Chương 219: Lệ ghi danh cũ

Bàn ghi danh cũ nổi lên vào lúc trời vừa xám. Không phải chiếc bàn Khâu Đinh vẫn dùng, mà là một mặt gỗ khác từ dưới nước trồi lên, đen bóng vì ngâm lâu, mép khắc đầy vạch nhỏ như dấu móng tay. Trên bàn có một con dao tre mỏng, lưỡi đã cùn, cán buộc dây đỏ phai. Người coi Miếu Thành Hoàng bước theo sau mặt bàn, áo thần lại nhưng gấu dính bùn, đầu đội mũ lệch vì mưa. Hắn tự xưng là Lại Bảy, giữ sổ phụ dưới miếu nửa mái. Vừa thấy bàn nổi, hắn đã chắp tay với Khâu Đinh, nhưng mắt nhìn sổ như người nhìn món đồ thất lạc của nhà mình. “Lệ ghi danh cũ phải nhập thần sổ,” hắn nói. “Không thể để trôi dưới trạm mãi.”

Khâu Đinh không mời hắn ngồi. “Thần sổ ghi đủ à?” Lại Bảy nghẹn một nhịp. “Ghi theo lệ miếu.” “Lệ miếu có giấy cho người thiếu hương không?” “Có cột chờ.” “Cột chờ có đọc trong lễ không?” Lại Bảy im. Bà bán hương cười khẩy, rõ ràng biết câu trả lời. Thần miếu cũng có trật tự của nó: tên cúng đủ hương được đọc trước, tên nghèo viết nhỏ, tên không người nhận để cột chờ đến lúc giấy mục. Nhưng khác với Thái Huyền, nơi này không phủ ánh sáng lên mọi thứ. Nó mục ngoài hiên, bùn ở gấu áo, người giữ sổ còn biết xấu hổ. Chính cái xấu hổ ấy làm Tần Mạc phải nghe trước khi phán.

Lại Bảy đặt lên bàn một xấp giấy miếu bọc dầu. “Thành Hoàng không muốn nuốt tên dân. Nhưng thần sổ cần đối chiếu, nếu không mai có người kiện mất tên, miếu không trả lời được.” Hắn nói rất nhanh, như đã chuẩn bị lời biện hộ. Hồ Sẹo lầm bầm rằng có kiện thì miếu cũng bắt mua hương. Lại Bảy đỏ mặt. “Hương nuôi đèn, đèn soi sổ. Không có đèn, chữ mốc hết.” Bà bán hương lập tức phụ họa, vì chuyện hương đụng tới nghề của bà. Tứ Giấy thì nói giấy cũng cần tiền. Chỉ vài câu, một việc thần minh liền lộ bụng đời: dầu, giấy, hương, người trực, mái dột, cột chờ. Tần Mạc ghét sự lạnh của thần sổ, nhưng không thể giả vờ nó vận hành bằng hư không.

Con dao tre trên bàn tự xoay mũi về phía Tần Mạc. Khâu Đinh bảo đó là dao cắt bản đồ, từng dùng để chia ranh giữa trạm, miếu và bến. Ai cầm dao có thể buộc một sổ nhận phần trách nhiệm, nhưng nếu cắt sai, tên bị chia sẽ phải đi hai nơi tìm mình. Lại Bảy nhìn dao với vẻ thèm và sợ. “Miếu cần bản sao lệ cũ.” Hắn nói. Khâu Đinh đáp: “Bản sao hay độc quyền?” Lại Bảy mím môi. “Nếu không độc quyền, người dân chạy khắp nơi, ai chịu trách?” Câu ấy nghe rất đúng. Đúng đến mức nguy hiểm. Tần Mạc từng nghe Thiên Luật nói những câu tương tự: một mối quản, một luật chung, một nơi chịu trách, rồi tên người thấp bị khóa trong nơi đó.

