Chương 197: Guốc mẹ trên bùn
Miếu Nửa Mái đốt gừng bằng cái nồi nứt. Mùi gừng cay xộc lên, át bớt mùi bùn bến và hương ẩm. Bé giữ guốc ngồi dưới nửa mái khô, khoác áo của Liễu Mụi, hai tay ôm đôi guốc mẹ như ôm một con vật vừa bị kéo khỏi nước. Nó run liên tục. Mỗi lần run, guốc gõ vào nhau cộc cộc, làm người quanh hiên giật mình.
Lý Ông không hỏi tên. Ông chỉ đặt trước mặt nó một chén nước gừng loãng. “Uống.”
Nó lắc đầu. “Guốc ướt.”
“Ngươi ướt hơn guốc.”
“Guốc mẹ con không thích nước bến.”
Ông lái đò đứng bên ngoài, nghe vậy nhăn mặt như bị mắng. “Guốc mẹ ngươi đã qua bến mấy lần hơn ngươi.”
“Nhưng mẹ con lau khô.” Nó nói rất chắc. “Mẹ con lót lá sả. Bây giờ mất mùi rồi.”
Không ai biết nên đáp thế nào. Người lớn thường muốn nghe đứa trẻ vừa được cứu hỏi mình sống chưa, đau đâu, sợ không. Nó lại hỏi mùi lá sả trong guốc. Nhưng Tần Mạc, ngồi ngoài hiên dưới mưa nhỏ, hiểu hơn ai hết. Người sống sót không nhất thiết bám vào mạng mình trước. Có lúc họ bám vào vật chứng rằng người đã mất từng ở đây.
Liễu Mụi lấy khăn lau guốc cho nó. “Phơi cạnh bếp gừng.”
“Không cạnh bếp. Mẹ con bảo guốc gần bếp nứt.”
Lâm Bà thở dài. “Đứa này vừa uống nước bến hay uống cãi?”
Cô bé nhìn bà. “Bà may áo cho người chết, guốc cũng là áo của chân.”
Lâm Bà khựng lại. Chu Bình, đang được Đặng Nhu ép uống nước gừng vì vừa ho máu, suýt phun ra. “Nó thắng bà rồi.”
“Ta chưa thua trẻ con,” Lâm Bà nói, nhưng giọng không còn sắc. Bà lấy một đoạn vải sạch, đặt trên viên gạch cạnh nồi gừng. “Để guốc trên đây. Không sát lửa. Được chưa?”
Cô bé do dự, rồi đặt guốc lên vải. Tay nó vừa rời ra đã lập tức đặt lại một ngón lên quai, như sợ guốc biến mất. Lý Ông nhìn thấy nhưng không mắng.
Tần Mạc không vào hiên. Nước đen trên người hắn đã được ông lái đò dội bằng nước mưa hứng từ phên, không dùng nước bếp. Hắn ngồi trên bậc ướt, sổ tên đặt trên đầu gối, mép sổ hé để hong. Dòng về đứa trẻ biết rãnh nước bị nhòe một chữ. Hắn nhìn vệt nhòe lâu đến mức Chu Bình phải chống gậy ra ngồi cạnh.
“Ngươi còn nhìn nữa là nó thành vực.”
“Ta làm nhòe.”
“Nước làm.”
“Ta cởi dây.”
“Để sống. Sổ không chết.”
Tần Mạc đặt tay lên trang giấy, nhưng không sửa. “Nó bảo đừng ghi.”
“Vậy đừng ghi.”
“Nhưng nếu quên?”
Chu Bình im một lúc. “Vậy nhớ bằng việc khác. Không phải thứ gì cũng phải vào sổ của ngươi mới là nhớ.”
Tần Mạc nhìn guốc trên viên gạch. Cô bé không viết tên mẹ lên guốc. Nó nhớ bằng mùi lá sả, vết nứt, quai mòn bên phải. Tất cả đều có thể phai, nhưng nó vẫn chọn giữ trong tay, không đưa cho ông lái đò ghi hộ. Có lẽ hắn cũng phải học cách giữ một số người bằng sự cẩn thận của chính mình, không biến tất cả thành dòng chữ.
Người vợ Bùi Sách từ nhà tạm trở lại. Mặt nàng xám vì cả đêm không ngủ. La Thị trả thẻ trắng cho nàng. “Ông ấy còn thở.”
Người vợ nhận thẻ, ngón tay run. “Cảm ơn.”
