Chương 193: Tên vay qua đêm
Người mẹ ôm đứa trẻ không chạy khi bị Tần Mạc nhìn thấy. Nàng chỉ siết khăn che mặt con chặt hơn, như nếu đứa trẻ không nhìn hắn thì chuyện sai trong tay áo nàng cũng chưa thành thật. Dưới mái Miếu Hạ Lưu, đèn dầu run vì gió cống vừa mở. Bên trong, Khâu Đinh vẫn ngồi dưới bàn mài bút bùn, Đặng Nhu cầm đèn, Tào Ký đọc tên thiếu dầu, còn ngoài hiên nước rút từng tấc khỏi chân thềm.
Tần Mạc đứng cách nàng ba bước. “Thẻ trong tay áo không phải của ngươi.”
Mặt nàng trắng đi. Chu Bình đang ngồi dựa cột lập tức mở mắt. “Lại chuyện gì?”
Người mẹ lùi một bước. “Ta nhặt được.”
“Ở đâu?”
“Dưới bến.”
“Tên ai?”
Nàng không đáp. Đứa trẻ trong lòng ho khan, tiếng ho nhỏ như giấy ướt bị xé. Nó khoảng bốn tuổi, tóc dính vào trán, môi khô nứt. Mỗi lần nó thở, ngực lõm xuống. Tần Mạc nhìn thấy và biết vì sao nàng lấy thẻ. Không cần thần thức. Người mẹ này không muốn gọi hồn. Nàng muốn một phần cháo, một chút nước gạo, một dòng được nhận vào danh sách phát sáng mai.
Lý Ông từ trong miếu bước ra. “Đưa thẻ.”
Người mẹ quỳ xuống ngay, giữ đứa trẻ bằng một tay, tay kia móc thẻ từ áo ra. Thẻ hương gãy, chữ trên đó là Lý Tam Nương. Một người đàn bà chết, không phải tên đứa trẻ.
Đặng Nhu nhìn thẻ, sắc mặt thay đổi. “Lý Tam Nương là dì bán kim ở phố áo. Bà ấy không có con nhỏ.”
Người mẹ cúi đầu sát đất. “Ta biết.”
Tào Ký nhíu mày. “Ngươi định dùng tên bà ấy nhận cháo tang?”
“Vay một đêm.” Nàng nói rất nhỏ, nhưng mọi người đều nghe. “Sáng mai ta trả thẻ. Con ta sốt. Danh sách trẻ bệnh ở ngoại đàn đầy rồi. Gạo hạ lưu chỉ phát cho nhà có thẻ qua bến. Ta không lấy phần của người sống nào. Lý Tam Nương chết rồi, bà ấy không ăn.”
Câu ấy làm người nghe lạnh sống lưng, không vì ác, mà vì nó hợp lý theo cách nghèo đói hay đẩy người ta tới. Đặng Nhu ôm gùi gạo, mặt cứng. Bà góa Phan Cửu kéo bài vị vào ngực. Chu Bình nhắm mắt một nhịp.
Tần Mạc muốn nói thẻ người chết không thể mượn. Hắn muốn lấy thẻ lại, trả cho Lý Tam Nương, ghi tên đứa trẻ vào một chỗ đúng. Nhưng chỗ đúng ấy ở đâu? Ngoại đàn xa, danh sách đầy, bếp cháo liên đới, Miếu Hạ Lưu mới vừa sửa phí cống, kho gạo chỉ còn vài đấu. Một câu đúng nếu không đi kèm bát ăn sẽ chỉ làm đứa trẻ đói trong khi mọi người thấy mình trong sạch hơn.
Khâu Đinh bò ra khỏi gầm bàn, tay còn dính bùn. “Tên ngươi?”
Người mẹ im.
“Không nói tên thì không ghi được.”
“Ghi rồi các ông bắt ta.”
“Không ghi thì ta chỉ thấy người ăn cắp thẻ.”
Nàng ngẩng lên, mắt đỏ. “Ta tên Liễu Mụi. Con ta tên Tiểu Đậu. Chồng chết ở bãi cọc không có thẻ. Ta bán cá vụn ở bờ dưới. Hôm nay không bán được vì nước lên.”
Ông lái đò đứng ngoài mưa, nghe đến bờ dưới thì hỏi: “Ngươi là người hay mua lá sả của mẹ con bé guốc?”
Liễu Mụi giật mình. “Ừ.”
“Con bé đó vừa lấy guốc mẹ về. Nhà nó cũng không dư.”
