Chương 224: Sổ Vô Danh mở một góc

Hành lang dẫn tới Sổ Vô Danh thấp hơn vai Tần Mạc nửa gang. Người đi qua phải cúi đầu, không cúi thì trán chạm xà gỗ thấm dầu. Chu Bình nói nơi này thiết kế để bắt người khiêm cung, nhưng vừa dứt lời đã thấy một bà cụ lưng còng đi qua không cần cúi. Cả hai im. Trên vách, đèn nhỏ cháy bằng dầu cặn, ánh lửa run đến mức bóng chữ trên biển gỗ cũng run theo. Mùi giấy ẩm, dầu mè, mồ hôi áo nghèo và khói bếp cũ quyện lại thành một thứ mùi không thể treo ở điện lớn.

Huệ Tâm giữ phòng sổ. Nàng không già, nhưng quanh mắt có thứ mệt của kẻ phải cúi sát chữ nhỏ quá lâu. Tay áo nâu xắn tới khuỷu, đầu ngón tay dính mực loãng, móng tay cắt cụt để khỏi cào rách giấy. Thấy Phục Sinh dẫn Tần Mạc tới, nàng không chắp tay, cũng không lùi.

“Người mang chiếu truy ma đứng sau vạch gỗ.”

Tần Mạc dừng lại.

“Sổ không sợ ma khí hơn sợ tay vội,” Huệ Tâm nói tiếp. “Nhưng người ngoài phòng sẽ sợ. Đứng đó cho họ còn dám vào.”

Phục Sinh đặt thẻ không nhận lên bàn thấp rồi lui ra. “Ta chỉ dẫn tới đây. Sổ của nàng, nàng giữ.”

Huệ Tâm gật, như câu ấy không phải phép lịch sự mà là một ranh giới cần được nhắc mỗi ngày.

Phòng sổ không rộng. Kệ gỗ kê sát nền, sổ đặt thấp hơn đầu gối, ai muốn đọc phải cúi, thậm chí quỳ. Tên có đủ dầu viết bằng mực đậm. Tên thiếu dầu mảnh như râu cỏ, chen ở mép giấy, nhiều chỗ phải nghiêng trang mới đọc được. Ở góc bàn có lọ mực loãng pha ba giọt máu cũ. Máu đã ngả nâu, không còn mùi tanh, chỉ làm màu mực bám lại trên giấy mục.

Đặng Nhu nhìn lọ mực, cau mày. “Máu ai?”

“Ba người giữ sổ trước,” Huệ Tâm đáp. “Không phải hiến tế. Đứt tay khi cứu sổ khỏi nước. Mực thiếu keo, họ nhỏ vào cho khỏi trôi.”

“Nghe cũng giống hiến tế nếu kể cho đẹp.”

“Vậy đừng kể cho đẹp.”

Tần Mạc nhìn Huệ Tâm lâu hơn một nhịp. Nàng nói khô, không có vẻ muốn làm ai cảm động. Chính vì thế câu ấy đáng tin.

Người đầu tiên vào phòng là một phụ nữ ôm bọc áo đàn ông. Nàng họ Kha, theo lời Huệ Tâm gọi. Chồng nàng mất tích ở đường phát gạo, chưa tìm được xác, chưa được ghi là chết, cũng chưa được cấp phần người sống. Kha nương muốn viết tên chồng vào cột chờ. Nàng biết tên, biết quê, biết vết sẹo trên mu bàn tay hắn, nhưng không biết viết.

Huệ Tâm đặt bút vào tay nàng. “Không biết chữ thì vẽ dấu riêng. Đừng nhờ ai viết tên.”

Kha nương nhìn bút như nhìn dao. “Ta vẽ xấu.”

“Tên người không thi thiếp.”

“Nhưng sai thì sao?”

“Sai thì sửa ở bên cạnh. Không ai lấy nét đẹp làm bằng chứng hắn từng sống.”

Kha nương run tay. Một nét mực rơi xuống mép trang, kéo thành vệt như chân kiến. Sa di phụ sổ theo bản năng đưa tay muốn lau, bị Huệ Tâm chặn cổ tay. Tần Mạc đứng sau vạch gỗ, thấy người phụ nữ kia cắn môi đến bật máu mà vẫn cố vẽ một dấu cong. Dấu ấy không giống chữ nào, nhưng khi nàng nhìn nó, vai nàng sụp xuống như vừa đặt được một gánh nhỏ khỏi lưng.

