Chương 199: Chợ tang xé chiếu
Chợ tang mở bằng tiếng giấy bị xé. Không phải một tiếng, mà nhiều tiếng chồng lên nhau: giấy chiếu truy ma trên cột hương bị gió giật, giấy đối chứng Cấm Viện dán dưới mái quán bị người mua áo liệm kéo xuống để xem, giấy gói cá bị xé từ tờ thẻ cầu cũ, giấy nợ gạo bị vò trong tay người bán. Sau đêm nước lên, mọi thứ có chữ ở chợ đều thành thứ có thể cứu hoặc hại ai đó, nên không tờ nào được yên.
Tần Mạc đứng ở mép chợ, cách sạp cháo, sạp gạo và sạp áo liệm đủ xa. Quảng Từ không có ở đây, nhưng thẻ gỗ của ông vẫn treo bên hông: không đứng gần bếp, không vào lều bệnh, không dùng danh Phật Đài. Tần Mạc còn thêm một luật mới cho mình: không chạm giấy người khác nếu họ chưa đưa.
Chu Bình ngồi trên một thùng rỗng, mặt trắng vì thiếu ngủ. “Chợ này mùi như tất cả nợ trên đời hâm lại.”
Lâm Bà đi ngang, tay ôm bó áo liệm. “Ngươi còn nói được nghĩa là chưa chết. Đừng phí.”
“Bà quan tâm ta theo cách rất đau.”
Tào Ký dựng một cái bàn thấp ở giữa chợ, đặt sổ phụ kho hạ lưu lên, bốn góc chặn bằng đá. Đặng Nhu đứng bên trái, gùi gạo trộn cát đặt dưới chân. Bà mẹ Đỗ Sanh đứng bên phải, tay còn mùi cháo khét. Liễu Mụi ôm Tiểu Đậu ở phía sau, cô bé guốc ngồi cạnh, guốc mẹ đặt trên vải có lá sả mới. Lỗ Tứ và đội khiêng quan đứng như những cây cọc sống quanh bàn, nhưng ai cũng biết nếu ngoại tuần tới, họ không giữ được lâu.
Trác Bì xuất hiện muộn hơn dự đoán. Hắn béo, mặt nhẵn, áo kho hạ lưu sạch đến khó chịu. Đi theo hắn là hai người cầm gậy và một người ôm hộp dấu. Hắn không nhìn Tần Mạc trước. Hắn nhìn sổ phụ.
“Giấy kho bị trộm.”
Tào Ký đáp: “Giấy kho được nhặt trong than và hố bến, có người bếp nhận chữ.”
Bà mẹ Đỗ Sanh gật. “Ta nhận.”
Trác Bì nhìn bà như nhìn nồi cháo bị ruồi đậu. “Ngươi bị con trai ép?”
“Con ta chỉ biết cầm khóa phụ. Ta biết gạo.”
“Ngươi còn muốn nấu ở kho không?”
Bà run. Đỗ Sanh đứng sau lưng bà cũng run. Một lời của Trác Bì có thể làm hai mẹ con mất bếp, mất gạo, mất chỗ trú. Đặng Nhu nhìn bà, ánh mắt chưa tha. Nhưng nàng không giục. Người đang đặt bát cơm của mình lên bàn cần được thở một nhịp.
Bà mẹ Đỗ Sanh cuối cùng nói: “Muốn. Nhưng không muốn nấu gạo của người chết ghi là ẩm nữa.”
Tiếng xôn xao lan khắp chợ. Trác Bì cười nhạt. “Các ngươi nghe chưa? Một bà bếp mệt nói mê, một ngoại tuần phản bội giấu giấy trong than, một kẻ sổ nghịch đứng ngoài. Chợ tang hôm nay muốn tin ai?”
Người trong chợ không trả lời đồng loạt. Họ không phải quân. Họ là người mua bán, người đưa tang, người sắp nấu trưa, người sợ bị cắt thẻ. Mỗi người nhìn giấy bằng nhu cầu riêng.
Một người bán cá kéo mảnh chiếu truy ma xuống xé làm hai, dùng nửa trắng gói cá. “Ta tin giấy nào không dính dầu cá trước đã.”
Đỗ Sanh nổi giận. “Đó là chiếu truy ma!”
Người bán cá nhún vai. “Chữ đỏ ở trên, cá ở dưới. Khách mua cá không đọc ma.”