La Thị lập tức nói: “Nợ mắng vẫn còn.”
“Ừ. Để sau.”
Nàng nhìn Tần Mạc. Không lùi như trước, nhưng cũng không tới gần. “Khi cái lạnh chạy qua nhà, Bùi Sách mở mắt. Ông ấy hỏi dây kéo đã trả chưa.”
Lỗ Tứ đứng gần đó lập tức đáp: “Chưa. Ta ghi.”
Người vợ Bùi Sách lườm hắn. “Ông ấy còn hỏi người cầm chổi có sống không.”
Tần Mạc ngẩng lên.
“Ta nói sống.” Nàng mím môi. “Ông ấy bảo vậy thì còn nợ. Ta không biết ông ấy nợ ngươi hay ngươi nợ ông ấy.”
Tần Mạc đáp: “Ta nợ ông ấy một lần hụt hơi.”
Nàng không phản bác. Câu trả lời ấy không làm nàng yên tâm, nhưng ít ra không trốn.
Khâu Đinh ngồi dưới mái, mài bùn bằng tay trái vì tay phải tê. “Ghi vào mục hố đá: khi cứu người, hơi lạnh lan tới nhà tạm, Bùi Sách hụt một nhịp. Không quy hết cho nước, không quy hết cho người.”
Tào Ký nhíu mày. “Ghi vậy ai hiểu?”
“Người sau cần hiểu rằng có hai thứ cùng gây hại.” Khâu Đinh ngẩng lên nhìn Tần Mạc. “Một là hố oán. Hai là dấu trong người hắn. Ghi thiếu một, lần sau hoặc đổ tội sai, hoặc thả hắn đứng quá gần người bệnh.”
Tần Mạc gật. “Ghi.”
Chu Bình lặng đi. Đây không phải lời mắng. Đây là một biện pháp. Nó lạnh nhưng cần. Nếu canon của đời sống này có một dòng về hắn, dòng ấy phải bao gồm cả việc hắn cứu và việc hắn làm người khác hụt hơi. Không bên nào được xóa bên nào.
Đặng Nhu mang tới một chén gừng khác, đưa cho Tần Mạc. “Vay. Không uống thì ta đổ vào cổ ngươi.”
“Ta trả.”
“Ta biết ngươi rất thích nói câu đó. Uống.”
Tần Mạc nhận chén. Gừng cay và loãng, có cát ở đáy. Khi uống, cổ họng hắn đau vì vừa sặc nước bùn. Đắng, cay, đói, mệt. Những thứ ấy kéo hắn về thân người, kéo khỏi cảm giác vừa rồi dưới hố: chỉ cần nuốt là mọi thứ dễ hơn.
Bé giữ guốc bỗng gọi ông lái đò. “Ông Đò.”
Ông già quay lại. “Gì?”
“Chỉ đỏ của mẹ con phai rồi. Ông còn nợ.”
“Ta biết.”
“Ta không cần vỏ ốc nữa. Ta cần lá sả.”
Ông lái đò ngẩn ra. “Lá sả?”
“Để guốc có mùi lại.”
Đám người quanh hiên im, rồi vài người bật cười rất nhỏ. Ông lái đò sờ mũi. “Bến không trồng sả.”
Liễu Mụi nói: “Bờ dưới có. Nhà ta còn một bụi. Ta hái.”
“Nợ của ông,” cô bé nhắc.
Ông lái đò thở dài. “Ta trả bằng cá khô cho Liễu Mụi đổi lá sả. Được chưa?”
“Không cá của mẹ con.”
“Không cá của mẹ ngươi.”
Cô bé gật, nghiêm túc như ký khế ước. Tần Mạc nhìn nó thương lượng lá sả sau khi suýt chết, trong ngực đau mà nhẹ. Nó không cần được nâng thành biểu tượng. Nó cần guốc có mùi mẹ. Đó là tất cả.
Liễu Mụi thật sự đi hái lá sả. Nàng không để Tiểu Đậu lại cho người lạ, nên một tay bế con, một tay cầm dao cùn, đi xuống bờ dưới cùng Đỗ Sanh. Cô bé giữ guốc muốn đi theo, nhưng vừa đứng lên đã lảo đảo. Nó tức đến mức mắt đỏ.
“Lá sả của mẹ con,” nó nói.
Ông lái đò đáp: “Chân ngươi vừa uống nước bến. Ngồi.”
“Ông nợ, ông phải đi.”
“Ta phải canh hố.”
