêng.”

“Ta hỏi hắn.”

Tần Mạc đáp: “Là phần dầu được cấp cho thẻ của ta.”

“Vậy vẫn là của ngươi.”

“Nó dùng cho thẻ. Không phải ơn.”

Lục phụ cười khan. “Người nằm trong lều đèn không phân biệt giỏi vậy. Ta thở được qua canh đó, con ta sẽ nhớ mặt ngươi. Nhớ lâu thì thành nợ. Nợ của người nghèo hay mọc lãi.”

Y Y bực lên. “Ta đã bắt ghi rồi.”

“Sổ ghi một đường, lòng người ghi một đường khác.”

Câu ấy làm sân phơi thuốc lặng xuống. A Yên đang cầm vỏ quýt cũng ngừng tay. Nó nhìn từ Lục phụ sang Tần Mạc, chắc nhớ câu hỏi của mình trong kho bệnh án.

Diệu Trì đặt mẹt thuốc xuống. “Lục thúc, nếu không ghi ơn thì kho dầu khó xin bù. Nếu ghi quá nặng, Y Y khó sống. Chúng ta đang tìm cách.”

“Tìm mấy đời rồi?” Lục phụ hỏi.

Diệu Trì không đáp ngay. Từ Độ nhìn sổ, giọng nhỏ đi: “Lâu hơn tuổi Y Y.”

Lục phụ nhắm mắt. “Vậy đừng bảo ta yên tâm.”

Không ai trách ông vô ơn. Điều ấy làm Tần Mạc khó chịu hơn bị trách. Người đàn ông này vừa được cứu bằng phần dầu của hắn, nhưng việc đầu tiên khi đủ hơi là lo con gái bị trói bởi ơn. Đó không phải bạc nghĩa. Đó là kinh nghiệm của kẻ nghèo đã thấy quá nhiều cái tốt biến thành dây.

A Yên cầm một miếng vỏ quýt, chạy tới trước mặt Tần Mạc. “Ngươi cũng sợ người ta nhớ ơn ngươi à?”

Tần Mạc nhìn nó. “Có.”

“Vì sao?”

“Vì nếu họ nhớ để trả cho ta, họ sẽ không còn tự do ghét ta khi cần.”

A Yên cau mày. “Khó hiểu.”

Đặng Nhu nói: “Nghĩa là ngươi được quyền mắng hắn nếu hắn rửa đầu gối đau.”

“Ồ.” A Yên lập tức hiểu. “Vậy hôm qua ngươi rửa hơi đau.”

Tần Mạc gật. “Ta nhớ.”

“Không phải nhớ kiểu công đức. Nhớ kiểu lần sau nhẹ hơn.”

“Được.”

Lục phụ nghe đoạn ấy, mở mắt nhìn A Yên. “Trẻ con nói dễ hơn người lớn.”

Diệu Trì cầm một miếng vỏ quýt đã mốc ở mép, bẻ bỏ phần hỏng. “Vì trẻ con chưa học cách biến mọi câu thành sổ nợ.”

Từ Độ thở dài. “Nhưng không có sổ, kho không cấp dầu.”

“Ta biết,” Diệu Trì nói. “Cho nên mới phiền.”

Phiền. Chữ ấy nhỏ nhưng đúng. Phật Đài không lạnh bằng cách bỏ mặc người bệnh. Nó lạnh ở chỗ mỗi bát cháo, giọt dầu, thẻ thuốc đều phải đi qua một chỗ ghi, rồi chỗ ghi ấy dần học cách đòi người nhận cúi đầu cho đủ đẹp.

Một nhóm trẻ ở sân phơi thuốc bắt đầu đọc bài cảm ơn trước bữa thuốc. Chân Nhiên đứng đầu, giọng không đều: nhớ ơn Phật Đài cho thuốc, nhớ ơn thí chủ cho dầu, nhớ ơn người giữ kho thức đêm. A Yên đọc được hai câu thì dừng, nhìn Tần Mạc. Mộc San, đứa trẻ có dấu úp, không đọc thành tiếng, chỉ mấp máy môi. Diệu Trì không bắt nó đọc to. Nhưng một sa di lớn tuổi hơn đi ngang qua cau mày.