Tần Mạc nhìn mảnh giấy có tên mình bị mỡ cá thấm. Lạ là hắn không giận. Một phần chiếu biến hắn thành ma bị dùng để gói cá chết. Danh tiếng lớn xuống chợ cũng chỉ là giấy nếu người ta cần gói đồ.
Nhưng ở quầy hương, một cô gái trẻ lại xé mảnh đối chứng Cấm Viện, chỉ giữ dòng “người bị sửa thành mẫu”, nhét vào áo. Khâu Đinh thấy, hỏi: “Sao không giữ cả tờ?”
Nàng đáp: “Cả tờ bị tìm thấy là chết. Một dòng đủ để hỏi em ta trong kho mẫu có phải người không.”
Trác Bì lập tức nhìn sang. Cô gái lùi sau đám đông. Một mảnh sự thật được giữ không trọn, nhưng có lý do sống của nó.
Đặng Nhu đập tay lên sổ. “Đọc dòng Đặng Thạch.”
Tào Ký đọc to. Giọng hắn khàn nhưng rõ: “Đặng Thạch, công sửa cọc hai lượt, chuyển mục hao do không người nhận.”
Trác Bì cười. “Không người nhận thì chuyển hao đúng lệ.”
Đặng Nhu giơ thẻ cha. “Ta nhận.”
“Muộn.”
“Cha ta chết muộn hơn lúc ông chuyển hao à?”
Đám đông ồ lên. Trác Bì mặt hơi cứng. Hắn ra hiệu người cầm hộp dấu mở nắp. “Sổ phụ không có dấu phát. Không thành chứng.”
Bà mẹ Đỗ Sanh bỗng bước tới, chỉ vào một vệt bẩn cạnh dòng. “Đây là vệt cháo đậu đen. Hôm ấy ta vừa nấu vừa nghe Trác quản nói chuyển hao. Gạo chưa ẩm. Ta nhớ vì nồi cháo khê.”
Trác Bì lạnh mặt. “Mùi cháo không phải chứng.”
Chu Bình ngồi trên thùng rỗng, nói vọng: “Vậy mùi gạo ẩm của ông là chứng à?”
Nhiều người cười. Trác Bì nhìn gã, rồi nhìn Tần Mạc. “Đồng bọn ma đạo nhiễu chợ.”
Tần Mạc không đáp. Nếu hắn nói, Trác Bì sẽ có thứ để kéo mọi chuyện về hắn. Đặng Nhu không cần hắn nói thay.
Nàng mở gùi, lấy ra một nắm gạo trộn cát. “Đây là gạo phát từ kho của ông. Cát nặng hơn gạo. Ta nhặt cả đêm mới được nửa bát sạch cho mẹ. Ông nói gạo ẩm, vậy cát cũng ẩm theo à?”
Người mua gạo xúm lại. Họ biết cát. Không cần tu vi. Không cần dấu thần. Một bà bán rau cầm hạt gạo lên cắn. “Cát sông. Không phải cát kho.”
Trác Bì bắt đầu đổ mồ hôi.
Tần Mạc thấy một ngoại tuần ở mép chợ đặt tay lên gậy. Hắn cũng thấy Hà Kính nằm trên cáng tre sau quầy than, mắt mở nửa. Hà Kính không thể đứng, nhưng miệng hắn mấp máy. Chu Bình cúi xuống nghe rồi nói to: “Hà Kính bảo cột hương phía đông còn tờ chiếu bị dán đè. Dưới chiếu có danh sách gạo hạ lưu.”
Mọi người quay sang cột hương. Người bán cá vừa dùng nửa chiếu gói cá bỗng chửi, vì hóa ra nửa còn lại vẫn dính trên cột. Từ Khởi, nhỏ người nhất, chui qua đám đông, kéo mép giấy. Nó không xé mạnh. Sau mấy lần vá diều, nó biết giấy ướt phải gỡ chậm. Dưới chiếu truy ma, một bảng gạo khác lộ ra, chữ bị hồ dán làm nhòe nhưng còn đọc được vài tên.
Đặng Nhu nhìn thấy Đặng Thạch lần nữa. Lần này, bên cạnh tên có dấu “đã chuyển”. Nàng không cười nữa. Nàng khóc một giọt rất nhanh, rồi lau ngay. “Hai chỗ đều có. Ông còn nói hao?”
