Chương 144: Sổ tên

Bờ suối dưới rặng thông có đá phẳng đủ làm bàn. Tề lão đạo mài mực bằng đá cuội, vừa mài vừa phàn nàn rằng người ta lập sổ tên thì phải mua giấy tốt, không ai dùng giấy gói thuốc thấm máu như Tần Mạc. Mạnh bà tử phơi thuốc trên áo rách, Chu Bình nằm gần đó, thỉnh thoảng nhắc một tên như người giữ cửa cho trí nhớ của bạn mình.

Trang đầu Tần Mạc viết Tô Vãn. Viết xong, hắn không viết thêm gì ngay. Ngòi bút đứng trên giấy lâu đến mức mực tụ thành giọt. Chu Bình ho một tiếng: “Đừng biến trang đầu thành bàn thờ. Viết nàng là người.”

Tần Mạc thêm: ghét thuốc đắng, khâu áo lệch, không thích ai quỳ, từng giấu cơm cho người bị phạt đói. Mỗi chi tiết làm tên nàng bớt giống một cánh cửa thần thánh, trở lại thành một người hắn vừa nhớ vừa chưa biết đủ. Sau đó hắn viết Chu Bình, A Khê, A Lạc, Trần thị, Lạn, Tước Nhi, Hứa Nhân, Liễu nương, Tiểu Mãn. Tới trang dành cho chính mình, hắn để trống. Không phải vì cao thượng. Vì chưa dám chắc người viết tên còn là ai.

Rồi có người làm sai theo cách rất người. Hắn viết tên Tô Vãn đầu tiên rồi dừng, nhận ra mình lại sắp đặt nàng lên trên mọi người như một lá cờ. Cái sai quanh Tề lão đạo không làm người ta thành ác nhân, nhưng cũng không vì đáng thương mà tự biến mất. Nó nằm lại trong nước suối, mực mài và áo phơi, gai góc, bắt Tần Mạc hiểu người bị ép vẫn có thể làm đau người yếu hơn mình.

Hắn nhớ Tô Vãn bằng một mẩu không giúp hắn thắng. Tô Vãn từng bắt hắn sửa chữ tên một tạp dịch vì viết sai nét sẽ khiến người khác đọc nhầm cả đời. Ký ức ấy không đứng làm cờ hiệu cho hắn ở bờ suối dưới rặng thông; nó kéo tay hắn xuống, nhắc rằng nàng từng khó chịu, từng có quyền riêng, từng không muốn bị dùng làm lý do đẹp đẽ cho máu của người khác.

Dân trong cảnh ấy không ngu. Họ tin vì Thái Huyền từng phát cháo thật, cứu dịch thật, sửa cầu qua vực thật; ở bờ suối dưới rặng thông, chính những việc thật ấy làm lời dối quanh cuốn sổ tên mở ra có chỗ đứng trong bụng người nghe.

Tề lão đạo đòi viết tên mình vào sổ trước khi chết, dù ông chưa chết. “Ghi quán giấy mã phía đông trấn, đừng ghi lão đạo tham tiền chung chung,” ông nói. “Sau này đốt nhầm chỗ ta không nhận được.” Chu Bình nằm bên cạnh cười đến ho. Tần Mạc viết đúng như ông đòi, chữ quán giấy mã hơi lệch vì tay còn đau.

Viết tên người sống khó hơn người chết. Người chết ít sửa. Người sống chê chữ xấu, bắt thêm quê, thêm món nợ, thêm cách gọi. A Khê không có mặt để sửa nên tên A Khê làm Tần Mạc đau nhất. Hắn thêm bên cạnh: từng giữ hương cho Tô Vãn, chưa biết thích ăn gì. Chu Bình nhìn dòng đó rồi nói: “Mai hỏi nếu còn gặp. Không biết thì ghi không biết. Đừng bịa cho đẹp.”

