Chương 222: Bếp cháo không hỏi ma
Bếp cháo ngoài đàn nằm thấp hơn cổng phụ một bậc đá, thấp đến mức nước mưa từ sân trên cứ tìm đường chảy xuống chỗ đặt nồi. Ba viên gạch đen kê một nồi đồng méo miệng, hơi cháo quẩn với mùi củi ướt, dầu mè khét và thuốc ho phơi chưa khô. Người xếp hàng không đọc kinh. Họ ôm bát, dỗ trẻ, chửi nhỏ vì chân tê, rồi im khi chuông tiếp dẫn vọng qua mái vải. Tần Mạc đứng ngoài dây gai, chỗ bùn lạnh ngập đến mép giày. Có người nhận ra hắn, kéo mẹ già lùi nửa bước, nhưng mắt vẫn dính vào nồi cháo.
Bà Ngụy là người giữ bếp. Bà không có dáng từ bi trên tranh thờ; tóc bạc búi bằng que tre cháy sém, tay áo bên phải thủng một lỗ vì than, cổ giọng khàn như đã mắng qua mấy đời đệ tử lười. Bà liếc Tần Mạc từ đầu đến chân rồi chỉ vào vạch bùn ngoài dây.
“Ngươi đứng đó.”
Tần Mạc gật.
“Đừng gật cho đẹp. Đứng xa nồi chính, nhưng đừng đứng rảnh. Ma hay không ma, đã vào bếp thì tay bẩn cũng phải rửa.”
Đặng Nhu nghe vậy cười khẽ. Chu Bình kéo sổ sát ngực hơn, như sợ một câu mắng đời thường cũng rơi mất. Tần Mạc bước tới chậu nước rửa tay. Người phía trước né hắn quá nhanh, làm bát va vào thùng củi. Cháo trong bát sánh ra mép, đứa trẻ ôm bát hốt hoảng mút luôn chỗ sắp tràn. Bà Ngụy quát không được liếm mép bát còn tro. Đứa trẻ rụt cổ, nhưng vẫn giữ chặt bát như giữ một vật sống.
Sa di phụ bếp đưa cho Tần Mạc một rổ củi ướt. Cậu bé mới mười ba, mười bốn tuổi, cổ tay gầy và đỏ vì khói. Cậu không dám nhìn thẳng vào mặt hắn.
“Bổ… bổ nhỏ thôi. Không cần dùng khí.”
“Ta biết.”
“Biết thì tốt. Hôm trước có người biết xong bổ văng nửa sân.”
Câu sau nói quá nhỏ, rõ ràng không định cho Tần Mạc nghe. Đặng Nhu nghe được, bật cười. Tần Mạc cầm dao chẻ củi bằng cán gỗ cùn. Củi ướt không nghe lời như xương địch nhân; nó trượt, kẹt, tách ra những thớ lởm chởm. Lưỡi dao bật ngược làm ngón tay hắn rách một đường. Sát Đạo trong ngực lập tức nhấc lên một nhịp, lạnh và gọn: chỉ cần ép khô tất cả củi, nồi cháo sẽ sôi nhanh hơn, người đang đợi sẽ bớt rét.
Bà Ngụy không nhìn hắn mà ném tới một miếng giẻ.
“Máu nhỏ vào củi thì ai ăn? Lau đi.”
Hắn lau. Không dùng khí. Không ép củi khô. Dao chẻ rơi xuống gốc gỗ lần nữa, lần này chậm hơn, vụng hơn, thật hơn.
Bếp cháo có một luật khác với cổng phụ: không ai được chạm nồi chính quá lâu một mình. Muôi gỗ nứt được chuyền qua tay bà Ngụy, tay sa di, tay một phụ nữ đang chờ phần cho chồng bệnh, rồi mới treo lại gần nồi. Đường nứt trên thân muôi đã được quấn bằng chỉ gai, chỗ cầm bóng lên vì mồ hôi nhiều người. Tần Mạc nhìn vật ấy như nhìn một tấm bùa nhỏ chống lại thói quen chiếm lấy mọi việc của hắn.
“Muốn cầm thì chờ,” bà Ngụy nói.
“Chờ ai?”
“Chờ nó qua tay người khác đã. Ở đây không có đồ riêng cho ai đem về khoe mình thương người.”
