Chương 125: Đóa sen trắng nghỉ
Trên đỉnh trời, thời gian đi khác dưới các tầng. Không có con nước để đếm, không có bình minh, không có mùa — chỉ có cái ổ quay, những chìa vào ra, cái ánh tro không bao giờ tắt cũng không bao giờ sáng hẳn, và hai kẻ giữ: cái quầng-Trạm, và cái đóa sen trắng rèn chìa bên cạnh.
Cái đóa sen trắng rèn chìa qua tất cả những đời ấy, không nghỉ một khắc.
Mỗi chìa nó nắn là một hồn tình nguyện được nó khơi lại cái thiết tha cỗ máy làm cùn — một việc đúng. Nó không đếm. Nó từng bảo Tần Mạc nó không rèn để tới cái đủ; nó rèn vì mỗi chìa là một việc đúng, và một kẻ mang một núi tội chỉ còn làm được từng việc đúng một. Qua bao đời, cái núi tội ấy — những xóm hồn nó hút cạn thời còn là kẻ đi tìm cái cửa — không nhỏ đi. Nhưng bên cạnh nó, một cái gì khác lớn lên: một núi việc đúng, chìa này qua chìa kia, mỗi chìa một hồn được cứu khỏi phải giữ ổ một mình quá lâu.
Tô Vãn, những lần ghé đỉnh giữa các ca, thấy nó đổi. Không đổi cách một người già đi — nó không già như Tần Mạc. Đổi cách một ngọn nến cạn: cái ánh lạnh quanh nó mờ dần, các động tác rèn chậm lại, và có những lúc nó ngừng tay, nhìn vào cái không, như một kẻ đang nghe một cái gì trong mình sắp hết. Nàng biết cái nhìn ấy. Nàng đã thấy nó ở Tần Mạc, ở Chu Bình, ở bao kẻ nàng tiễn.
Rồi một ngày, giữa một cái rèn, nó đặt cái chìa đang nắn xuống — nhẹ, ngay ngắn, như một kẻ xếp lại đồ nghề trước khi đứng lên khỏi bàn lần cuối. Nó tới bên Tô Vãn — nàng đang ở một ca ra, ghé đỉnh — và nó nói cái nó chưa từng nói trong ngần ấy đời: “Ta mỏi rồi.”
Không phải cái mỏi của một kẻ muốn bỏ cuộc. Cái mỏi của một kẻ đã làm rất lâu, rất nhiều, và cảm được mình sắp hết. “Ta không phải trời như Trạm.” Nó nói. “Ta là một đóa sen, như ngươi, như Tần Mạc. Ta bền hơn hồn thường, nhưng ta không vô tận. Ta cảm được ta sắp tan. Và ta tới nói với ngươi, vì ngươi là kẻ duy nhất còn nhớ ta từ đầu — từ cái miệng vực, từ cái đêm ta vỡ khi biết cửa không có Chi.”
“Ngươi giữ được không?” Nó hỏi Trạm, lo — không lo cho mình, mà lo cái ổ. “Ta tan, ngươi rèn chìa một mình. Ngươi kham nổi?” Ta kham. Trạm đáp. Cái tục dưới các tầng giờ dày, chìa tình nguyện lên đều, ta chỉ nắn cái cuối. Ngươi đi được, đóa sen. Ngươi làm phần ngươi đủ rồi — hơn đủ. Nghe thế, cái đóa sen trắng gật, như một kẻ được cho phép đặt xuống một cái gánh mang quá lâu.
Tô Vãn cầm tay nó — cái tay từng hút cạn xóm hồn, giờ chai vì rèn chìa. “Ngươi chuộc đủ chưa?” Nàng hỏi, cái câu nó từng bảo Tần Mạc là không bao giờ có câu trả lời.
“Không.” Nó cười, cái cười của một kẻ đã thôi cần cái đủ. “Không bao giờ đủ. Ta hút cạn bao xóm; ta rèn bao chìa; hai cái núi ấy không bù nhau, không xoá nhau. Ta tan mà vẫn mang cả hai. Nhưng…” nó nhìn xuống các tầng, nơi cái tục nó góp rèn đang chảy, “…ta tan mà không còn là cái đóa sen trắng băng giá năm nào. Ta tan là một kẻ đã làm việc đúng tới hơi cuối. Chi sẽ không sợ cái kẻ này. Đó là cái ta cần, trước khi nghỉ: không phải được tha, mà được tan là cái Chi từng thương, không phải cái ta đã thành.”