“Đọc đều vào. Ơn cứu phải nhớ.”

Mộc San co vai. A Yên nhìn nó, rồi cố ý đọc lệch nhịp. Cả hàng trẻ loạn theo. Sa di lớn tuổi tức giận, định mắng. Diệu Trì đặt mẹt vỏ quýt xuống trước mặt hắn.

“Đọc xong thuốc có thêm không?”

“Không, nhưng trẻ phải biết báo ân.”

“Biết báo ân hay biết sợ quên ân?”

Sa di nghẹn. Hắn nhìn Từ Độ như tìm đồng minh. Từ Độ cũng đang khổ vì sổ dầu, nhưng lần này hắn không giúp. “Đọc nhỏ vẫn ghi đã đọc,” hắn nói. “Không cần đều.”

Lục phụ cười ho. “Đọc như mắc nợ thì thuốc cũng đắng hơn.”

Tần Mạc đứng giữa sân, nghe mấy đứa trẻ đọc mỗi đứa một nhịp. Không đẹp. Không trang nghiêm. Nhưng trong cái lệch ấy, chúng còn là trẻ con chứ chưa thành một hàng nợ đồng thanh.

Người thương nhân họ Hà vừa cúng dầu đi ngang qua sân đúng lúc ấy. Hắn nghe bài cảm ơn lệch nhịp, sắc mặt hơi đổi. Không phải giận dữ hẳn, nhưng khóe miệng kéo xuống như người thấy tấm biển nhà mình bị treo nghiêng. Sa di lớn tuổi vội đứng thẳng hơn, rõ ràng muốn sửa hàng trẻ cho đẹp mắt.

Diệu Trì đặt tay lên mẹt vỏ quýt, không cho hắn ra hiệu. Thương nhân nhìn nàng. “Ta không cần chúng quỳ, nhưng ít nhất cũng nên đọc cho đàng hoàng.”

A Yên hỏi ngay: “Đàng hoàng là không được quên chữ nào à?”

Thương nhân nghẹn. Hắn nhìn đứa trẻ đầu gối băng trắng, rồi nhìn Lục phụ nằm trên ghế tre. Có lẽ sau cửa buông tay, hắn đã biết xấu hổ nhanh hơn một chút. Hắn nói chậm hơn: “Đàng hoàng là biết dầu không tự mọc.”

Lục phụ đáp: “Trẻ cũng không tự mọc.”

Sân phơi thuốc im bặt. Tần Mạc tưởng cuộc cãi sẽ nổ ra, nhưng thương nhân chỉ siết tờ giấy trong tay áo, tờ giấy phản đối chưa ký bị vò từ bàn cân. Cuối cùng hắn nói nhỏ: “Vậy ghi dầu của Hà gia đã tới. Đừng bắt trẻ đọc tên Hà gia nếu đang uống thuốc.”

Diệu Trì gật. “Ghi được.”

Sa di lớn tuổi nhìn thương nhân như bị bỏ rơi bởi chính người hắn định bảo vệ. Đặng Nhu thì thầm với Chu Bình: “Cửa buông tay cũng có chút tác dụng đấy.”

Chu Bình lật sổ của mình, chỉ cho Tần Mạc một dòng mới ghi từ kho bệnh án: A Yên, người áo xám rửa đầu gối, không ăn người. Dòng ấy vốn buồn cười. Nhưng nếu đi vào sổ công đức, nó có thể biến thành: Tần Mạc trợ chữa trẻ nghèo, sinh công. Tần Mạc nhìn dòng chữ, rồi nhìn A Yên đang thổi vỏ quýt cho bay vòng vòng.

“Xóa tên ta khỏi ơn của nàng,” hắn nói.