Chu Bình mở sổ, nhưng đặt nó trên đầu gối mình, không đưa lên bàn. “Người dân chạy khắp nơi vì nơi nào cũng bảo thiếu một dấu.” Hắn nói. Lại Bảy nhìn hắn, không giận, chỉ mệt. “Ngươi tưởng ta thích à? Đêm nào cũng có người gõ miếu hỏi tên, ta không có sổ thì trả lời bằng gì? Bằng lòng tốt hả?” Chu Bình không đáp ngay. Hắn từng được người khác cứu bằng thuốc, bằng thủ tục lách, bằng một dòng ghi phụ. Hắn biết lòng tốt không đủ. Tần Mạc cũng biết. Nhưng đủ giấy cũng chưa chắc có công bằng. Cả hai thứ đều thiếu, và người nghèo thường là người phải đứng chờ giữa hai cái thiếu đó.

Mặt bàn nổi lên các dòng cũ. Không phải chữ, mà là vết: vết móng tay, vết dây buộc, vết dao cắt, vết chén hương đặt quá lâu. Khâu Đinh bảo mỗi vết là một tên từng qua trạm nhưng không đủ vật để xuống sâu. Lại Bảy lập tức lấy bút, định chép. Bàn rung mạnh, làm mực văng lên tay hắn. “Nó không cho chép suông,” Khâu Đinh nói. Lại Bảy bực. “Vậy muốn gì?” Con dao tre lại xoay, lần này về phía bà bán hương. Bà giật mình. “Ta chỉ bán hương, đừng lôi ta.” Nhưng vết trên bàn hiện một bó hương gãy, y như bó bà từng cho người không tiền ở Miếu Nửa Mái. Bà chửi một câu, rồi miễn cưỡng bước lên.

Bà bán hương không hiền. Bà nhớ ai nợ mấy nén, ai trả thiếu, ai khóc xong vẫn mặc cả. Nhưng chính trí nhớ tính toán ấy giữ được nhiều tên hơn lời tụng. Bà đặt rổ hương cạnh bàn, chỉ vào một vết lõm. “Người này tên Mẫn tẩu, không phải Mẫn bà. Bà ấy ghét bị gọi già.” Lại Bảy chép ngay. Bàn không rung. Bà chỉ tiếp vết dây. “Cái này của người khiêng quan họ Sầm, tay hắn có sẹo vì dây này.” Lại Bảy lại chép. Tần Mạc nhìn cảnh một người bán hương sửa thần sổ và thấy lòng mình chua chát. Thần minh trên cao muốn độc quyền tên dân, nhưng người giữ tên lại là những kẻ quanh chợ, tay đầy khói, miệng đầy nợ.

Đến vết thứ ba, Lại Bảy cố chép trước khi bà bán hương kịp nói. Bàn lập tức phun nước bùn lên mặt hắn. Từ Khởi cười lớn. Lại Bảy lau mặt, xấu hổ đến tai đỏ bừng. “Ta biết người này.” Hắn chống chế. Bà bán hương hỏi tên gì. Hắn nói sai một chữ. Bàn rung thêm. Không khí đang căng bỗng có tiếng cười rất nhỏ từ A Sả, đứa bé giữ guốc. Tiếng cười ấy làm Lại Bảy không còn chỗ giấu. Hắn đặt bút xuống, cúi đầu với bà bán hương. “Ngươi nói.” Cử chỉ ấy không lớn, nhưng với một thần lại mặc áo miếu, cúi trước người bán hương ngoài chợ là một vết cắt trên thói quen. Con dao tre trên bàn nằm yên.

Tần Mạc được yêu cầu cầm dao tre khi chia bản đồ. Hắn không muốn. Tất cả vật trên bàn đều có khuynh hướng biến tay hắn thành quyết định cuối cùng. Khâu Đinh thấy vẻ ấy, nói: “Không phải cắt thay dân. Cắt chỗ miếu được giữ và chỗ miếu phải trả.” Lại Bảy phản đối ngay. “Thần sổ không thể để dân tự giữ lung tung. Lỡ ma tu sửa thì sao?” Ánh mắt hắn vô thức liếc Tần Mạc. Bầu không khí lạnh đi. Tần Mạc không giận vì bị gọi ma. Hắn giận vì câu ấy lại đúng một phần. Kẻ mạnh, kể cả hắn, đều có thể sửa sổ. Vì vậy sổ phụ của dân không thể chỉ dựa vào lòng tin với hắn, cũng không thể giao trọn cho thần miếu.