Tới trang của mình, Tần Mạc chấm bút rồi dừng. Tề lão đạo bảo: “Viết tạm đi, sau này hỏng thì sửa.” Hắn không viết. Không phải vì bí ẩn. Vì lần đầu hắn hiểu tên mình đang bị quá nhiều bên tranh nhau viết: Thái Huyền, Ty Mệnh, Sát Đạo, chính hắn. Trang trống là cách không ký vội vào bản nào.

Tần Mạc viết Tô Vãn, Chu Bình, A Khê, A Lạc, Trần thị, Tề lão đạo, Lạn, Tước Nhi và người mẹ cầm cuốc vào sổ. Việc đó không làm hắn sạch. Nó chỉ khiến Tần Mạc lập sổ tên để chống quên người nhỏ bẩn theo cách hắn còn dám nhìn thẳng: không để người vô can quanh Tề lão đạo trả giá thay cho cơn đau đang réo tên Tô Vãn trong xương.

Cái giá đến ngay trong chương này. Càng viết nhiều tên, trang trắng của chính hắn càng lạnh như một cái miệng chưa mở. Từ sau Cấm Viện, sức mạnh không chỉ để lại vết thương ngoài da; ngay trước tên viết đúng, nó dạy hắn nhìn người khác như đường tắt, như thuốc, như chứng cứ, rồi bắt hắn ghê sợ vì đã nhìn được như vậy.

Tề lão đạo cũng có mặt trong vết nứt ấy. Đòi thêm tiền công khi thấy tên mình được viết đúng, nhưng giọng khàn đi ở chữ “đúng”. Sự có mặt ấy không biến bờ suối dưới rặng thông thành trắng đen; nó chỉ làm mọi thứ khó chịu hơn, vì ai cũng có một lý do nhỏ để chưa thể đứng hẳn về phía đúng.

Nơi chốn không đóng lại sau khi hắn đau xong. Chu Bình phơi áo bên suối, thỉnh thoảng nhắc một tên để xem Tần Mạc có lặp lại được không. Sau khi chính đạo và ma khí va nhau ở bờ suối dưới rặng thông, vẫn còn người lau bậc đá, nhặt thuốc, sửa bánh xe, giữ con khỏi khóc hoặc vá lại phần đời bị Tần Mạc lập sổ tên để chống quên người nhỏ làm lệch.

Thanh y dưới áo hắn im lặng. Giữa nước suối, mực mài và áo phơi, có lúc nó lạnh, có lúc nó sáng, nhưng chưa bao giờ trả lời theo cách người tuyệt vọng muốn nghe. Sự im lặng ấy giữ Tô Vãn khỏi bị gọi đâu tới đó; dù chuông phật xa đang chờ phía trước, nàng vẫn đã vào luân hồi, không phải phần thưởng cho việc hắn chịu khổ đủ lâu.

Đại Thẩm không chỉ là một trận đánh. Riêng bờ suối dưới rặng thông, niềm tin còn có hình dạng rất chợ: nước gừng, ghế xem án, thẻ công đức, trẻ con được dặn đừng chen, người già mang áo mưa để sống qua cuốn sổ tên mở ra.

Ở bờ suối dưới rặng thông, càng nhiều thứ mang vẻ sáng sạch hoặc từ bi, sự im lặng của người thấp càng nặng. Có người sợ mất tên viết đúng, có người sợ mất chỗ cầu, có người chỉ muốn người thân thở qua đêm sau Tần Mạc lập sổ tên để chống quên người nhỏ. Chính sự sợ rất thật đó giúp những lời đẹp đứng vững.

Đến cuối cảnh, thứ còn lại là một dấu hiệu không chịu khép. Sợi nhân quả trên thanh y không chỉ về Thái Huyền nữa mà lạnh dọc hướng chuông phật rất xa. Tần Mạc hiểu dấu hiệu dẫn tới chuông phật xa không phải lối thoát, chỉ là cửa kế tiếp của cùng một câu hỏi: làm sao hỏi về Tô Vãn mà không nghiền nát những người chưa từng nợ hắn ở bờ suối dưới rặng thông?