“Vậy nợ không trả.”
Ông già bị một đứa trẻ dồn đến cứng họng. Cuối cùng ông gọi con chó già. “Nó đi thay ta.”
Cô bé nhìn con chó, nghi ngờ. “Chó biết sả?”
Con chó hắt hơi. Liễu Mụi bật cười mệt mỏi. “Nó biết đường bờ dưới. Ta hái, nó dẫn. Được chưa?”
Cô bé suy nghĩ như một chủ nợ thật sự, rồi gật. “Nếu lá không thơm, ta không nhận.”
Đỗ Sanh lẩm bẩm: “Trẻ con bờ này đòi nợ còn hơn kho.”
Đặng Nhu nghe thấy, lạnh lùng nói: “Vì kho dạy.”
Trong lúc chờ lá sả, Tần Mạc ngồi ngoài hiên phơi sổ. Gió ẩm không làm giấy khô nhanh. Dòng chữ nhòe cứ nằm đó, chọc mắt hắn. Bên cạnh, Chu Bình nhặt một cọng rơm, đặt lên mép giấy để gió không lật trang.
“Đừng nhìn ta,” Chu Bình nói. “Ta chỉ giữ giấy khỏi bay, không giúp ngươi sửa.”
“Ta biết.”
“Ngươi lại biết.”
Tần Mạc nhìn bạn. Chu Bình mệt đến môi không còn sắc, nhưng vẫn ngồi cạnh hắn ngoài mưa thay vì vào hiên. Gã sợ hắn sửa dòng chữ ấy như một cách chiếm lấy đứa trẻ vừa được cứu. Sợ đúng. Tần Mạc không thích bị sợ, nhưng nếu không có nỗi sợ đó đứng cạnh, hắn có thể tự thuyết phục mình rằng viết lại là để nhớ.
Bé giữ guốc ngồi nhìn họ. “Ngươi không được viết về ta.”
“Ta không viết.”
“Cũng không được viết ‘đứa trẻ’.”
Tần Mạc khựng. Dòng cũ trong sổ đúng là không có tên, chỉ ghi đứa trẻ ăn cháo không đổ, biết rãnh nước. Hắn từng nghĩ như vậy là tôn trọng. Nhưng với nó, ngay cả cách gọi không tên ấy cũng là bị đặt vào sổ.
Hắn cúi đầu. “Ta sẽ gạch dòng cũ khi giấy khô, nếu ngươi muốn.”
Chu Bình nhìn hắn ngay. “Gạch cũng là động vào.”
Cô bé suy nghĩ rất lâu. “Không gạch. Gạch nhìn như bị mắng. Để nhòe. Nhưng không viết thêm.”
Tần Mạc đặt tay lên mép sổ, không chạm chữ. “Được.”
Nó hài lòng một chút, quay lại nhìn guốc. Một đứa trẻ vừa dạy hắn cách để một dòng nhòe tồn tại mà không sửa, không xóa. Điều ấy khó hơn nhiều so với ghi đúng.
Một người đàn ông đứng sau đám đông bỗng nói: “Được cứu mà không cảm ơn?”
Không khí lập tức lạnh. Người nói là khách hành hương từ đường lớn, áo còn sạch, có lẽ mới tới xem ồn. Hắn nhìn Tần Mạc rồi nhìn cô bé, vẻ bất bình dễ dãi của người không thấy hố nước từ đầu.
Cô bé ôm guốc, mặt trắng. Liễu Mụi định mắng, nhưng Tần Mạc lên tiếng trước.
“Không cần.”
Khách hành hương cau mày. “Ngươi cứu nó.”
“Nó không nợ ta lời ấy.”
“Trẻ con phải biết lễ.”
Lâm Bà quay phắt lại. “Ngươi muốn dạy lễ thì xuống hố uống một ngụm nước trước.”
Khách hành hương đỏ mặt. Lý Ông nói khô khốc: “Hiên miếu không thiếu người dạy trẻ nhà khác. Thiếu người vá mái. Ngươi rảnh thì cầm phên.”
Hắn lùi ra sau, lẩm bẩm rồi đi. Cô bé nhìn Tần Mạc, cảnh giác hơn cảm động. “Ta không cảm ơn.”
“Ừ.”
“Vì ngươi làm người khác hụt hơi.”
“Ừ.”
“Nhưng ngươi đẩy guốc trước.”
“Ừ.”
Nó suy nghĩ rất lâu. “Vậy ta nhớ hai việc.”