“Ngươi có tiếc không?” Tô Vãn hỏi. “Đã không mở cửa. Đã không lấy lại Chi.”
Cái đóa sen trắng lặng lâu. “Có lúc.” Nó thừa nhận. “Những đêm dài rèn chìa, ta vẫn thấy mặt nàng, và một phần ta vẫn thì thầm: giá mà. Nhưng rồi ta nghĩ tới cái Tần Mạc nói ở miệng vực — cái ta trốn mấy trăm năm: ta có hỏi Chi chưa. Ta chưa bao giờ hỏi Chi nàng có muốn bị lôi về không. Ta chỉ muốn nàng về, cho ta. Giờ, cuối đường, ta nghĩ ta biết câu trả lời của nàng.” Giọng nó dịu. “Chi hay cười. Nàng thương cái đóa sen dừng lại vì nó dừng lại. Nếu ta hỏi nàng ‘anh mở một cái cửa nuốt cả cõi để giữ em được không’, nàng sẽ nói không. Nàng sẽ nói: ‘đừng, anh ơi. Em không đáng cả một cõi. Không ai đáng cả một cõi. Anh đi làm việc tử tế đi, rồi tới lúc, mình gặp lại ở cái chỗ mọi hồn cuối cùng đều tới.’” Nó cười, mắt ướt. “Ta mất mấy trăm năm và cả một núi tội để nghe được câu Chi hẳn đã nói ngay từ đầu, nếu ta chịu hỏi.”
Nó im một lúc, rồi kể — cái nó chưa kể ai, kể cả Tần Mạc. “Ngày cuối cùng nàng còn sống, ta với nàng ngồi bên một bờ ao. Nàng bắt được một con đom đóm, giữ trong hai bàn tay khum, rồi thả ra. Ta hỏi sao bắt rồi lại thả. Nàng cười, bảo: ‘Giữ trong tay thì nó tắt. Thả ra thì nó sáng. Cái gì thương thì phải để nó bay.’” Cái đóa sen trắng nhìn xuống hai bàn tay chai vì rèn chìa của mình. “Ta nghe câu đó bao trăm năm trước, mà không hiểu. Ta bắt nàng, ta khum tay giữ nàng, ta đi mở cả một cái cửa để giữ nàng — và ta làm nàng tắt, đúng cái nàng dặn ta đừng làm. Giờ, cuối đường, ta mới hiểu con đom đóm. Muộn mấy trăm năm. Nhưng ta hiểu.”
Tô Vãn siết tay nó, và nàng không nói gì một lúc lâu. Nàng đã ngồi bên một cái chõng và từ chối vặn ổ để giữ Tần Mạc — nàng đứng đúng cái chỗ nó từng đứng, trước cùng một cái cửa, cùng một cám dỗ. Chỉ khác một điều, và nàng nói cái điều ấy ra: “Ngươi ngã, vì ngươi ngã trước khi có ai dựng cái đỡ. Ta đứng được, vì ta đứng sau ngươi — có một Tần Mạc tỉnh dậy cấm ta, có ngươi đi trước làm gương cho ta thấy cái ngã dẫn tới đâu. Ngươi không có ai. Ngươi ngã một mình, trong một cõi chưa có cái tục nào đỡ.” Nàng siết chặt hơn. “Nên ngươi đừng chỉ tính cái ngươi chuộc bằng rèn chìa. Ngươi chuộc bằng cách ngã trước, cho những kẻ sau ngươi có một cái gương để đừng ngã. Ta là một trong những kẻ ấy.” Cái đóa sen trắng nghe câu đó, và lần đầu, cái ẩm trong mắt nó tràn thành một giọt thật — giọt thứ hai trong cả tồn tại của nó, sau giọt đầu ngày Tần Mạc chìa cho nó một lối về.
