Chương 177: Người quét bậc

Cây chổi của Từ Lâm nặng hơn vẻ ngoài. Nó không phải pháp khí, chỉ là cán tre cũ buộc bó cành khô, đầu chổi thấm nước bậc đá đến sẫm màu. Tần Mạc cầm nó đứng ở mép hàng người, nghe tiếng chuông nghiệp còn rền trong xương. Từ Lâm không bảo hắn quét ngay. Ông chỉ chỉ một vũng nước đọng giữa hai bậc.

“Đợi.”

Tần Mạc nhìn vũng nước. “Đợi gì?”

“Đợi người giẫm.”

Chu Bình ngồi trên bậc thấp, ôm gối thở, nghe vậy lập tức cười khan. “Cách dạy của ông rất tốn bậc.”

Từ Lâm không nhìn gã. “Quét bậc trước cửa không phải thấy bẩn là quét. Người đang bước tới, ngươi đưa chổi ra, họ vấp. Người vừa đặt chân xuống, nước chưa tản, ngươi quét, nước bắn lên áo họ. Phải chờ một nhịp đúng.”

Một người phụ nữ ôm thẻ thuốc bước qua vũng nước, suýt trượt. Tần Mạc theo bản năng đưa tay đỡ, nhưng Từ Lâm dùng cán chổi chặn cổ tay hắn. “Chổi.”

Tần Mạc nghiến răng, đưa đầu chổi ra gạt nước khỏi bậc dưới chân nàng. Người phụ nữ lấy lại thăng bằng, nhìn hắn, mặt biến sắc vì nhận ra ai vừa giúp. Nàng không cảm ơn. Nàng kéo thẻ thuốc vào ngực rồi bước nhanh hơn.

“Khó chịu không?” Từ Lâm hỏi.

“Có.”

“Tốt. Đừng đòi người sợ mình cảm ơn mình.”

Chu Bình vỗ nhẹ lên gậy. “Câu này ta trả tiền nghe lại lần nữa.”

Từ Lâm liếc gã. “Ngươi cũng phải học. Ngồi lệch làm người sau vòng qua.”

Chu Bình nhìn chân mình, thấy đúng thật, miễn cưỡng dịch sang nửa thước. “Ta ghét ông.”

“Ghét mà không chắn lối là được.”

Tần Mạc quét nước từng bậc. Việc ấy chậm đến mức bực. Hắn phải nhìn chân người, không nhìn mặt; phải nghe tiếng gậy, tiếng dép, tiếng trẻ con kéo áo mẹ; phải đoán ai sẽ dừng, ai sẽ lùi vì thấy hắn. Mỗi lần hắn đưa chổi quá nhanh, Từ Lâm lại gõ cán vào mu bàn tay hắn. Không mạnh, nhưng đủ nhục.

Sau một lúc, A Mặn chạy tới giao bánh cho bếp cửa trước. Thấy Tần Mạc cầm chổi, nàng đứng hình. “Quét có trả nợ không?”

Từ Lâm đáp thay: “Trả nợ cửa. Không trả nợ bánh.”

A Mặn thở phào. “Vậy tốt.”

Nàng đưa một gói nhỏ cho Chu Bình. “Bánh vỡ. Mẹ bảo cho ca ca gậy. Ghi nợ sau.”

Chu Bình nhận gói, nhìn Tần Mạc với vẻ thắng lợi. “Ngươi thấy chưa, ta được chăm đúng cách.”

A Mặn nghiêm mặt. “Không đúng. Bánh vỡ mẹ ta bắt cho vì ngươi trông như sắp chết, không phải vì ngươi đáng yêu.”

Từ Lâm chợt nhìn về bếp cháo, nơi Mẫn tẩu đang ho sau rổ bánh. Ánh mắt ông mềm đi rất nhẹ. “Mẹ con bé còn đứng được là tốt.”

Tần Mạc nghe ra trong câu ấy có chuyện. “Ông biết bà ấy?”

“Ta biết nhiều người từng đứng ở hàng này. Có người về, có người thành tên nhỏ trong sổ, có người chẳng còn ai cầm thẻ.”

Ông nói xong lại quét, như thể câu đó đủ rồi. Nhưng khi bóng chuông trên đá còn chưa chạm bậc thứ bảy, họ bị giữ ở đây, và Tần Mạc không còn chỗ nào để đi nhanh. Hắn hỏi: “Ông có người nhà từng qua cửa?”

Từ Lâm cười một tiếng không vui. “Hai đứa.”

Chu Bình ngừng nhai bánh vỡ.