Chu Bình ngẩng lên. “Khỏi sổ ta?”

“Khỏi sổ công đức. Sổ ngươi giữ việc đã xảy ra.”

Diệu Trì nghe thấy, không bất ngờ. “Phải qua Từ Độ. Hắn giữ mục trợ công hôm nay.”

Từ Độ lập tức nhăn mặt. “Đừng đẩy hết cho ta. Mục đã lập từ sân viện. Người rửa vết thương phải ghi, nếu vết thương nhiễm lại còn truy trách.”

“Ghi việc, không ghi ơn,” Tần Mạc nói.

“Ngươi nói dễ.”

“Vậy sửa thế nào khó?”

Từ Độ im. Câu hỏi ấy làm hắn bớt phòng bị. Hắn lật sổ trợ công. Trên đó có cột tên người giúp, cột việc làm, cột công sinh, cột người nhận. Hắn chỉ vào cột công sinh. “Nếu gạch cột này, sổ không cân. Cuối ngày thiếu công, kho hỏi.”

Diệu Trì chen vào: “Đổi thành công treo viện, không treo người.”

“Vậy vẫn có công.”

“Có việc thì có vết. Không treo lên cổ đứa trẻ là được.”

Lục phụ chống tay ngồi dậy một chút. “Còn dầu của ta?”

Từ Độ lật trang khác. “Dầu của ngươi đã ghi không lập ơn riêng.”

“Nhưng có tên hắn.”

Tần Mạc nhìn dòng tên mình bên cạnh nửa giọt dầu thẻ. Tên hắn ở đó như một cái gai nhỏ. Nếu xóa hẳn, mai kia ai hỏi vì sao đèn thứ mười bảy qua canh đó, Y Y có thể bị bắt giải thích bằng miệng mình. Nếu để nguyên, nó thành dây.

“Ghi người áo xám qua đường,” Y Y nói.

Từ Độ nhìn nàng. “Đó vẫn là hắn.”

“Nhưng không phải tên để người ta đòi ta trả.”

Đặng Nhu tặc lưỡi. “Khôn đấy.”

Lục phụ nhìn con gái, mắt đỏ lên nhưng không khóc. “Ngươi không cần trả cho hắn.”

Y Y đáp: “Ta biết. Nhưng nếu gặp người sắp tắt mà ta có nửa giọt, ta sẽ nhớ. Nhớ vậy được chưa?”

Lục phụ không trả lời. Ông quay mặt đi. Tần Mạc thấy vai ông run rất nhẹ. Có lẽ đó là cách một người cha nghèo buông bớt sợi dây mà vẫn sợ con ngã.

Từ Độ sửa dòng dầu: nửa giọt từ thẻ người áo xám qua đường, dùng giữ đèn Lục phụ qua giờ đổi kho, không lập ơn riêng; việc đã nhận, chờ đối chiếu kho. Viết xong, hắn thổi mực theo thói quen. Diệu Trì gõ bàn.

“Đừng thổi. Hơi nóng ruột làm mực loang.”

Từ Độ thở dài. “Ai cũng học câu của Huệ Tâm rồi.”

Tần Mạc nhìn dòng sửa. Tên hắn không còn đó, nhưng vết sửa thì còn. Mực cũ bị cạo mỏng, mực mới nằm lệch lên trên, nhìn một cái là biết từng có tên bị thay. Xóa không sạch. Có lẽ cũng không nên sạch. Nếu sạch quá, việc đã xảy ra lại thành thứ có thể phủi đi.

A Yên chạy tới, chìa một vỏ quýt khô cho hắn. “Ghi lên đây.”

“Ghi gì?”

“Nhớ kiểu lần sau nhẹ hơn.”

Chu Bình bật cười. “Vỏ quýt làm sổ của ngươi à?”

“Nó thơm. Sổ không thơm.”