Lão tham tiền đến phiền, nhưng khi viết tên người khác thì đầu bút lại chậm hơn miệng. Tần Mạc thấy điều đó và không biết nên đặt nó vào đâu trong ngực. Trước kia hắn có thể bỏ qua người ngoài bờ suối dưới rặng thông; bây giờ chỉ cần bỏ qua tên viết đúng, cả cuốn sổ tên mở ra đã có thể làm một cái tên trượt khỏi tay.

Hắn lấy tấm vải ghi tên ra. Có tên đứng yên dưới đầu bút, có tên run theo nước suối, mực mài và áo phơi, có tên vừa viết đã bị dư âm của cuốn sổ tên mở ra làm nhòe. Hắn ghét cách giữ người vụng về đó, nhất là khi chuông phật xa đang chờ; nhưng nếu bỏ nó, Sát Đạo sẽ cho hắn lối dễ hơn nhiều: nuốt, mạnh lên, rồi gọi khoảng trống sau cuốn sổ tên mở ra là tất yếu.

Vì vậy hắn đi chậm hơn mình muốn. Chậm ở bờ suối dưới rặng thông không phải chiến thắng; nó chỉ là chưa để cái đói trong ngực quyết định thay Tề lão đạo và những người đứng cạnh. Phía trước là đường hành hương, phía sau là những người còn phải sống với lời hắn không kịp sửa.

Điều níu hắn lại không phải một chân lý, mà là nước suối và mực mài trên đá. Nó làm cảnh này không thể bị rút gọn thành thắng hay thua. Người trên cao đã quen rút người thấp thành mục, số, vật chứng, công đức; nếu hắn cũng rút gọn Tề lão đạo trong cuốn sổ tên mở ra, hắn chỉ thay màu mực đỏ bằng ma khí đen.

Một người đi ngang nhặt tên viết đúng hoặc thứ còn sót của nó, tránh nhìn thẳng vào Tần Mạc. Cử chỉ ấy nhỏ nhưng có thật. Nó nói rằng người ta chưa biết nên gọi hắn là ân nhân hay tai họa. Tần Mạc không ép người ở bờ suối dưới rặng thông chọn, vì chính hắn cũng chưa tự chọn xong mình là gì sau khi nuốt oán đạo, luật, và đi qua cuốn sổ tên mở ra.

Mạnh bà tử từng giữ hắn lại bằng một câu rất đời: không đi cùng nhưng gửi một gói thuốc buộc bằng dây cũ, nói trả nợ cho đàng hoàng. Câu giữ hắn lại ở bờ suối dưới rặng thông không cao minh, cũng không đủ đẹp để khắc lên bia, nhưng nó làm nhát tiếp theo của hắn chậm hơn trước tên viết đúng. Đôi khi một nhát chậm là toàn bộ phần người còn lại.

Nếu Tô Vãn đứng ở đây, có lẽ nàng sẽ không khen hắn. Nghĩ vậy khiến hắn dễ thở hơn một chút. Một Tô Vãn có thể mắng hắn vì cuốn sổ tên mở ra, có thể cau mày trước tên viết đúng, vẫn là người trong ký ức; không phải tượng ngọc đặt cuối đường để hắn dâng chiến công.

Khi hắn rời hoặc đứng lại, Tề lão đạo vẫn còn việc chưa xong: tên mình viết đúng để sau này nếu chết còn có người đốt giấy đúng quán. Người khác quanh bờ suối dưới rặng thông còn thuốc, lời khai, chỗ đứng, xe bệnh, tiền hương, hoặc chính tên viết đúng phải giữ qua đêm. Hắn không thể mang hết họ từ bờ suối dưới rặng thông tới chuông phật xa, và việc không thể ấy nặng hơn rất nhiều lời thề lớn.

Dấu Nghịch Thiên nóng lên rồi lặng xuống. Nó không cho hắn sức mạnh miễn phí. Nó chỉ nhắc rằng mỗi lần hắn chọn đường ngắn qua cuốn sổ tên mở ra, trên da sẽ thêm một nét để người khác ở bờ suối dưới rặng thông đọc thành ma. Hắn kéo tay áo che dấu ấy, không phải vì sợ trời, mà vì Tề lão đạo hoặc người gần nhất với tên viết đúng vừa lùi nửa bước.

