Chương 212: Lỗ thẻ bỏ lại

Mùi gạo cháy không bốc từ bếp. Nó trồi lên dưới gầm bàn ghi danh, đắng, khét, lẫn hơi nước cũ đến mức ai hít phải cũng thấy bụng mình thắt lại. Khâu Đinh bắt mọi người dời thau đồng, kéo ghế mục, rồi cạy ba viên gạch nứt ở chân bàn. Bên dưới là một khoảng rỗng thấp, tối và hẹp, chỉ đủ cho người trưởng thành cúi lưng bò vào. Từ Khởi đứng ngoài, ôm thẻ vừa giữ được, miệng nói không quan tâm nhưng chân cứ nhích theo từng tiếng gõ. Chu Bình quấn dây sổ thêm một vòng quanh cổ tay. Hắn không che giấu vẻ sợ. Sợ cũng cần có mặt, Tần Mạc nghĩ. Nếu người giữ sổ không sợ, sổ sẽ thành dao.

Khâu Đinh chui xuống trước. Lão già vừa bò vừa chửi đầu gối mình, nghe không giống người giữ lệ chút nào. “Lỗ thẻ bỏ lại không nhận lời gọi suông. Muốn đọc phải có vật từng qua tay người ấy. Vật càng quý càng khó xuống. Vật rẻ mà đúng tay thì còn nghe.”

“Tiền đồng được không?” gã què hỏi vọng vào.

Khâu Đinh cười khan. “Tiền qua tay nhiều. Xuống rồi cả trạm đòi chia.”

Bà bán hương hừ một tiếng. “Lệ cũng biết kén nghèo.”

“Không kén nghèo.” Khâu Đinh đáp từ dưới gầm bàn. “Kén đúng.”

Tần Mạc cúi lưng chui theo. Nước lạnh ngấm qua đầu gối. Trần gầm bàn thấp đến mức tóc hắn quệt vào xà mốc, bụi rơi xuống gáy. Dọc hai bên là những thẻ tre treo ngược bằng dây gai mục. Không thẻ nào có chữ. Chỉ có lỗ: tròn, dài, méo, có lỗ bị cháy đen ở mép, có lỗ viền trắng như xương cá phơi. Mỗi lỗ là một chỗ tên từng bị bỏ lại, nhưng không thể gọi bằng tên. Điều đó khiến nơi này đáng sợ hơn Luân Hồi Giám. Giám từng cố lừa hắn bằng bóng dáng. Gầm bàn này chỉ đưa ra khoảng rỗng và bắt người sống tự biết mình thiếu gì.

Khâu Đinh mở chiếc hộp gỗ đặt sát vách. Trong hộp có tờ giấy trắng gấp ba, viền nhũn vì nước, góc in một vết tay ướt. “Của Đặng Nhu, vợ Hứa Tam. Người chưa tới, giấy tới trước.”

Chu Bình cau mày. “Giấy đi trước người được à?”

“Giấy không hỏi thay. Giấy giữ chỗ để lệ khỏi bị người khác chen.” Khâu Đinh liếc Tần Mạc. “Giữ chỗ, không giữ miệng.”

Lời ấy không nặng, nhưng đặt đúng chỗ đau. Tần Mạc không đáp. Hắn nhìn tờ giấy trắng. Nó không có chữ, không có tên, vậy mà khi đặt dưới lỗ thẻ đầu tiên, khoảng rỗng trên thẻ thở ra hơi lạnh mang mùi mái tranh ướt. Một mái nhà nghiêng hiện lên trong nước đọng dưới nền: bậc cửa bị lũ cắn mất nửa viên đá, vách đất nứt, chiếc thau úp trên bàn để hứng mưa dột. Có người đàn bà ngồi ở bậc cửa, tay cầm tờ giấy trắng, không viết. Trong nhà không còn bút. Hoặc còn, nhưng nàng không dám viết tên người đã trôi đi khi chưa biết phải đặt hương ở đâu.

Tần Mạc đưa tay giữ mép giấy khỏi trôi. Khâu Đinh lập tức gõ bút lên cổ tay hắn.

“Không truyền lực.”

“Ta biết.”

“Biết mà tay nóng.”

Tần Mạc rút một phần hơi đang tụ ở đầu ngón tay về. Cơn nóng tắt rất chậm. Hắn không định phá lệ. Hắn chỉ muốn tờ giấy khỏi rách. Muốn giúp một việc quá nhỏ nên khó nhận ra trong đó có ý muốn chen vào. Chu Bình nhìn cổ tay hắn, miệng mấp máy một câu mắng nhưng nuốt xuống, có lẽ để dành đúng lúc hơn.