“Ba bản.” Chu Bình nói đột ngột. Mọi người nhìn hắn. Hắn đặt sổ của mình xuống, chỉ vào bàn. “Miếu giữ một bản để trả lời lễ. Trạm giữ một bản để đối chiếu lệ. Người chợ giữ một bản bằng vật, không phải chữ hết. Hương, giấy, cân, guốc, thuyền. Ai muốn sửa phải qua cả ba nơi.” Lại Bảy cau mày. “Rườm rà.” Chu Bình đáp: “Đúng. Để người mạnh thấy phiền.” Tần Mạc nhìn bạn mình, trong ngực có gì đó lặng xuống. Chu Bình không chỉ giữ sổ để khóa hắn. Hắn đang học cách dựng những thứ khiến mọi kẻ có quyền, thần hay ma, đều không thể tiện tay lấy tên người khác.

Con dao tre chấp nhận đề nghị bằng cách tự cắt mặt nước thành ba đường. Một đường chạy về miếu, một đường về gầm bàn trạm, một đường ngoằn ngoèo qua chợ tang. Nhưng đường thứ ba nhạt nhất. Khâu Đinh bảo cần người chợ nhận giữ. Bà bán hương lập tức nói mình già rồi không gánh. Tứ Giấy nói giấy của hắn đã đủ việc. Hồ Sẹo ôm quả cân giả điếc. Đặng Nhu, không biết quay lại từ khi nào, đứng dưới hiên với hũ tro trong áo. “Ta giữ một phần,” nàng nói. Mọi người nhìn nàng. “Ta còn phải đi hỏi bãi chôn. Tiện đường.” Giọng nàng vẫn dữ, nhưng đứa con đứng sau lưng đã ngủ gục trên vai nàng. Lại Bảy muốn phản đối, rồi nhìn hũ tro và im.

Tần Mạc cầm dao tre. Nó nhẹ hơn một chiếc đũa, vậy mà tay hắn nặng trĩu. Hắn cắt vào đường nước thứ ba, không dùng lực, chỉ kéo theo vệt mà dao tự mở. Khi mũi dao chạm cuối đường, một vết rát chạy dọc lòng bàn tay hắn. Không chảy máu. Da chỉ hiện một đường trắng, giống nét bản đồ bị cắt vào thịt. Khâu Đinh nói đó là giá của người chứng kiến chia sổ: từ nay nếu một bản bị đốt, hắn sẽ đau trước khi biết tin. Tần Mạc nhìn đường trắng. Lại thêm một thứ phiền phức, không oai, không làm hắn mạnh lên. Nhưng nếu nó khiến hắn không thể phớt lờ tên dân bị sửa, vậy phiền phức ấy đáng giữ.

Lại Bảy nhận bản miếu bằng hai tay. Lần này hắn không nói thần sổ giữ tất cả. Hắn nói sẽ xin Thành Hoàng lập phụ sổ ngoài hiên, nơi người không mua nổi hương vẫn xem được tên chờ. Bà bán hương ho khan. “Ngoài hiên mưa tạt.” Lại Bảy đáp sẽ xin vá mái. Hồ Sẹo hỏi tiền đâu. Tứ Giấy lập tức nói giấy niêm hắn bán rẻ một nửa, nhưng chỉ hôm nay. Mọi người cãi lên ngay. Tần Mạc đứng giữa tiếng cãi đó, bỗng thấy đây mới là thứ thần minh thấp sợ nhất: không phải ma khí, mà là dân bắt đầu hỏi mái, hỏi giấy, hỏi tiền, hỏi ai giữ bản sao. Lạnh nhạt của thần có thể bị kéo xuống bùn bằng những câu hỏi rất cụ thể.

Để phụ sổ không thành lời hứa miệng, Chu Bình bắt Lại Bảy viết ngay một giấy giao hẹn. Lại Bảy cau mày vì bị một kẻ ngoài miếu sai khiến, nhưng vẫn viết. Bà bán hương bắt thêm dòng “không có hương vẫn được xem”. Hồ Sẹo bắt ghi “xem không mất tiền cân”. Tứ Giấy chen vào đòi giấy hỏng của hắn được dùng làm nháp, không tính công đức. Từng dòng thêm vào làm tờ giao hẹn xấu dần, chật dần, nhưng cũng thật dần. Tần Mạc nhìn tờ giấy đầy sửa chữa ấy, nhớ những bản án sạch sẽ của Thái Huyền. Sạch quá nên không còn chỗ cho người bị hại chen một chữ.