Tần Mạc nhớ Tô Vãn từng dạy A Khê viết tên mình ở Thương Lan. A Khê viết lệch, Tô Vãn không sửa nét cuối, chỉ bảo chữ xấu cũng là chữ tự tay viết. Khi ấy hắn đứng ngoài hiên, không để tâm nhiều. Bây giờ ký ức trở lại với cạnh sắc của thứ đã bị bỏ qua. Tô Vãn không chỉ dịu dàng. Nàng đã luôn giữ cho người khác quyền vụng về của mình.

Huệ Tâm đẩy một tờ giấy hút mực qua cho Kha nương. “Đợi khô. Đừng thổi.”

Kha nương ngẩn ra. “Sao?”

“Hơi người nóng ruột làm mực loang. Chờ một chút không làm người chết thêm.”

Câu ấy nghe tàn nhẫn. Kha nương đỏ mắt, nhưng vẫn chờ. Tần Mạc thấy tay mình khẽ động về phía túi áo. Trong đó có thanh y, có thẻ không nhận, có những vật hắn từng muốn dùng để chứng minh một người đã tồn tại. Nếu một dấu vụng của Kha nương còn cần tự nàng chờ khô, tên Tô Vãn càng không thể bị hắn viết lên bất cứ dòng trống nào chỉ vì hắn đau.

Góc sổ bên phải có một dãy dòng trống, mỗi dòng buộc bằng chỉ đỏ. Tần Mạc nhìn thấy chúng rất sớm, dù đã cố không nhìn. Dòng trống luôn sáng hơn các dòng có mực, như tuyết chưa bị giẫm. Nó gọi tay người đau theo cách sạch sẽ hơn mọi giọng giả trong nước.

Huệ Tâm đóng nắp lọ mực. “Đừng nhìn dòng đó lâu.”

Chu Bình lập tức nghiêng người chắn một phần tầm mắt Tần Mạc. “Nghe chưa?”

Tần Mạc đáp: “Nghe.”

Huệ Tâm không bỏ qua. “Nghe là một chuyện. Tay ngươi có nghe không?”

Hắn đặt hai tay ra ngoài tay áo.

Đặng Nhu nhìn thấy, hừ một tiếng. “Tốt. Tay biết xấu hổ trước miệng.”

Người thứ hai vào phòng là ông già bán dép cỏ ở bàn cân. Tên ông đã được đọc dưới khói, nhưng vào sổ lại thiếu dầu nên chỉ được viết rất nhỏ. Ông cầm đôi dép cỏ mới tết, đặt lên bàn làm vật chứng, rồi hỏi viết nhỏ thì sau này con cháu đọc sao ra.

Huệ Tâm trả lời: “Cúi sát.”

“Mắt nó kém.”

“Vậy ghi thêm dấu dép dưới tên.”

“Dấu dép cũng nhỏ à?”

“Dép của ông nhỏ thật.”

Ông già bật cười, để lộ hai răng còn lại. “Nói chuyện như sổ mọt ăn.”

“Sổ còn giữ tên ông. Mọt chưa thắng.”

Tần Mạc đứng nghe hai người cãi, lòng bớt căng trong một nhịp. Sổ Vô Danh không phải mồ chôn im lặng. Nó có mùi giấy mục, có người cãi chữ nhỏ, có người giữ sổ cáu vì bị gọi như mọt. Chính những thứ ấy làm sự bất công ở đây đau hơn: tên người thật, giọng người thật, rồi vẫn bị ép nhỏ lại vì thiếu dầu.

Sa di phụ sổ mang tới một chồng thẻ ướt. Cậu bé định phơi lên dây trước cửa, nhưng dây đã đầy. Huệ Tâm bảo đặt xuống nền, lót vải. Cậu nhăn mặt vì nền bẩn. Nàng hỏi thẻ ướt sạch hơn tên người à. Cậu không đáp, cúi xuống trải vải. Tần Mạc bước theo bản năng muốn giúp, rồi dừng vì vạch gỗ.

Huệ Tâm nhìn thấy. “Muốn giúp thì hỏi.”

“Ta có thể đặt vải không?”

“Có. Đừng chạm thẻ.”