Bên cạnh nước suối và mực mài trên đá, Tần Mạc nghe người ta nói về hắn bằng giọng đã được mài sẵn. Có người thêm, có người bớt, có người lặp lại để khỏi bị nghi mềm lòng. Hắn từng nghĩ lời dối trong cuốn sổ tên mở ra đáng ghét vì sai; giờ hắn biết nó còn đáng sợ vì giúp người nghe ở bờ suối dưới rặng thông đỡ phải chọn.

Tề lão đạo không nhìn hắn như một vị cứu tinh. Cái nhìn ấy có sợ, có oán, có một chút muốn hỏi mà không dám. Tần Mạc giữ cái nhìn của Tề lão đạo lại trong trí nhớ, vì người được cứu cùng tên viết đúng không có bổn phận phải làm hắn thấy mình còn tốt.

Tên viết đúng trở thành vật neo của chương này: mỗi chữ được viết chậm đến mức đầu bút cào rách sợi giấy. Tên viết đúng không lớn bằng thanh y, không sáng bằng Thiên Luật, nhưng nó thuộc về một phần đời cụ thể ở bờ suối dưới rặng thông. Nếu hắn không học giữ tên viết đúng và những thứ cụ thể như vậy, hắn không có quyền hỏi dòng sâu về một người cũng từng sống cụ thể.

Có một nhịp sau cuốn sổ tên mở ra, hắn muốn bỏ hết để chạy thẳng lên nơi cao hơn: Phật Đài, Thành Hoàng, Thiên Đình, bất cứ đâu buộc phải trả lời tên Tô Vãn. Ý nghĩ đó vừa nổi đã mang mùi Sát Đạo lẫn nước suối, mực mài và áo phơi: đi nhanh, đi thẳng, đi qua người cản đường. Hắn ép mình đứng thêm một nhịp nữa.

Bờ suối lạnh đến buốt xương. Chu Bình phơi áo trên cành thông, Tề lão đạo ngồi xổm mài mực bằng đá cuội, vừa mài vừa than giấy tốt đem ghi tên người nghèo thì phí. Tần Mạc không đáp, vì lão vừa than vừa tự xé phần giấy đẹp nhất đưa sang. Lão đạo có cách tử tế rất khó chịu: luôn bắt người khác trả tiền trong lúc giúp họ.

Tên đầu tiên Tần Mạc viết không phải Tô Vãn. Hắn đặt bút rất lâu, rồi viết Chu Bình trước vì người này đang ho sau lưng. Viết A Lạc vì con bé còn sợ. Viết Trần thị vì nàng đã ký sai mà vẫn phải sống. Viết Tước Nhi, Lạn, A Khê, người mẹ cầm cuốc. Đến Tô Vãn, hắn không viết to hơn. Chữ của nàng bằng chữ người khác, và chính sự bằng nhau ấy làm tay hắn đau.

Tề lão đạo bắt hắn viết cả tên mình, đủ họ đủ quán, nói sau này đốt giấy sai địa chỉ là lão về đòi. Chu Bình bảo lão sống dai như nợ, khỏi lo. Hai người cãi nhau về tiền giấy, về mực, về chuyện tên nào nên viết trước. Tiếng cãi rất đời ấy làm sợi nhân quả dưới áo Tần Mạc bớt lạnh một nhịp. Không phải vì Tô Vãn gần hơn, mà vì người sống chưa biến mất.

Khi trang dành cho Tần Mạc mở ra, hắn không viết được. Không phải quên, mà là chưa biết nên ghi mình là gì: tán tu, ma, kẻ nghịch, người đi tìm, hay thứ đang học cách không nuốt bạn. Hắn để trang đó trắng. Ngay lúc ấy, thanh y lạnh về hướng tây bắc, nơi tiếng chuông phật mỏng đến mức tưởng chỉ là gió qua khe đá.