Một người đàn ông ở cuối hàng hừ nhẹ. Hắn là người vừa kéo mẹ già lùi. Bà cụ bên cạnh ho đến cong lưng, tay vẫn bám vào áo con trai. Khi tới lượt, người đàn ông không bước lên. Hắn nhìn Tần Mạc, nhìn nồi, rồi nhìn bà Ngụy như đòi bà chọn một bên.
Bà Ngụy múc cháo vào bát, đặt lên bàn thấp.
“Bát ở đây. Sợ thì tự bưng. Không sợ thì nhờ người. Đừng bắt nồi cháo đứng ra chứng minh gan của ngươi.”
Người đàn ông đỏ mặt. Hắn bưng bát, tay run làm cháo sóng sánh. Tần Mạc tự lùi thêm nửa bước để mẹ hắn dễ đi qua. Không ai cảm ơn. Bà cụ chỉ húp một ngụm, nhăn mặt vì nóng, rồi mắng con mình cầm bát nghiêng. Cảnh ấy làm vài người trong hàng cười rất nhỏ. Nỗi sợ không biến mất, nhưng nó thôi đứng giữa nồi và người đói.
Tần Mạc được giao cạo đáy nồi phụ. Việc này nhìn đơn giản hơn bổ củi, nhưng khó chịu hơn: phải cạo lớp cháo khê không làm xước nồi, giữ phần gạo còn ăn được cho người đến muộn, phần dính tro cho gà bệnh sau sân. Hắn cầm que tre, chưa kịp xuống tay đã bị bà Ngụy gõ lên mu bàn tay.
“Đó là nồi, không phải đầu kẻ thù.”
Đặng Nhu nói ngay: “Bổ án còn chắc hơn cạo cháo. Hắn quen thứ gì cũng phải chịu tội.”
Chu Bình ho một tiếng để giấu cười. Tần Mạc không cãi. Que tre chạm đáy nồi nghe rột rột. Mùi khê bốc lên, đắng, nóng, dính vào cổ họng. Ký ức về Tô Vãn đến không báo trước: nàng từng ngồi ở bếp Thương Lan sau giờ luyện, thổi nguội bát cháo cho A Khê, còn phần khê giữ lại cho mình. Khi hắn cau mày, nàng nói người đến muộn không phải lúc nào cũng đáng phần dở, nhưng nếu đã nhận phần dở thì đừng làm mặt như đang cứu cả thiên hạ.
Nghĩ tới đó, tay hắn chậm lại.
Bà Ngụy tưởng hắn lười, mắng: “Sao? Gạo khê cũng cần ngươi thương tiếc à?”
“Không,” hắn đáp. “Ta cạo.”
“Nói cho tròn câu. Người trong bếp không rảnh đoán ma tu đang nghĩ gì.”
Hắn nhìn đáy nồi, rồi nói lại: “Ta cạo lại. Vừa rồi mạnh tay.”
Bà Ngụy hừ một tiếng, nhưng không mắng nữa.
Giữa trưa, mưa tạt ngang mái vải. Hàng người dồn vào gần bếp, vai chạm vai, không còn chỗ cho những khoảng cách đẹp đẽ. Người từng sợ Tần Mạc bị ép đứng cách hắn một bát nước. Hắn bước ra ngoài mép mưa, để người kia có chỗ che cho mẹ. Mưa lạnh chảy qua gáy, ngấm vào vết thương ở chân. Sát Đạo lặng lẽ đưa lên một cơn nóng, muốn hong khô áo hắn, muốn làm mưa tránh khỏi người hắn. Hắn để nó đói. Người bên trong mái vải đã đủ sợ một kẻ có thể khiến mưa đổi hướng.
Sa di phụ bếp bê nồi nước nóng đi qua, trượt chân vì bùn. Tần Mạc đưa tay đỡ đáy nồi, nhưng dừng đúng một nhịp để cậu bé tự buông hay giữ. Cậu bé sợ đến tái mặt, vẫn không buông hẳn.
“Giữ bên kia,” Tần Mạc nói.
“Ta… ta giữ rồi.”
“Ừ.”
Hai người đặt nồi xuống. Nước nóng không đổ. Sa di ngồi phịch ra bậc, thở như vừa chạy khỏi thú dữ. Một lát sau, cậu ngẩng lên, lí nhí: “Ngươi không giật nồi.”
Tần Mạc đáp: “Không phải nồi của ta.”
Câu ấy làm cậu bé nhìn hắn thêm một lần. Không phải tin. Chỉ là nhìn lâu hơn nửa nhịp trước khi lại cúi đầu nhóm lửa.