Hắn bước qua nửa vạch, chỉ kéo vải phẳng ra. Người trong phòng nín thở. Không có ma khí tràn ra, không có sổ cháy, chỉ có một tấm vải được kéo thẳng hơn. Cậu sa di nhìn hắn rồi nhìn thẻ, sau đó tự đặt từng tấm xuống. Khi tay cậu run, Tần Mạc không nhìn chằm chằm nữa. Hắn nhớ lời Đặng Nhu ở bếp: có lúc giúp người là bớt nhìn.

Một thẻ ướt không còn nét nào đọc được. Sa di cầm bút, định viết hai chữ vô danh lên cho nhanh. Huệ Tâm chụp cổ tay cậu lại, mạnh đến mức bút rơi xuống vải. “Không biết thì ghi không biết,” nàng nói. “Đừng lấy cái không biết của mình đặt thành tên người khác.” Cậu bé mím môi nhặt bút, sửa thành: chưa đọc được, chờ nắng. Bốn chữ ấy vụng và dài, chiếm nhiều chỗ hơn hai chữ gọn kia. Nhưng khi đặt xuống kệ, tấm thẻ bớt giống một vật bị bỏ.

Ở kệ thấp nhất có một sổ mở sẵn. Tên ở đó không chỉ nhỏ, mà còn bị thay bằng mô tả: đứa trẻ không nói được, người đàn bà mất giọng, ông cụ không nhớ quê. Tần Mạc cau mày. “Vì sao không hỏi lại?”

Huệ Tâm vuốt mép giấy. “Hỏi rồi. Có người không nói được. Có người không muốn nói. Có người nói, nhưng người ghi nghe sai.”

“Vậy để trống?”

“Để dấu trước. Tên đến sau.”

“Nếu tên không đến?”

“Thì ít nhất dấu còn nói rằng có người từng chờ.”

Tần Mạc im. Hắn từng ghét những câu trả lời không trọn, nhưng ở đây, một câu trọn có thể là lời nói dối. Để dấu trước, tên đến sau. Điều ấy nghe giống một cánh cửa chưa khóa, nhưng cũng giống một vết thương chưa khép miệng.

Một thiếu niên cụt hai ngón tay bước vào xin sửa tên mẹ. Tên mẹ hắn bị ghi dưới tên bệnh, không dưới tên người. Hắn giận đến mức nói lắp, càng nói càng loạn. Sa di phụ sổ không hiểu, hỏi lại ba lần. Thiếu niên đập bàn. Mực trong lọ rung lên. Người ngoài cửa hoảng hốt lùi.

Tần Mạc đứng yên. Nếu là trước kia, hắn sẽ dùng một luồng khí chặn chiếc bàn, giữ mực khỏi đổ, làm mọi việc im ngay. Huệ Tâm không làm vậy. Nàng giữ lọ mực bằng hai tay, để thiếu niên thấy chính tay nàng cũng run.

“Đập nữa thì tên mẹ ngươi loang trước,” nàng nói.

Thiếu niên sững lại. Nước mắt trào ra nhanh đến xấu hổ. “Nàng không phải bệnh. Nàng là mẹ ta.”

“Vậy nói lại từ đầu. Chậm.”

“Ta nói không rõ.”

“Ta nghe. Không rõ thì nghe lâu.”

Câu ấy khiến phòng sổ im xuống. Thiếu niên nói lại từng chữ. Huệ Tâm sửa dòng cũ bằng dao tre cùn, không cạo sạch, chỉ thêm bên cạnh: mẹ của Lý Sênh, thích ăn mận chua, ho mùa lạnh. Tên bệnh vẫn còn đó, nhưng không còn nuốt hết con người nàng.

Chu Bình ghi việc ấy vào sổ của mình. Tần Mạc nhìn dòng “không rõ thì nghe lâu” và thấy ngực đau âm ỉ. Năm xưa, khi Tô Vãn bị đưa lên Trấn Hồn Đài, có bao nhiêu người đã nghe nàng đủ lâu? Hay tất cả chỉ nghe thể chất, mệnh số, công dụng, rồi gọi đó là tên nàng?

Huệ Tâm đặt dao tre xuống, bắt Tần Mạc quay mặt khỏi dòng trống.

“Tới lượt ngươi nhìn một góc. Không phải góc đó.”