Tần Mạc cầm vỏ quýt. Vỏ đã khô cong, mép còn đắng. Hắn không viết bằng mực. Hắn dùng móng tay khắc một vạch nhỏ ở mặt trong, rồi đưa lại cho A Yên.

“Một vạch là gì?”

“Nhẹ hơn.”

“Vậy nếu ngươi quên?”

“Ngươi mắng.”

A Yên hài lòng, bỏ vỏ quýt vào túi. Diệu Trì lập tức bảo vỏ đó là thuốc, không được cầm đi quá lâu. A Yên đáp thuốc này trị người lớn hay quên. Diệu Trì mở miệng định mắng, rồi thôi.

Sa di lớn tuổi lúc nãy vẫn không phục. “Nếu đứa nào cũng không cần nhớ ơn, sau này ai cúng dầu?”

Lục phụ nằm xuống lại, giọng yếu nhưng rõ: “Người muốn cứu trẻ sẽ cúng. Người muốn trẻ quỳ cả đời thì đừng cúng vào đây.”

Không khí căng lên. Câu ấy quá mạnh với một người vừa được cứu bằng dầu. Từ Độ nhìn quanh như sợ ai nghe thấy rồi khóa kho. Diệu Trì cũng im một lúc, vì nàng biết Phật Đài không sống bằng lời đẹp như vậy. Dầu cần người cúng. Người cúng cần được ghi. Sổ không thể biến mất chỉ vì vài câu đúng.

Cuối cùng Diệu Trì nói: “Nói thì dễ. Mai thiếu dầu, Lục thúc lại mắng chúng ta.”

Lục phụ ho một tràng, rồi cười. “Ta mắng. Nhưng đừng lấy con ta trả lãi.”

Câu ấy giữ được cả hai mặt: cần dầu, ghét dây. Tần Mạc thấy nó đáng tin hơn mọi khẩu hiệu buông bỏ.

Từ Độ đem sổ công đức tới để đối chiếu. Khi hắn thử gạch hẳn tên trợ công của Tần Mạc trong mục A Yên, mực trên sổ không mất. Dòng chữ nhạt đi, rồi hiện lại thành một vệt xám: trợ lực không lập ơn, không xóa chứng. Từ Độ tái mặt.

“Sổ không cho xóa sạch.”

Diệu Trì cắn môi. “Vì có phát thuốc thì phải có đối chứng.”

Chu Bình nhìn vệt xám. “Vậy xóa cũng là một dấu.”

Tần Mạc nghe câu ấy như nghe tiếng cửa khác mở ra. Hắn từng nghĩ chỉ cần không nhận công là đủ. Nhưng sổ vẫn giữ vết. Người được cứu vẫn nhớ. Người giữ kho vẫn cần đối chứng. Xóa không sạch, nếu không học cách nhìn vết xóa, một ngày nào đó kẻ khác sẽ dùng chính vết ấy để buộc dây mới.

Từ Độ ôm sổ, giọng khàn đi. “Muốn sửa dòng này phải vào phòng sao sổ. Dao tre thường cạo rách giấy. Cần người biết cạo mà không làm mất chứng.”

Diệu Trì nhìn về dãy phòng sau sân, nơi ánh nắng không chiếu tới. “Từ Độ của phòng sao sổ đang trực. Hắn ghét ai động vào mẫu cũ.”

Đặng Nhu nhìn Từ Độ giữ dầu rồi nhìn về phía phòng kia. “Lại một Từ Độ nữa?”

Từ Độ giữ dầu nhăn mặt. “Hắn là sư huynh ta. Tên ta đặt theo hắn, không phải ta thích.”

A Yên giơ vỏ quýt khắc một vạch lên. “Vậy đi cạo sổ. Nhưng đừng cạo mất vạch nhẹ hơn.”

Tần Mạc nhìn vệt xám trên sổ công đức, rồi gật. Mùi vỏ quýt khô đắng trong gió. Đắng, nhưng giữ người ta khỏi quên thuốc đã đi qua cổ họng mình bằng cách nào.