“Ta biết.” Liễu Mụi khóc không tiếng. “Ta định mượn thẻ Lý Tam Nương vì bà ấy từng mua cá của ta, còn thiếu hai đồng. Ta nghĩ… ta nghĩ coi như bà ấy trả.”
Đặng Nhu bật ra một tiếng cười ngắn, đắng hơn khóc. “Người chết thiếu tiền cũng bị người sống đòi bằng tên.”
Liễu Mụi ôm con cúi thấp hơn. “Ta sai. Nhưng nếu trả thẻ ngay, con ta ăn gì?”
Không ai đáp được ngay. Từ trong miếu, tiếng bút của Khâu Đinh ngừng. Tần Mạc nghe tiếng nước rút ngoài cống và tiếng Tiểu Đậu thở khò khè. Sen đen không dụ hắn nuốt lần này. Nó chỉ làm một phép tính lạnh: lấy một ít hồn lực từ người chết dưới bến, đổi thành hơi ấm cho đứa trẻ. Không ai mất ngay. Mọi người còn khen hắn cứu người. Một việc đúng được làm bằng một thứ sai chưa ai nhìn thấy.
Chu Bình nhìn hắn. “Không.”
Tần Mạc khẽ nhắm mắt. “Ta chưa…”
“Ngươi vừa nghĩ tới cách chữa.”
“Ừ.”
“Cách ấy có hỏi đứa trẻ không?”
Tần Mạc mở mắt. Tiểu Đậu sốt đến mê, không biết ai đang quyết định quanh mình. Hắn từng ghét những kẻ lấy lý do cứu người để không hỏi người bị dùng. Nếu bây giờ hắn lấy hơi người chết hoặc hồn lực nào đó dưới bến cho đứa trẻ, hắn có khác bao nhiêu? Khác ở động cơ. Nhưng động cơ không làm người bị lấy có quyền chọn.
Lý Ông nói: “Thẻ Lý Tam Nương phải trả.”
Liễu Mụi ôm thẻ đến run.
“Nhưng Tiểu Đậu phải ăn,” ông nói tiếp, giọng vẫn khô. “Không lấy phần thẻ chết. Lấy phần lỗi cống đêm nay.”
Khâu Đinh ngẩng lên. “Lỗi cống đã chia ba: sửa tên thiếu dầu, gạo sáng mai, và nợ kho.”
Lý Ông đáp: “Vậy chia bốn.”
“Chia bốn, mỗi phần mỏng đến mức không đủ.”
“Không chia, đứa trẻ này đêm nay không đủ.”
Khâu Đinh đặt bút xuống. “Ai bớt?”
Lại là câu hỏi làm người ta ghét người ghi sổ. Không ai muốn nói bớt phần sửa tên, vì tên vừa được giành lại quá khó. Không ai muốn bớt gạo sáng mai, vì sáng mai bụng người sống vẫn đói. Không ai muốn bớt nợ kho, vì Trác Bì còn đó. Liễu Mụi quỳ giữa hiên, ôm con như ôm một lỗi làm mọi người nghèo hơn.
Tần Mạc nhìn chén bùn mình vừa mài. “Phần công của ta.”
Khâu Đinh cau mày. “Ngươi chưa có phần.”
“Đêm nay ta mài bùn. Ghi công đó cho Tiểu Đậu.”
Chu Bình muốn nói gì, rồi ngậm miệng. Lý Ông nhìn Tần Mạc một cái rất nhanh. Đặng Nhu lập tức chen vào: “Công của hắn có dấu nghịch, kho có nhận không?”
Khâu Đinh cười khô. “Kho không nhận tên hắn. Nhưng bùn nhận. Ta ghi: người đứng ngoài mài bùn, không ghi tên, chuyển công khẩn cho Tiểu Đậu. Nếu kho hỏi, bảo là công không tên.”
Liễu Mụi nhìn Tần Mạc, vừa biết ơn vừa sợ. “Ta trả ai?”
“Trả bến,” hắn nói. “Không trả ta.”
Ông lái đò gật. “Đúng. Bến sẽ bắt ngươi nhặt rác đủ.”
Nàng cúi đầu. Món nợ lại đổi đường, tránh biến hắn thành ân nhân mà nàng phải kéo theo cả đời.
Thanh niên áo xanh lập tức kêu: “Phần đó vừa chia sửa tên và gạo sáng mai!”
Khâu Đinh nhìn hắn. “Gạo sáng mai cho người sống. Đứa trẻ này sống.”
“Nhưng không có thẻ!”
Tào Ký gõ sổ. “Lập mục nợ khẩn. Người nhận ghi tên thật, không mượn thẻ. Nợ trả bằng công bờ dưới khi nước rút.”