Lỗ thẻ hiện thêm một đoạn bờ lở. Không rõ sông nào, huyện nào. Chỉ có nước đục và một chiếc giày nam mắc trong rễ sung. Tần Mạc nghe trong đầu mình bật ra một câu: Hứa Tam ở đâu? Câu ấy không thành tiếng. Nhưng sổ trong tay Chu Bình đóng sập. Âm bìa da đập vào nhau vang dưới gầm bàn như một cái tát. Hình bờ lở vỡ tan. Tờ giấy trắng nhẹ hẳn đi.

Tần Mạc quay sang.

Chu Bình cũng đang thở gấp. Hắn không hả hê. Mặt hắn tái vì vừa cắt đứt một đoạn nhìn mà có lẽ người đàn bà kia đã chờ. “Ngươi định hỏi bằng miệng ai?”

Tần Mạc im.

“Nói đi.” Chu Bình khàn giọng. “Bằng miệng ngươi, hay miệng nàng?”

Khâu Đinh không trách. Lão nhặt tờ giấy lên, thổi bụi khỏi mép ướt. “Đóng kịp. Chưa hỏng.”

Từ Khởi ở ngoài thò đầu xuống, mặt vừa tò mò vừa khó chịu. “Đóng rồi còn đọc được không?”

“Được.” Khâu Đinh nói. “Nếu người có lệ tự tới.”

Từ Khởi bĩu môi, nhưng không châm chọc nữa. Có lẽ hắn cũng nhận ra cảm giác muốn hỏi thay người khác không sạch hơn việc nước nhai tên mình bao nhiêu.

Lỗ thứ hai cần vật của Tào Nhị. Chuông đất không được dùng tiếp. “Một vật không làm mọi cửa.” Khâu Đinh nói. “Dùng quá tay, tên người này đè lệ người kia. Tào Nhị nghèo, không phải vì nghèo mà cái gì cũng bắt lão gánh.”

Bà bán hương nghe vậy đột nhiên lục rổ. Hương gãy, giấy vàng ướt, một cái kim cong, ba đồng tiền rỉ. Không có gì dùng được. Cô gái ôm áo liệm ở bậc trên do dự rất lâu, rồi đưa xuống một chiếc nút gỗ cháy cạnh. “Mẹ ta từng vá áo cho thợ gốm Tào. Cái này rơi lại trong rương.”

Khâu Đinh không nhận ngay. “Ngươi muốn đổi gì?”

Cô gái đỏ mặt. “Không đổi.”

Bà bán hương liếc nàng. “Nói thật đi, dưới này nói dối hôi lắm.”

Cô gái cúi đầu, tay vẫn chìa nút. “Nhà ta nợ vải áo liệm. Nếu vật dùng được… ghi bớt một dòng. Không bớt cũng được, nhưng ghi ta đã đưa.”

Từ Khởi xì một tiếng. “Vật người chết cũng đem trả nợ.”

Cô gái ngẩng lên, mắt đỏ. “Nhà ta sống. Sống thì phải nợ.”

Không ai cãi nữa. Khâu Đinh lấy một thẻ vụn, ghi tên nàng, ghi món nợ vải, ghi chiếc nút gỗ từng ở rương may áo. Chỉ sau khi ghi xong, lão mới đặt nút dưới lỗ thứ hai. Tần Mạc nhìn động tác đó, lòng nặng lạ. Trạm chậm vì mỗi vật kéo theo một cái bụng, một món nợ, một chút xấu hổ không ai muốn bày. Nhưng nếu bỏ những thứ ấy, vật sẽ thành chìa khóa trống, còn người từng cầm nó lại bị bỏ lần nữa.

Lỗ thứ hai mở bằng tiếng cười khàn. Không có hào quang. Không có bóng người quay về. Chỉ có một lò gốm nhỏ hiện trên vũng nước, lửa yếu, khói cay mắt. Tào Nhị ngồi xổm trước lò, áo mất một nút, một tay đảo cơm cháy trong nồi đất, miệng mắng đất sét không nghe lời. Lão mắng rất dai. Mắng cả trời nồm, mắng cái lưng đau, mắng người đặt hàng đòi rẻ. Rồi lão cạy miếng cơm cháy giòn nhất, bọc trong lá, nhét vào tay một đứa nhỏ chạy ngang.