Lại Bảy ký xong, nhưng ấn Thành Hoàng không chịu xuống. Con dấu nhỏ trong tay áo hắn nóng lên, đỏ như than. Hắn lúng túng. Khâu Đinh bảo thiếu người dân chứng. Mọi ánh mắt quay về Đặng Nhu. Nàng đang đỡ con ngủ, mặt lạnh. “Ta không biết chữ.” Chu Bình đáp: “Điểm tay cũng là chữ.” Đặng Nhu nhìn ngón tay mình, còn dính bụi tro trên hũ. Nàng ấn xuống góc giấy. Con dấu Thành Hoàng lúc ấy mới hạ được. Tiếng ấn chạm giấy rất nhỏ, nhưng Lại Bảy thở ra như vừa vác xong bao đá. Thần sổ lần đầu phải đi sau một dấu tay góa phụ trong đêm mưa.

Bàn ghi danh cũ chìm dần. Trước khi chìm, nó để lại trên mặt nước một bản đồ mới. Vệt về Miếu Câm vẫn còn, nhưng bên dưới nó thêm một đường xám dẫn tới Bến Tro. Khâu Đinh đọc hướng, Lại Bảy xác nhận bằng ấn miếu nhỏ ở tay áo. “Tro giữ tên bị đốt thay thân,” hắn nói. “Miếu ít chạm được.” Đặng Nhu nhìn đường tro, hỏi có tìm được bãi chôn qua đó không. Không ai dám hứa. Tần Mạc nhìn đường trắng trong lòng bàn tay. Hắn cũng không có lời hứa cho mình. Trạm, miếu, chợ vừa chia nhau giữ vài cái tên thấp. Còn Tô Vãn vẫn ở ngoài mọi bản đồ mà hắn có thể đọc.

Khi Lại Bảy rời đi, hắn dừng trước Tần Mạc. “Ta vẫn sợ ngươi sửa sổ.” Hắn nói. Tần Mạc đáp: “Nên mới cần ba bản.” Lại Bảy nhìn hắn, rồi cúi đầu rất khẽ. Không phải kính, cũng không phải phục. Có lẽ là chấp nhận tạm thời rằng sợ hãi cũng có thể được ghi vào thủ tục, thay vì dùng nó làm cớ độc quyền. Chu Bình nghe thấy, khóe miệng nhếch lên mệt mỏi. Tần Mạc nhìn bờ nước nơi bản đồ chuyển sang Bến Tro. Càng đi, hắn càng ít nhận được đáp án về người mình tìm, nhưng lại càng nhiều người bắt hắn ký vào những phiền phức của họ. Có lẽ đó là cách nhân gian ngăn một kẻ đau hóa thành thiên tai.

Con dao tre cắt bản đồ được giao cho Khâu Đinh giữ, nhưng Lại Bảy buộc một sợi dây đỏ vào cán dao trước khi đi. “Để miếu biết nó chưa mất.” Khâu Đinh định phản đối, rồi nghĩ sao lại buộc thêm một sợi dây bùn của trạm cạnh dây đỏ. Bà bán hương thấy vậy, cột luôn một sợi hương cháy dở. Ba sợi dây xấu xí quấn quanh cán dao, chẳng ra nghi thức nào. Tần Mạc lại thấy nó hợp hơn một ấn vàng. Nếu dao thuộc về cả ba nơi, nó phải vướng víu như thế. Quyền được chia đúng không nên cầm lên quá trơn tay.

Chu Bình hỏi nếu ba bản lệ mâu thuẫn thì theo bản nào. Lại Bảy im, Khâu Đinh cũng im. Cuối cùng Đặng Nhu nói: “Gọi người còn sống biết chuyện tới cãi.” Hồ Sẹo chê cách ấy ồn. Nàng đáp: “Im mới dễ nuốt tên.” Không ai phản bác được. Tần Mạc nhìn sổ trong tay Chu Bình. Từ sau Trấn Hồn Đài, hắn đã thấy quá nhiều thứ được quyết trong phòng kín vì người có quyền ghét tiếng ồn của dân. Có lẽ phụ sổ ngoài hiên không chỉ để xem tên; nó còn để tiếng cãi có chỗ đứng dưới mưa.