Liễu Mụi ngẩng lên, không tin. “Ta không có tiền.”
“Công. Nhặt rác bến, phơi thẻ ướt, gánh nước. Không trả bằng tên người chết.”
Đặng Nhu lấy một nắm gạo nữa từ túi, lần này ít hơn trước rất nhiều, như mỗi hạt rời tay đều cắt vào thịt. “Nấu với phần đó. Đừng ghi ta tốt. Ghi ta cho vay. Ta đòi.”
Liễu Mụi nhìn nàng. “Ta trả.”
“Nhớ trả. Ta nghèo, lòng tốt của ta ngắn lắm.”
Chu Bình cười khẽ. “Câu này nên khắc lên miếu.”
Khâu Đinh kéo một thẻ đất mới, viết Liễu Mụi, Tiểu Đậu, nợ khẩn đêm nước lên. Bút bùn đi qua mặt thẻ không đẹp, nhưng tên thật hiện ra. Khi hắn đưa thẻ cho Liễu Mụi, nàng không nhận ngay. “Nếu ghi tên thật, người nhà bãi cọc tìm tới…”
Ông lái đò hỏi: “Chồng ngươi nợ họ?”
“Họ nói hắn làm mất cọc. Hắn chết rồi vẫn bắt ta trả.”
Lỗ Tứ đứng ở hiên, bỗng nói: “Tên chồng?”
“Mạnh Rìu.”
“Ta biết vụ đó.” Lỗ Tứ gãi cằm. “Cọc mất vì nước cuốn trước khi hắn trực. Nhà bãi cọc đổ cho người chết vì dễ.”
Liễu Mụi nhìn hắn như nhìn một cánh cửa vừa mở mà chưa dám bước. “Ngươi làm chứng?”
Lỗ Tứ mặt méo đi. “Ta lại tự kiếm phiền.”
Lâm Bà từ đâu chen tới, cầm thước dây trong tay. “Ngươi cả ngày đã ở trong phiền. Thêm một dòng không chết.”
Lỗ Tứ thở dài. “Ta làm chứng. Nhưng tính nợ công chứng.”
Liễu Mụi gật nhanh. “Tính.”
Tần Mạc đứng ngoài nhìn những món nợ sinh ra, chằng chịt như dây diều: nợ gạo Đặng Nhu, nợ công bến, nợ chứng Lỗ Tứ, nợ thẻ thật với Lý Tam Nương. Không có khoản nào làm Liễu Mụi sạch. Nhưng mỗi khoản kéo nàng khỏi việc dùng tên người chết như áo khoác cho con sống.
Lý Ông cầm thẻ Lý Tam Nương. “Ai biết chữ tên bà ấy?”
Một giọng nhỏ vang từ phía sau: “Ta biết.”
Người nói là cô bé lấy guốc mẹ ở bến. Nó ôm đôi guốc trong ngực, đầu gối còn rách, đứng dưới mưa. “Lý Tam Nương bán kim. Mẹ con mua kim vá lưới. Bà ấy hay giấu kim trong búi tóc.”
Ông lái đò nhíu mày. “Ai bảo ngươi ra đây?”
“Con nghe Tiểu Đậu ho.” Nó nhìn Liễu Mụi. “Mẹ con từng mua cá vụn của cô.”
Liễu Mụi bật khóc. “Ta xin lỗi.”
“Đừng lấy tên Lý bà bà nữa. Bà ấy châm kim đau lắm, nếu về mắng sẽ mắng lâu.”
Một vài người bật cười rồi lại im vì nước mắt Liễu Mụi rơi xuống thẻ. Lý Ông dùng vạt áo lau khô. “Lý Tam Nương, có người sống nhớ kim trong búi tóc. Thẻ trả.”
Khâu Đinh ghi thêm một dòng đối chứng. Người chết được trả tên bằng một chi tiết nhỏ, không bằng lời lớn.
Tần Mạc nhìn cô bé guốc. Nó thấy hắn nhìn, lập tức ôm guốc lùi nửa bước. Hắn cúi đầu, không tiến. Khoảng cách ấy có thể làm hắn đau, nhưng cũng cho đứa trẻ quyền sợ.
Một bà già bán kim từ phố áo, người từng ngồi cạnh Lý Tam Nương, được ai đó gọi tới vì nghe cãi. Bà chống gậy tre, mắt gần như không thấy, nhưng vừa chạm thẻ đã nói: “Tam Nương không ăn cá, nhưng thích nước cơm. Hồi bệnh, bà ấy uống nước cơm loãng, chê ta nấu đặc.”
Cô bé guốc lập tức hỏi: “Bà có nhớ búi tóc giấu kim không?”