Đứa trẻ liếm muối ở phía trên nuốt nước bọt. Bà bán hương vỗ nhẹ gáy nó. “Đừng nhìn như thế. Cơm trong nước không ăn được.”

“Con có ăn đâu.” Đứa bé lẩm bẩm.

“Mắt con ăn rồi.”

Câu cãi nhỏ ấy làm cảnh dưới nước bớt lạnh. Tần Mạc nhìn lò gốm của Tào Nhị, nhớ Tô Vãn từng đứng trước một lò bánh rẻ dưới chân núi, nghe bà chủ kể cách trở lửa. Nàng nghe chăm chú đến mức bánh cháy mất một mặt. Khi đưa cho hắn, nàng vẫn bảo phần cháy mới thơm. Ký ức đó không sáng, không chỉ đường, không xác nhận gì về nàng. Nó chỉ là một mẩu đời. Vì là mẩu đời nên không thể bị dùng như chìa.

Lỗ thứ ba không nhận chiếc nút. Nó thở ra mùi gạo cháy ban nãy, nặng hơn. Khâu Đinh nhăn mặt. “Không phải Tào Nhị.”

Gã què chống nạng ở ngoài bỗng lùi lại. Chiếc nạng đập vào bậc đá. Bà bán hương nhìn hắn. “Hồ Sẹo, chân ngươi run cái gì?”

Gã què quắc mắt. “Lạnh.”

“Nước mới tới mắt cá.”

“Ta bảo lạnh thì lạnh.”

Khâu Đinh bò ra nửa người, nhìn gã què một lát. “Ngươi có vật?”

Hồ Sẹo siết nạng. Những ngón tay cong như móc. “Không.”

Mùi gạo cháy lại tràn ra. Lần này trong đó có tiếng ai ho vì khói. Tần Mạc thấy vai gã què giật. Hắn muốn bước lên, nhưng gầm bàn quá thấp; một động tác mạnh sẽ làm thẻ tre đập vào nhau. Chu Bình nhìn Hồ Sẹo qua khe sáng, giọng bất ngờ mềm: “Có thì đưa, không có thì nói không. Đừng đứng ở giữa, khó thở lắm.”

Hồ Sẹo chửi thề. Rồi hắn thò tay vào áo, lấy ra một quả cân sắt nhỏ, đen và mẻ cạnh. “Không phải của ta ăn cắp. Mượn.”

Bà bán hương cười khẩy. “Mượn hai năm chưa trả?”

“Bà im đi.” Hồ Sẹo ném quả cân xuống mép gầm bàn, nhưng ném xong lại hối, vội chống nạng nhích tới. “Cẩn thận. Nó… nó từng cân gạo cho nhà bếp.”

Khâu Đinh nhặt quả cân lên, không hỏi vội. “Nhà bếp nào?”

Hồ Sẹo nhìn nơi khác. “Bếp cứu lũ. Hồi nước lớn. Có người nấu cơm, chia thiếu. Ta… ta giữ cân. Cân lệch.”

“Lệch về ai?”

Hồ Sẹo cười méo. “Về người trả tiền.”

Đám đông xôn xao. Cô gái áo liệm nhìn hắn như muốn nhổ vào mặt. Đứa trẻ nấp sau mẹ. Từ Khởi mở miệng, rồi đóng lại, có lẽ lần đầu trong đêm không tìm được câu độc hơn sự thật. Hồ Sẹo gầm lên: “Ta cũng đói! Chân ta khi ấy còn đủ hai cái, ta khuân bao tới gãy lưng. Người trả tiền cũng là người sống!”

Khâu Đinh không mắng. Lão đặt quả cân cạnh lỗ thứ ba. “Có nhận phần của mình không?”

Hồ Sẹo run hàm. “Nhận cân lệch. Không nhận người chết hết vì ta.”

“Không ai cho ngươi nhận hết.” Khâu Đinh nói. “Ngươi không lớn vậy.”

Câu ấy chọc mạnh hơn lời chửi. Hồ Sẹo tái mặt, nhưng không cãi. Quả cân chìm xuống vũng nước dưới lỗ thẻ. Cảnh hiện ra: một bếp cứu lũ dựng bằng cọc tre, khói cay, nồi cơm cháy đáy, người xếp hàng ướt như lá mục. Một người đàn ông gầy giữ môi đứa trẻ khỏi khóc, nhường phần cơm cuối cho vợ, rồi tự liếm hạt cháy dính bên thành nồi. Tần Mạc không biết người ấy là ai. Không cần biết ngay. Cái đói dưới lỗ thẻ đã có mặt riêng, hơi thở riêng, lỗi riêng của người sống vẫn bám quanh nó.