Từ Lâm đặt chổi lên vai, mắt nhìn hàng người. “Con trai ta, Từ Nhượng, sốt phổi năm mười ba tuổi. Nhà nghèo, không đủ dầu, không đủ thẻ. Một ni cô ở bệnh xá giấu nó vào lối củi, Liễu Không lúc ấy còn trẻ, châm kim suốt một đêm. Nó sống. Bây giờ ở bến nam, có vợ, hai con, mỗi năm gửi cho ta một đôi dép xấu.”

“Đó là đứa được cứu,” Tần Mạc nói.

“Ừ.” Từ Lâm nhìn xuống chân mình. Đôi dép ông đang mang thật sự xấu, quai lệch, nhưng được khâu rất kỹ. “Ta quét bậc vì đứa đó. Ta biết cửa này có người từng cãi sổ để kéo con ta về.”

Ông im một lúc. Hàng người đi qua, bếp cháo múc, chuông im. Rồi ông nói tiếp, giọng thấp hơn: “Con gái ta, Từ Nha, làm người gánh dầu ở nhà dưới. Không phải tăng, không phải tục quyến, chỉ là đứa chạy việc. Một năm mưa lớn, nó trượt chân khi mang dầu qua bậc sau. Dầu đổ, đèn tắt, sổ đêm đó mất ba tên. Người giữ việc sợ lỗi, ghi nó là tạp dịch nữ không rõ danh, tự ý làm đổ dầu. Không ai ác đến mức muốn xóa nó. Ai cũng chỉ muốn sổ đừng rối thêm.”

Tần Mạc nắm cán chổi chặt hơn.

“Ta khiêng xác nó lên chính bậc này.” Từ Lâm chỉ một phiến đá đã mòn cạnh cửa phụ. “Ta còn nhớ tóc nó dính dầu, nhớ một bên dép rơi mất, nhớ nó ghét cháo đặc vì hồi nhỏ bị nghẹn. Nhưng Sổ Siêu Độ năm ấy không đủ dầu sửa. Tên nó nằm ở mép dưới rất lâu, bé đến mức ta phải dùng que chỉ cho mẹ nó thấy. Sau đó mưa thấm, nét Nha mất. Còn Từ, nhưng Từ là họ của ta, không phải con bé.”

A Mặn đứng im bên rổ bánh. Một đứa trẻ hay cãi nợ cũng biết lúc nào không nên cãi.

Tần Mạc hỏi: “Sao ông vẫn quét?”

Từ Lâm nhìn hắn như câu ấy quá dễ. “Vì Từ Nhượng sống. Vì Từ Nha mất. Cả hai đều qua bậc này. Ta bỏ đi thì ai nhớ phiến nào trơn, phiến nào ăn người?”

Chu Bình thở ra rất nhẹ. “Ông hận Phật Đài không?”

“Có.”

“Tin Phật Đài không?”

“Có.”

Chu Bình nhìn Tần Mạc. “Câu trả lời này làm người ta khó đánh.”

Từ Lâm nhặt một chiếc lá ướt mắc ở đầu chổi. “Ta không nói để các ngươi khó đánh. Ta nói vì kẻ đứng trước cửa mà chỉ thấy một bên thường quét rất tệ. Thấy toàn ơn thì giẫm lên người mất tên. Thấy toàn nợ thì đạp đổ bát cháo của người đang sống.”

Tần Mạc nghĩ tới Tô Vãn. Nếu một ngày hắn thấy một đời khác của nàng đang cười dưới mái nhà nào đó, hắn sẽ nhìn bên nào? Ơn vì nàng sống, hay hận vì nàng không nhớ hắn? Câu hỏi ấy không có tiếng chuông, nhưng làm hắn đau hơn chuông.

“Tên Từ Nha,” Tần Mạc nói. “Có còn trong sổ không?”

“Còn một nét.”

“Ta có thể…”

“Không.” Từ Lâm cắt ngay. “Ngươi chưa biết nó. Đừng dùng tên con ta để chứng minh ngươi hiểu người bị xóa.”

Tần Mạc im. Lời từ chối ấy đánh trúng thói quen mới của hắn: thấy tên nhỏ là muốn ghi lại, thấy bất công là muốn bù. Không phải mọi thiếu hụt đều chờ tay hắn sửa.

Từ Lâm lấy từ túi áo một mảnh gỗ nhỏ. Trên đó khắc chữ Nha bằng nét dao vụng, đã được vuốt đến bóng. “Ta còn giữ. Một ngày nào đó nếu gặp người từng cầm sổ năm ấy, ta muốn họ tự sửa. Không phải vì bị ma ép. Không phải vì một người hỏi luân hồi cần thêm ví dụ.”

Chu Bình nhỏ giọng: “Ông nói đau thật.”

“Sống lâu mà nói không đau thì phí cơm.”