“Nhớ. Bà ấy giấu kim trong búi tóc để khỏi bị chồng say lấy bán.” Bà già quay sang Liễu Mụi. “Ngươi mượn tên bà ấy thì bà ấy sẽ mắng. Nhưng nếu nói Tiểu Đậu đói, có khi bà ấy cũng cho nước cơm. Khác ở chỗ phải hỏi.”
Liễu Mụi cúi đầu đến trán chạm nền ướt. “Ta không hỏi được.”
“Không hỏi được người chết thì hỏi người sống nhớ họ.” Bà già bán kim lấy từ túi ra một cây kim cong, đặt cạnh thẻ Lý Tam Nương. “Ta cho một kim làm chứng. Bà ấy từng là người keo, nhưng không đến mức giành cháo với trẻ sốt.”
Khâu Đinh ghi thêm: bạn kim chứng tính. Chu Bình đọc thấy, nhịn cười đến vai run. Khâu Đinh liếc gã: “Cười thì ngươi viết.”
“Không. Chữ ta xấu, người chết kiện.”
Tiếng cười nhỏ lan ra, mệt và khàn. Liễu Mụi vẫn khóc, nhưng thẻ Lý Tam Nương không còn chỉ là thứ bị nàng ăn cắp. Nó có người bán kim, có nước cơm, có một cây kim cong làm chứng. Cái tên được trả về đời sống, không chỉ trả về đúng chỗ.
Tiểu Đậu được đưa vào góc miếu, nơi nước mưa không tạt. Đặng Nhu nấu nước gạo loãng bằng cái nồi móp của Miếu Hạ Lưu. Nàng vừa nấu vừa mắng Liễu Mụi không biết chọn thẻ kín hơn, nếu đã ăn cắp còn ăn cắp vụng. Liễu Mụi ngồi cạnh con, vừa khóc vừa gật. Lâm Bà nghe không nổi, mắng cả hai người khóc làm nước gạo mặn. Chu Bình muốn cười nhưng ho đến không cười được.
Tần Mạc đứng ngoài hiên, không vào. Mùi nước gạo bốc lên làm bụng hắn cồn cào. Đói từ chiều tới giờ trở thành một thứ cắn chậm. Sen đen thích hắn đói. Nhưng lần này, cái đói cũng giúp hắn nhớ: một đứa trẻ cần cháo thật, không cần hắn thắng đúng sai bằng sức mạnh.
Khâu Đinh bò lại dưới bàn, nhưng trước khi kéo vải, hắn nói: “Kẻ sổ nghịch.”
Tần Mạc nhìn hắn.
“Nếu sau này ngươi thấy một người mượn tên người chết vì đói, đừng vội chém cái tay lấy thẻ. Hỏi cái nồi trước.”
“Ta nhớ.”
“Nhớ thì trả công.” Khâu Đinh ném ra một thẻ hỏng. “Mài bùn. Đêm nay nhiều tên.”
Chu Bình lập tức nói: “Hắn đứng ngoài.”
“Vậy mài ngoài hiên. Bùn không sợ nghịch.”
Tần Mạc nhận thẻ hỏng, ngồi dưới mái mưa, bắt đầu mài bùn trong một chén vỡ. Bùn đen dính vào tay hắn, lạnh và tanh. Mỗi vòng mài là một lần hắn không mở sổ tên của mình. Đêm nay có quá nhiều tên của người khác cần được viết bằng chính chỗ của họ.
Khi nước rút khỏi thềm cuối cùng, tiếng trống rách từ Miếu Nửa Mái vang lên ba tiếng. Không phải báo yên. Là báo sáng mai có lễ cầu qua bến cho những thẻ đã mắc trong đêm. Lý Ông thở dài. Ông lái đò chửi thề. Khâu Đinh dưới bàn nói: “Dây thừng mục lắm. Ai có dây tốt thì đem.”
Tần Mạc nhìn sợi dây buộc sổ tên dưới áo. Nó chắc, khô, và riêng tư. Hắn đặt tay lên, nhưng chưa cởi.
Chu Bình thấy, không nói đùa nữa. “Ngươi định cho mượn?”
“Chưa biết.”
“Nghĩ kỹ. Sổ của ngươi không chỉ là giấy.”
Tần Mạc gật. Trong góc miếu, Tiểu Đậu nuốt được muỗng nước gạo đầu tiên. Liễu Mụi ôm thẻ tên thật của mình, mặt vừa nhẹ vừa sợ. Còn ngoài bến, nước rút để lại những thẻ hương mắc vào đá, chờ một lễ cầu mà dây có thể đứt bất cứ lúc nào.