Trác Bì quay sang người cầm gậy. Người kia bước lên. Lỗ Tứ cũng bước lên, nhưng mặt hắn không chắc. Đội khiêng quan không phải võ sĩ. Ngoại tuần ở mép chợ tiến thêm một bước. Tần Mạc cầm chổi nứt, đứng yên. Mọi ánh mắt thấy hắn động đều căng.
Ông lái đò từ phía bến lên, vác theo sào. “Chợ tang có luật: đánh kẻ gọi tên trước bàn, thuyền nhà ngươi một tháng không qua.”
Trác Bì cười lạnh. “Ngươi dọa kho?”
“Không. Ta dọa mẹ ngươi. Bà ấy chết năm ngoái, qua bến của ta. Ngươi muốn cúng giỗ thì cần đò.”
Chợ ồ lên. Trác Bì mặt tím. “Ngươi dám lôi mẹ ta?”
Ông lái đò đáp: “Ngươi lôi mẹ người khác vào gạo hao, ta lôi mẹ ngươi vào đò. Công bằng xấu xí.”
Đây không phải lời cao đẹp. Nó thô, bẩn, nhưng làm Trác Bì khựng. Một người có thể lạnh với tên người khác, nhưng tên mẹ mình vẫn là chỗ mềm. Cơ chế lớn đôi khi bị chặn bởi sự ích kỷ nhỏ của chính kẻ vận hành.
Khâu Đinh leo lên ghế, lưng gù run run. “Ta ghi sửa mục. Trác Bì không ký, ta vẫn ghi tạm. Ai mua gạo kho hôm nay, nhìn sổ tạm trước.”
Trác Bì quát: “Ngươi là thần lại dưới bàn, không có quyền đứng trên ghế!”
Khâu Đinh nhìn xuống mình, rồi bật cười. “Vậy hôm nay ta phạm thêm tội cao hơn bàn.”
Đám đông cười rộ, không phải vì vui, mà vì sợ quá cần một lỗ thở. Tào Ký lập mục tạm. Bà mẹ Đỗ Sanh đọc từng dòng. Đặng Nhu đọc dòng cha nàng. Liễu Mụi đọc nợ khẩn. Người làm thẻ giả đọc tên Hứa Lăng, giọng run. Lỗ Tứ, bị La Thị nhìn chằm chằm, đọc vụ Khâu Bình chết dưới bánh xe nhà họ Mã. Mỗi người chỉ giữ một phần sự thật. Không ai giữ nổi trọn tờ.
Trác Bì lùi dần. Ngoại tuần ở mép chợ không ra tay, vì chợ quá đông và vì Tần Mạc đứng đó như một lưỡi dao chưa rút. Nhưng Tần Mạc biết sự im lặng này không kéo dài. Chiếu truy ma mới vẫn còn trên cột cao, chữ đỏ gọi hắn là kẻ nhiễu luân hồi, dùng dân làm khiên. Một vài người xem dòng sổ phụ, rồi vẫn nhìn hắn sợ. Sự thật của kho không xóa sự sợ hắn. Hai thứ cùng tồn tại, như Khâu Đinh đã ghi về hố đá.
Một bà bán hương xé chiếu truy ma thành ba mảnh. Một mảnh bà giữ vì có tên Tần Mạc để nếu ngoại tuần hỏi thì nói mình từng thấy. Một mảnh bà đưa cho Đặng Nhu để gói gạo, mặt trắng lật vào trong. Một mảnh bà đốt lấy tro chống ẩm cho thẻ nghèo. Chu Bình nhìn cảnh ấy, khẽ nói: “Đây mới là chợ. Không ai giữ sự thật nguyên vẹn nếu nó không nấu được gì.”
Tần Mạc đáp: “Nhưng họ giữ từng phần.”
“Ừ. Từng phần cũng hơn để một tờ sạch nói thay tất cả.”
Đến giữa trưa, Trác Bì bị buộc để lại hộp dấu tạm ở Miếu Hạ Lưu cho tới khi đối kho. Không phải thắng lớn. Hắn vẫn còn người, còn kho, còn quan hệ với ngoại tuần. Nhưng gạo “hao” của Đặng Thạch được chuyển ra một phần. Đặng Nhu nhận thêm nửa đấu gạo trộn cát ít hơn. Nàng nhìn gạo, cười như muốn cắn ai đó.
Một người mua gạo chen tới hỏi: “Vậy hôm nay mua gạo kho có giảm không?”