Sen đen trong ngực Tần Mạc lại động. Oán trong quả cân không mới, nhưng còn nóng. Nuốt nó, hắn có thể biết tên người đàn ông ấy, biết bờ nào, ngày nào, người nào cân lệch. Công bằng có thể đến nhanh hơn. Hắn cúi nhìn nước. Đầu ngón tay nhói lên vì muốn chạm.

Chu Bình không đóng sổ. Hắn chỉ đưa sổ cho Từ Khởi. “Cầm giúp.”

Từ Khởi giật mình. “Ta?”

“Ừ. Nếu hắn đưa tay, đập bằng thẻ của ngươi.”

“Thẻ ta mới khô!”

“Vậy đập nhẹ.”

Cuộc trao đổi ngớ ngẩn ấy kéo Tần Mạc khỏi cơn đói oán. Hắn ngẩng lên, bắt gặp Từ Khởi đang thật sự cầm thẻ, vẻ mặt vừa sợ vừa tiếc. Tần Mạc bỗng muốn cười, nhưng chỉ thở ra. Một chút đời thường cắm vào khe tối còn chắc hơn nhiều lời thanh tịnh.

Khâu Đinh dùng bút gõ vào quả cân. “Lỗ này chưa đọc hết. Thiếu người có lệ.”

Hồ Sẹo nuốt khan. “Người đó chết rồi.”

“Người sống của họ đâu?”

“Trôi tứ tán. Ai biết.”

Tờ giấy trắng của Đặng Nhu trên khay bỗng nặng xuống, dù không ai chạm. Mép giấy chảy ra một vòng nước đục. Khâu Đinh nhìn nó, rồi nhìn lên lối vào. “Gọi Đặng Nhu. Nếu nàng không tới trước khi đèn tàn, giấy sẽ tự đóng. Đóng rồi vẫn giữ, nhưng mất một nửa đường hỏi.”

Bà bán hương lập tức đứng dậy. “Nhà nàng xa.”

“Vậy chạy.” Khâu Đinh nói.

Nàng chửi lão già ác miệng, nhưng vẫn nhét rổ hương cho cô gái áo liệm rồi xắn váy chạy lên bờ. Đứa trẻ nhìn theo, muốn chạy mà mẹ giữ lại. Gã què Hồ Sẹo ngồi phịch xuống bậc, quả cân đã mất khỏi tay khiến hắn như già đi mấy tuổi. Từ Khởi vẫn cầm thẻ và sổ, lúng túng như đang giữ hai thứ không hợp với mình.

Tần Mạc nhìn tờ giấy trắng. Nó run rất nhẹ, như người cố nhịn khóc. Hắn không hỏi Hứa Tam ở đâu nữa. Câu hỏi đó nằm trên lưỡi hắn, lạnh và nặng, nhưng chưa được phép ra đời. Dưới gầm bàn, những lỗ thẻ khác im lại, nhường chỗ cho tiếng chân bà bán hương xa dần trên bậc đá. Trong khoảng im ấy, Chu Bình nói khẽ:

“Khó chịu không?”

Tần Mạc đáp: “Có.”

“Tốt.” Chu Bình lau bụi trên má. “Khó chịu mà còn giữ được miệng, ít ra hôm nay không lỗ.”

Tần Mạc nhìn bạn mình. “Ngươi tính cả việc này thành lãi lỗ?”

“Không thì tính bằng gì? Đạo lý nghe no được chắc?”

Từ Khởi bật cười, lần này thật hơn một chút. Tờ giấy trắng trên khay bỗng lõm xuống một vòng, như có giọt nước vô hình rơi vào. Khâu Đinh cầm con dấu gỗ mục lên. “Nàng tới kịp hay không, lệ đã nhận chỗ. Nhưng nhớ cho rõ: giấy này hỏi lệ của người sống, không hỏi thay tên người chết.”

Ngoài lối vào, tiếng bà bán hương vọng xuống, đứt quãng vì thở: “Đến rồi! Mụ ấy mắng cả đường, nên chắc còn sống!”

Một người đàn bà bước xuống mép nước, tay ôm hũ tro buộc khăn cũ. Nàng chưa khóc. Mắt nàng sắc đến mức cả trạm tự lùi ra một lối.