Từ Lâm dẫn họ vòng sang bậc sau trong lúc chờ bóng chuông. Lối này hẹp, không dành cho khách hành hương, nền đá thấp hơn và luôn ẩm vì nước rửa bình dầu chảy qua. Trên một phiến đá sát chân tường có vệt sẫm hình lá khô, dù mưa nhiều năm vẫn không nhạt hết. Từ Lâm không cần chỉ, Tần Mạc cũng biết đó là nơi Từ Nha ngã.

Một sa di trẻ đang quỳ cạnh đó, dùng tro bếp chà mạnh lên vệt sẫm. Thấy Từ Lâm, cậu giật mình giấu giẻ sau lưng. “Sư công, trên mái ngói xanh sắp có người xuống. Quản sự bảo bậc sau nhìn bẩn.”

Từ Lâm hỏi: “Bẩn vì dầu hay bẩn vì có người nhớ?”

Sa di cúi đầu. “Đệ tử chỉ làm việc.”

“Ai cũng chỉ làm việc.” Từ Lâm chống chổi, giọng không cao nhưng sa di đỏ mắt. “Ngày con bé ngã, người giữ dầu cũng chỉ làm việc. Người sửa sổ cũng chỉ làm việc. Người báo với ta rằng tên nó chờ bổ cũng chỉ làm việc.”

Tần Mạc nhìn vệt dầu cũ. Sen đen trong ngực khẽ động, đưa ra một cách rất nhỏ: dùng máu hắn khắc chữ Nha vào đá. Không cần hỏi sổ, không cần chờ người cũ. Một chữ trên bậc, không ai xóa được. Nghe như đền bù. Nghe như một việc tốt.

Từ Lâm quay sang nhìn hắn. “Đừng.”

Tần Mạc chưa động tay. “Ông biết ta nghĩ gì?”

“Người đau nhìn đá kiểu đó đều nghĩ mình có thể khắc cho đá biết nói.” Lão cúi xuống nhặt giẻ tro từ tay sa di, vắt nước bẩn vào rãnh. “Đá biết rồi. Người bước qua mới hay giả vờ không biết.”

Sa di trẻ lí nhí: “Nếu không chà, quản sự phạt.”

Từ Lâm đưa giẻ lại cho cậu. “Chà rêu quanh vệt. Đừng chà vệt. Họ hỏi, nói Từ Lâm bảo giữ vì bậc này trơn khi dính dầu. Lời ấy hợp việc hơn là nói giữ vì con gái ta.”

“Nhưng sư công…”

“Muốn giữ một thứ, đôi khi phải tìm lý do người cầm sổ chịu ghi. Ta ghét điều đó, nhưng ta sống đủ lâu để dùng nó.”

Tần Mạc nghe câu ấy và nhớ Quảng Từ viết “chưa đối chứng”, Ấn Hòa ghi “ô trắng”, Minh Trì sửa “tự nguyện” thành “tự cầm”. Những người thấp trong cửa sáng này liên tục tìm khe chữ để giữ một chút người. Khe hẹp đến đáng giận, nhưng nếu hắn đập luôn bức tường, những khe ấy cũng sập lên đầu họ trước.

Chu Bình ngồi xuống bậc khô, thở mệt. “Ông giữ vệt dầu bằng lý do chống trượt. Ta phải nói, nghe vừa thông minh vừa chua.”

Từ Lâm đáp: “Chua còn hơn mất.”

Sa di trẻ bắt đầu chà rêu quanh vệt. Cậu làm rất cẩn thận, mắt vẫn đỏ. Tần Mạc hỏi tên cậu.

“Từ Độ,” cậu nói. “Độ trong qua sông, nhưng đệ tử sợ nước.”

Chu Bình lập tức nói: “Tên và người thường thích cãi nhau.”

Từ Độ cúi đầu cười một cái rất nhanh. Rồi cậu nhìn Tần Mạc, lấy hết can đảm hỏi: “Người trên chuông hiện nhiều máu như vậy, vì sao sư công vẫn đưa chổi cho ngươi?”

Tần Mạc không trả lời được ngay.

Từ Lâm trả lời thay một nửa: “Vì chổi không làm người sạch. Nó làm người cúi xuống. Cúi xuống rồi còn muốn giết hay không, phải tự người đó biết.”

Tần Mạc nhìn bàn tay mình, nhớ cảm giác cán chổi nặng hơn kiếm. “Ta vẫn muốn giết vài người.”

Từ Độ sợ đến mặt trắng. Từ Lâm lại gật đầu. “Nói vậy còn dễ dạy hơn người bảo mình chỉ muốn cứu.”