Nàng mở Sổ Vô Danh ở phần mép trái. Trang giấy được vá bằng ba loại giấy khác nhau, chỗ trắng, chỗ vàng, chỗ xám như da người bệnh. Ở đó có những tên bé đến mức phải dùng que tre chỉ từng nét. Tần Mạc cúi xuống. Một tên mất dấu trên, một tên thiếu quê, một tên chỉ còn nghề: người vá chiếu ở bến đông.

“Đọc được bao nhiêu?” Huệ Tâm hỏi.

“Không đủ.”

“Không đủ thì đừng tự thêm.”

“Ta biết.”

“Nói như người vừa biết, không phải người muốn được tha.”

Tần Mạc thở ra. “Ta đọc không đủ. Ta sẽ không tự thêm.”

Huệ Tâm gật. Nàng đưa que tre cho hắn, nhưng giữ đầu còn lại. Hai người cùng chỉ xuống một dòng nhỏ. Tần Mạc thấy tay nàng cũng căng. Nàng không tin hắn hoàn toàn. Điều ấy đúng. Một người đau quá lâu có thể làm điều sai bằng vẻ rất thành tâm.

Tô Vãn hiện lên trong trí nhớ qua một nét chữ nghiêng. Nàng từng ký tên mình trên mảnh giấy mua thuốc cho A Khê, nét cuối hơi cong vì gió thổi tắt đèn. Hắn đã giữ mảnh giấy ấy rất lâu trước khi mất nó trong biến cố. Nếu bây giờ dòng trống kia ở gần hơn một chút, nếu Chu Bình không đứng cạnh, nếu Huệ Tâm không giữ đầu que tre, có lẽ tay hắn sẽ động. Nhận ra điều ấy làm hắn lạnh sống lưng. Hắn không muốn cướp quyền tự ký của nàng, nhưng nỗi nhớ có lúc đội lốt giữ gìn.

Kha nương quay lại lấy tờ giấy đã khô. Dấu cong của nàng không đẹp hơn, nhưng không còn loang. Nàng hỏi có thể đặt bọc áo chồng cạnh dòng chờ không. Huệ Tâm nói không, phòng ẩm sẽ làm áo mốc. Kha nương tức giận: “Vậy ta đem gì về? Một dấu xấu?”

Huệ Tâm im một nhịp, rồi lấy mảnh giấy thấm mực thừa, xé một góc có vệt dấu nhạt đưa cho nàng. “Đem cái này. Dấu chính ở lại, dấu phụ theo ngươi.”

Kha nương cầm mảnh giấy, bật khóc mà không che mặt. Không ai bảo nàng nhỏ tiếng. Tần Mạc đứng sau vạch gỗ, nhìn một người sống được phép khóc vì dấu của mình xấu. Tô Vãn nếu có một đời khác, nàng cũng phải được phép viết xấu, khóc xấu, từ chối xấu, chứ không phải được hắn nhớ thành một bóng hình hoàn hảo.

Ở cuối phòng, Lục Y Y chạy tới ôm một lọ dầu nứt. Mặt nàng đỏ vì khóc, tóc bết vào trán, tay giữ lọ như giữ tim người. Nàng định xông thẳng tới kệ sổ, nhưng thấy Tần Mạc thì khựng lại.

“Cha ta…” nàng nói, rồi tự cắn môi như sợ nói ra sẽ mất lượt.

Huệ Tâm đóng Sổ Vô Danh lại một nửa. “Đèn bệnh ở lều bên kia. Sao chạy vào đây?”

“Kho bảo thiếu dầu phải ghi trước, không ghi thì đèn không được bù.”

“Ai bảo?”

“Người giữ kho. Hắn nói lệ vậy.”

Huệ Tâm nhìn lọ dầu nứt, nhìn bàn tay Y Y run đến trắng khớp, rồi nhìn Tần Mạc. “Ngươi đi theo được, nhưng không quyết thay. Lều đèn là việc của người nhà bệnh.”

Tần Mạc gật, rồi sửa trước khi Chu Bình nhắc: “Ta chỉ đi theo. Không quyết thay.”

Dòng trống buộc chỉ đỏ nằm sau lưng hắn, im lặng như một câu hỏi chưa được phép hỏi. Hắn không quay lại nhìn. Ngoài hành lang, mùi dầu khét từ lều đèn nhỏ tràn tới, và tiếng ho của một người đàn ông yếu đến mức giống bấc đèn sắp tắt.