Tần Mạc cúi đầu. “Nhớ đúng.”
Câu này từ miệng hắn làm cô bé hài lòng một chút. Nó quay lại canh guốc, không cho ai động vào. Tần Mạc uống hết chén gừng, cảm thấy bụng rỗng và ngực lạnh. Hắn không được cảm ơn, nhưng được nhớ đúng hai việc. Điều đó nặng hơn một lời cảm ơn nhiều.
Từ bến dưới, một người chạy lên báo: hố đá đã bị lấp tạm, nhưng trong bùn trồi lên một bó giấy than bị nước đẩy khỏi khe. Giấy bọc bằng lá than, chữ bên trong chưa nát. Tào Ký định đi xem, nhưng Hà Kính xuất hiện trước.
Hắn được hai người xóm than dìu tới, mặt trắng như tro, vai quấn vải bẩn. Trên lưng hắn là một sọt than nhỏ, bên trong giấu nhiều cuộn giấy dầu. Không còn dáng ngoại tuần sạch sẽ. Hắn giống một người vừa bò qua kho than để giữ thứ mình chưa chắc còn tin.
Hà Kính nhìn Tần Mạc, rồi nhìn mọi người. “Đừng cảm ơn ta. Ta giấu giấy vì nếu không giấu, cơm ở kho hạ lưu lại trộn cát.”
Đặng Nhu nhấc gùi gạo lên. “Cơm đã trộn cát rồi.”
“Vậy trộn ít hơn.” Hà Kính ngồi sụp xuống, thở dốc. “Trong than có sổ phụ của Trác Bì. Ai muốn đọc thì đọc trước khi chợ tang xé hết.”
Tần Mạc khép sổ tên lại. Mép giấy vẫn ướt, nhưng hắn không sửa dòng nhòe. Trước mắt, guốc mẹ đang hong trên gạch, người bệnh còn thở, và giấy trong than vừa tới tay những người có quyền tức giận hơn hắn.
Liễu Mụi trở về trước khi Hà Kính nói hết, tay cầm bó sả ướt. Con chó già đi sau, mõm dính đất. Cô bé nhận từng lá, ngửi rất kỹ. Lá đầu tiên bị chê là mùi chó. Lá thứ hai bị chê là non. Lá thứ ba làm nó im lặng.
“Giống một chút,” nó nói.
Liễu Mụi thở phào như vừa qua một cửa miếu. Ông lái đò đứng xa hỏi: “Nợ trả chưa?”
“Một phần.” Cô bé đặt lá sả vào lòng guốc, dùng vải sạch bọc lại. “Mẹ con vò mạnh hơn.”
Ông lái đò gật. “Bến nợ phần vò.”
“Ghi.”
Khâu Đinh vừa nghe đã cầm bút. “Bến nợ bé giữ guốc: lá sả chưa đủ mùi, còn thiếu phần vò.”
Chu Bình đọc dòng ấy, cười khàn. “Sau này ai xem sổ này chắc nghĩ cả bến phát điên.”
Tần Mạc nhìn cô bé ôm guốc có lá sả, bỗng thấy nếu phát điên nghĩa là người chết còn được nhớ bằng mùi đúng, thì điên cũng hơn sạch rỗng.
Hồ Sẹo, ông lão từng ăn bánh cúng, lặng lẽ đem tới một hòn đá phẳng. “Kê guốc lên cái này hong nhanh hơn. Ta nhặt ở gò, không lấy của ai.”
Cô bé nhìn ông đầy nghi ngờ. “Ông từng lấy bánh.”
“Ừ.”
“Ông có lấy guốc không?”
“Không. Ta không mang vừa.” Ông đưa chân trần ra, móng chân đen vì bùn. “Với lại guốc mẹ ngươi mắng chắc đau.”
Cô bé suy nghĩ, rồi nhận hòn đá. “Kê một lúc. Đá cũng nợ nếu làm xước.”
Hồ Sẹo gật rất nghiêm. “Đá nợ, ta trả.”
Chu Bình nhìn cảnh đó, nói nhỏ với Tần Mạc: “Chợ này đang biến mọi thứ thành nợ.”
Tần Mạc đáp: “Nợ ít nhất còn có người nhớ.”
Hắn nói xong mới thấy câu ấy quá gần mình. Sổ tên dưới áo cũng là một dạng nợ, nhưng từ hôm nay nó phải học thêm một việc: nợ không cho phép chủ nợ viết gì cũng được.