Bà Ngụy bắt hắn rửa bát sau cơn mưa. Bát nào nứt để riêng, bát nào khắc tên dưới đáy phải trả đúng người, bát nào còn dính cháo khê thì cạo cho gà. Một ông cụ chỉ còn hai răng đứng cạnh giám sát, khó tính đến mức sa di cũng sợ. Tần Mạc rửa xong một bát, ông cụ ngửi mép rồi chê còn mùi tro.
“Rửa lại.”
Tần Mạc rửa lại.
“Ma tu cũng nghe lời à?”
“Bát bẩn thật.”
Ông cụ nghĩ một lúc, rồi gật như vừa xử xong một vụ án lớn. “Thế thì rửa cái kia nữa.”
Chu Bình đứng ở xa ghi mấy dòng. Tần Mạc nhìn thấy bạn mình không viết hắn nhẫn nhịn, cũng không viết hắn hối cải. Chu Bình viết tên ông cụ hai răng và việc bát còn mùi tro. Dòng chữ nhỏ ấy khiến Tần Mạc nhẹ đi. Cuối cùng cũng có một người trong sổ không chỉ tồn tại để chứng minh hắn tốt hay xấu.
Gần chiều, một cô bé phụ bếp đem rổ rau úa tới hỏi còn nấu được không. Bà Ngụy bẻ từng lá, giữ phần cuống xanh, bỏ phần thối vào rổ gà. Cô bé sốt ruột nói làm vậy lâu, người bệnh sắp tới. Bà Ngụy gõ cuống rau lên trán nó.
“Lâu thì làm nhanh tay. Đừng vứt cả bó chỉ vì mũi ngươi chê mùi thối.”
Tần Mạc nhìn động tác ấy lâu hơn cần thiết. Cứu người không phải lúc nào cũng mở kho, phá cửa, chém luật. Có lúc nó là ngồi nhặt trong một rổ rau hỏng thứ còn ăn được, và chịu mùi thối bám vào móng tay. Hắn không biết điều ấy có làm trời cao bớt lạnh không. Nhưng nó làm bát cháo tối nay có thêm một chút xanh.
Một người phụ việc mang bảng ghi thiếu tới. Trên bảng có vạch nghiêng cho từng bát đã phát thêm: trẻ bỏng chân, bà già ho, người kéo xe gạo, mẹ con đứng cuối vì sợ ma tu. Sa di phụ bếp nhìn các vạch, lo lắng nói: “Thiếu thế này… công đức của nồi hôm nay tính sao?”
Hàng người im đi rất nhanh. Cái im này khác im vì sợ Tần Mạc. Nó giống lúc người nghèo đang ăn bỗng nhớ bát trước mặt có thể biến thành nợ.
Bà Ngụy đặt muôi gỗ nứt xuống bàn cái cạch.
“Miệng ngươi rảnh quá thì ra chẻ củi. Người ta còn đang nuốt, đừng treo sổ lên cổ họ.”
Sa di đỏ bừng mặt. “Con chỉ hỏi để ghi cho đúng.”
“Ghi thiếu trước. Ghi người sau. Ghi công cuối cùng. Nhớ thứ tự đó không?”
“Nhớ.”
“Không nhớ thì nhịn cơm tối. Đói một bữa tự khắc nhớ người đói đứng trước chữ công.”
Đặng Nhu vỗ tay một cái rất khẽ. Người trong hàng không cười lớn, nhưng vai họ lỏng xuống. Bát cháo lại là bát cháo thêm một lúc, chưa thành dây buộc ngay khi còn nóng.
Tần Mạc ăn sau cùng, đúng như lệ. Phần của hắn là nửa bát khê loãng đã nguội, thêm mấy cọng rau còn xanh vì bà Ngụy tiếc. Không ai bưng cho hắn bằng vẻ cảm động. Sa di đặt bát xuống rồi chạy đi rửa nồi. Ông cụ hai răng nhìn hắn ăn, bảo mép bát này sạch hơn cái trước. Hắn đáp vậy là tốt. Cháo nguội làm lưỡi hắn đắng, bụng lại ấm rất chậm. Cái ấm ấy không giống linh lực. Nó không chữa vết thương, không mở đường, không cho hắn thêm một câu trả lời về Tô Vãn. Nó chỉ nhắc thân thể hắn vẫn cần được nuôi bằng thứ bình thường.
Bà Ngụy đưa cho hắn một bó củi chưa chẻ hết.
“Không có tiền thì trả bằng việc. Lần sau đi qua, đem củi khô tới. Đừng đem lời cảm tạ.”