Lối bậc sau có tiếng bước chân. Một quản sự áo xanh đi xuống, thấy Từ Lâm, thấy Tần Mạc, thấy vệt dầu chưa bị chà, mặt lập tức khó coi. “Ai cho người ngoài vào đây?”

Từ Lâm chống chổi. “Ta. Bậc này trơn. Hắn sắp lên đối chất, trượt chết ở bậc sau thì giấy tờ phiền.”

Quản sự nghẹn. Lý do ấy thô, nhưng hợp việc. Hắn nhìn vệt dầu. “Sao chưa chà sạch?”

Từ Độ run lên. Từ Lâm đáp trước: “Chà quanh rồi. Vệt này ăn đá, chà mạnh bậc mòn. Người già đi qua dễ ngã. Ghi ta chịu trách nhiệm.”

Quản sự không muốn mất thời gian trước giờ đối chất, hừ một tiếng rồi đi. Khi bóng áo xanh khuất, Từ Độ thở ra như vừa thoát chết. Từ Lâm nhìn Tần Mạc. “Thấy chưa. Không phải trận nào cũng cần kiếm. Có trận cần một lý do đủ xấu để người ngại phiền bỏ qua.”

Tần Mạc khẽ gật. Hắn không thích bài học này. Nó không sáng, không đẹp, không làm ai hả giận. Nhưng vệt dầu của Từ Nha còn đó.

Một tiếng ồn nổi lên ở bếp cháo. Thanh niên áo hương thuê lúc trước quay lại, mẹ hắn đau chân không đứng được. Người giữ hàng bảo chờ lượt người già, nhưng người phía sau bắt đầu sốt ruột. Tần Mạc theo bản năng định đi tới bế bà cụ qua bậc. Từ Lâm lại chặn.

“Hỏi trước.”

Tần Mạc dừng trước bà cụ. “Ta có thể đỡ bà qua bậc không?”

Bà cụ nhìn dấu trên cổ hắn, sợ đến mức môi trắng, nhưng chân đau làm mặt nhăn lại. Bà không đáp ngay. Con trai bà nói thay: “Đỡ đi!”

Từ Lâm gõ chổi xuống đá. “Không hỏi ngươi.”

Thanh niên đỏ mặt. Bà cụ sau một lúc rất lâu mới gật. “Đỡ tay áo. Đừng bế.”

Tần Mạc đỡ đúng tay áo. Bà cụ bước từng bậc. Mỗi bước chậm hơn cách hắn muốn rất nhiều. Người phía sau thở dài sốt ruột. Chuông trên cao không vang. Bếp cháo vẫn sôi. Khi bà cụ qua được bậc thấp, nàng buông tay hắn ngay, rồi nói rất nhỏ: “Cảm ơn.”

Tần Mạc gần như không nghe thấy. Nhưng hắn nghe.

Từ Lâm nói: “Đứng trong hàng là vậy. Không phải đứng cho có vẻ khiêm. Là để người khác được quyền nói gật hay lắc, nhanh hay chậm, đỡ tay áo hay đừng chạm.”

Tần Mạc nhìn bàn tay mình. Một bàn tay từng rút hồn lực Kỷ Trầm, từng cắn Thiên Luật, từng muốn kéo cả luân hồi. Vừa rồi nó chỉ được phép đỡ tay áo một bà cụ qua bậc. Giới hạn ấy nhỏ đến mức nhục, nhưng nhục ấy giữ người khác là người.

Bóng chuông trên đá dịch dần tới bậc thứ bảy. Mái ngói xanh phía trên mở rộng hơn, để lộ hành lang sạch, cột sơn xanh, người giữ cửa áo trắng và một bàn đối chất đặt dưới hiên. Minh Trì chạy xuống báo: “Đến giờ. Người mang vấn điệp lên mái ngói xanh.”

Từ Lâm lấy lại chổi từ tay Tần Mạc. Ông kiểm đầu chổi, nhặt ra một sợi tóc bạc mắc trong cành khô, không biết của ai. “Nhớ. Lên đó họ sẽ nói điều nghe đúng. Nghe đúng không có nghĩa ngươi phải giao hết. Nghe sai không có nghĩa ngươi được phá hết.”

Chu Bình chống gậy đứng dậy. “Ông có thể nói một câu dễ hơn không?”

“Có.” Từ Lâm nhìn Tần Mạc. “Đừng giẫm.”

Tần Mạc gật đầu. Trước khi bước lên, hắn nhìn phiến đá Từ Lâm từng khiêng Từ Nha qua. Không có ánh sáng. Không có tiếng oán. Chỉ có một bậc đá được quét khô, để người sau khỏi trượt trên chỗ từng nuốt một cái tên.