Đặng Nhu quay phắt lại. “Cha ta không phải lý do để ngươi mặc cả.”
Người kia lùi, nhưng không hổ thẹn lâu. “Nhà ta cũng nghèo. Gạo kho bị lộ trộn cát, giá phải giảm.”
Tào Ký day trán. “Chợ đúng là chợ.”
Bà mẹ Đỗ Sanh nói: “Giảm phần cát, không giảm phần gạo. Ai muốn mua phải cân lại trước mặt người mua.”
“Ai cân?”
Mọi người nhìn nhau. Cuối cùng Hồ Sẹo, ông lão từng lấy bánh cúng, giơ tay. “Ta cân. Ta ăn vụng bị ghi rồi, thêm cân sai cũng không xấu hơn bao nhiêu.”
Lâm Bà hừ. “Nói vậy nghe đáng tin quá.”
Hồ Sẹo cúi đầu. “Ta đói nên lấy bánh. Nhưng cân sai thì người khác đói. Khác.”
Tần Mạc nhìn ông lão bước tới bàn cân. Một người vừa bị bắt lỗi không bị đuổi khỏi chợ; ông được đặt vào việc cần người biết xấu hổ. Chợ tang không sạch, nhưng đôi khi nó dùng chính vết bẩn vừa lộ để giữ người ta khỏi bẩn tiếp.
“Ít hơn số bị nuốt,” nàng nói.
Tào Ký đáp: “Ừ.”
“Ta chưa xong.”
“Ghi chưa xong.”
Tần Mạc quay đi trước khi nàng nhìn thấy ánh mắt hắn. Nàng không cần hắn thương.
Cuối chợ, một ngôi miếu nhỏ Thành Hoàng đóng cửa suốt buổi bỗng mở hé. Một người coi miếu mặc áo xám bước ra, đặt trên bậc một tấm thẻ gỗ. Không mời ai vào. Chỉ đặt thẻ rồi lùi.
Ông lái đò nhặt thẻ, đọc xong nhìn Tần Mạc. “Thành Hoàng không nhận ngươi vào cửa.”
Chu Bình hừ. “Bất ngờ quá.”
Ông lái đò đọc tiếp: “Muốn hỏi bến hồn sâu hơn, đem một người sống tự nguyện làm chứng rằng ngươi từng làm họ sợ. Không tính bạn. Không tính người vừa nhận ơn mà chưa hết run.”
Đám đông im. Rất nhiều người sợ Tần Mạc. Nhưng tự nguyện đứng ra nói điều đó trước Thành Hoàng là một chuyện khác. Nó có thể làm họ bị ma nhớ, bị chính đạo ghi, bị hàng xóm nghi.
Bé giữ guốc đang ngồi phơi lá sả bên mẹ Liễu Mụi. Nó nghe xong, ôm guốc chặt hơn và cúi đầu. Người vợ Bùi Sách nhìn về nhà tạm. Đặng Nhu quay lưng nhặt gạo. Không ai phải bước ra.
Ngô Bà bán hương cũng ở đó. Bà đã nghe điều kiện từ đầu nhưng giả vờ bận hong hương. Khi nghe tới người làm chứng, tay bà dừng trên rổ. Một nén hương ẩm gãy đôi. Bà nhìn nén gãy, mặt khó chịu như chính tay mình phản bội.
Chu Bình thấy nhưng không nói. Tần Mạc cũng thấy. Hắn ép mình nhìn sang cột hương, nơi chiếu truy ma bị xé còn dính lại một góc. Nếu hắn cứ nhìn bà, ánh mắt cũng có thể thành ép. Chờ người khác tự nguyện không chỉ là không ra lệnh; còn là không biến im lặng của mình thành dây kéo.
Ngô Bà nhặt nén hương gãy, đặt vào rổ riêng. “Hương gãy bán rẻ. Ai mua thì nói trước, khói ngắn.”
Không liên quan. Nhưng mọi người đều nghe ra bà đang tự kéo mình về công việc, chưa bước vào chuyện của hắn. Tần Mạc cúi đầu, coi như không thấy.
Tần Mạc nhận thẻ từ ông lái đò. Chữ trên thẻ rất đều, rất lạnh. Thành Hoàng không mở cửa, nhưng đã đưa điều kiện.
Một người sống sợ hắn thật.
Và có quyền từ chối.