Tần Mạc nhận bó củi. “Bao nhiêu?”
“Hỏi thế còn nghe được. Một bó đủ nấu nửa nồi. Đừng vác cả rừng tới làm người ta tưởng bếp này bán ơn.”
Hắn gật, rồi nhớ lời bà, nói cho tròn câu: “Ta sẽ đem một bó đủ nửa nồi.”
Bà Ngụy liếc hắn, khóe miệng không cười hẳn. “Ừ. Lần sau nhớ rửa tay trước khi tỏ ra hiểu chuyện.”
Muôi gỗ nứt đến cuối ngày mới lộ thêm một đường rạn mảnh. Sa di phụ bếp nhìn thấy trước, mặt lập tức trắng bệch như chính mình vừa gãy. Cậu bé ôm muôi chạy tới chỗ bà Ngụy, nói nếu muôi hỏng thì mai phải dùng muôi sắt, mà muôi sắt múc cháo dễ bỏng tay trẻ con. Bà Ngụy cầm lên xem, mắng một câu rất khẽ rồi hỏi trong bếp còn chỉ gai không.
Không ai còn chỉ khô. Chỉ treo trên vách đã ướt vì mưa tạt, chỉ buộc thẻ thì không được tháo, chỉ vá áo của cô bé phụ bếp lại quá mảnh. Tần Mạc nhìn đoạn dây buộc bên trong tay áo mình. Đó là dây Chu Bình từng dùng buộc mép sổ, đã sờn nhưng chắc. Hắn không lấy ra ngay. Hắn nhìn Chu Bình trước.
Chu Bình hiểu, cau mày. “Một đoạn thôi. Đừng tháo cả sổ ra làm người tốt.”
“Một đoạn.”
“Cắt chỗ ngoài. Chỗ đó vốn đã sắp đứt.”
Tần Mạc làm theo. Hắn đưa dây cho sa di, không tự buộc. Cậu bé lúng túng ba lần, buộc lệch cả ba. Tần Mạc nhìn thấy cách buộc đúng nhưng không giành. Đến lần thứ tư, cậu bé cáu lên: “Ngươi nhìn vậy ta càng run.”
Tần Mạc quay mặt đi.
Đặng Nhu bật cười. “Biết rồi đấy, có lúc giúp người là bớt nhìn.”
Muôi được buộc lại xấu, nút dây lồi ra như một vết sẹo vụng. Bà Ngụy thử múc nước, thấy không rỉ thêm thì gật. Bà không cảm ơn Tần Mạc. Bà chỉ nói với sa di ghi vào bảng rằng dây buộc lấy từ sổ khách qua đường, lần sau bếp phải trả lại bằng một đoạn chỉ khô. Cái nợ nhỏ ấy khiến Tần Mạc thấy dễ chịu hơn mọi lời khen. Vật đã nhận thì phải có đường trả. Ngay cả một sợi dây.
Khi bếp bắt đầu úp nồi, Phục Sinh đi từ phía bàn cân công đức tới. Áo người ấy còn ám khói hương, tay cầm một quả cân đen nhỏ được bọc trong vải. Sa di phụ bếp thấy Phục Sinh liền luống cuống nhặt bảng ghi thiếu, như trẻ bị bắt quả tang làm sai bài. Bà Ngụy giành bảng trước, lau vệt cháo dính ở mép rồi đưa thẳng.
Phục Sinh nhìn những vạch thiếu, nhìn nồi méo, nhìn người nghèo chưa tản hết.
“Cháo hôm nay cũng phải vào sổ,” người ấy nói.
Bà Ngụy đáp ngay: “Vào thì vào. Nhưng để họ tiêu hóa xong đã.”
Phục Sinh không giận. Người ấy chỉ quay sang Tần Mạc, ánh mắt dừng trên thẻ không nhận trong tay áo hắn.
“Có những việc cứu người không sinh công cho ngươi. Có những bát cháo lại sinh công cho người chưa từng cầm muôi. Ngươi muốn hỏi sâu hơn, phải nhìn bàn cân một lần.”
Tần Mạc nghe tiếng muôi gỗ nứt được treo lại trên vách. Vật ấy đong đưa rất nhẹ, như vẫn còn nhớ qua bao nhiêu tay mình mới tới được nồi. Hắn siết bó củi ướt trong tay, mùi khói và cháo khê bám trên móng, rồi bước theo Phục Sinh ra khỏi bếp.