Trước khi tan, nó xin rèn một chìa cuối. Trạm định cản — nó đã yếu, mỗi cái rèn giờ rút của nó một phần cái còn lại — nhưng nó lắc đầu. “Để ta. Ta muốn cái cuối cùng ta làm là một việc đúng, không phải là nằm đợi tan.” Và cái hồn được nó rèn chìa lần cuối là một kẻ vừa lên tới đỉnh: một bà lão giữ cửa đã qua bao ca dưới các tầng, giờ tình nguyện lên nhận cái ghế nặng nhất. Bà run — ai lên tới đây cũng run. Cái đóa sen trắng cầm cái thiết tha đã cùn của bà trong tay, và thay vì nắn nó bằng cái lạnh băng giá nó từng dùng, nó nắn bằng cái nó học được qua bao đời: nó kể bà nghe về Chi. Về một người con gái hay cười. Về cái nó mất, cái nó suýt hủy cả cõi để giành lại, và cái nó cuối cùng hiểu ra. “Ngươi giữ cửa,” nó nói với bà, “không phải để cứu một cõi trừu tượng. Ngươi giữ để những kẻ như Chi của ta — những kẻ hay cười, chết trẻ, đáng lẽ được yên — không bị cái bên kia nuốt nốt cả cái yên sau chết. Ngươi có ai như thế không?” Bà lão nghĩ, rồi gật: một đứa con, chết trước bà, ở cõi trên. “Thì ngươi giữ cho nó.” Và cái thiết tha của bà, dưới tay nó, sáng lên — không vì nó ép, mà vì nó vừa cho bà một cái tên để giữ.
Cái đóa sen trắng tan vào một buổi — cái “buổi” của ánh tro trên đỉnh — êm, như Tần Mạc đã tan, như Chu Bình đã tan. Trạm đón nó vào cái không, cho nó cái kết thúc cỗ máy cũ từng tước của mọi hồn. Trước khi tan hẳn, nó nói câu cuối, với Tô Vãn và với cái quầng-Trạm: “Cảm ơn hai người. Đã để ta chuộc. Đã không đuổi ta khi ta còn là cái băng giá kia. Ta tới cái cửa này để lấy lại một người. Ta rời cõi này mà không lấy lại được nàng — nhưng ta rời nó là một kẻ nàng nhận ra. Với ta, thế là đủ. Đủ hơn cả cái cửa.”
Nói xong, nó khum hai bàn tay lại — cái động tác của một kẻ giữ đom đóm — rồi mở ra, chậm, thả cái không trong tay ra ánh tro. Và nó tan theo cái mở tay ấy, sáng lên một khắc như con đom đóm được thả, rồi thôi.
Tô Vãn khắc tên nó lên cái bảng những-kẻ-nàng-đã-tiễn, cạnh Tần Mạc, cạnh Đàm, cạnh bao cái tên khác. Nàng không biết tên thật nó — nó chưa từng nói. Nàng khắc: “Đóa sen trắng. Kẻ đã lạc, rồi về. Kẻ thương Chi.” Rồi nàng nấu một nồi cháo, cho những kẻ giữ cửa ghé viếng, và nàng tiễn nó như tiễn mọi kẻ nàng thương — giữa một cái nhà mở cửa, không một mình.
Trên đỉnh, giờ chỉ còn Trạm giữ cái ổ, rèn chìa một mình. Ông trời — cái đói còn nhớ — cũng không vô tận; mỗi giọt phía-bên-kia ông nuốt qua bao đời làm ông nặng thêm, tối thêm. Có những lần Tô Vãn ghé đỉnh, nàng cảm cái quầng-Trạm gợn một cái lạ, một cái chậm, như một kẻ đang gắng nhớ một cái tên mình từng biết. Ông chưa quên. Nhưng ông đang gần cái ngày quên hơn.
Và đó là lý do cái đứa bé tên Sen, ở một tầng xa, quan trọng hơn bao giờ.
Tô Vãn đã ghé xem nó một lần, sau khi nghe kẻ giữ bảng nhắc tên. Một đứa bé hồn, sinh ở tầng năm, không có gì lạ nhìn bề ngoài — gầy, mắt to, hay đi nhặt những con dế hồn kẹt trong khe đá thả ra. Nàng ngồi quan sát nó một buổi, giấu mình như nàng vẫn giấu. Nàng thấy cái nàng tới để thấy: bọn trẻ chơi trò cướp phần ăn, một đứa yếu bị dồn ra rìa, và Sen — thay vì hùa theo cái mạnh, cái mà chín trong mười đứa sẽ làm ở một cõi đói — đi tới ngồi cạnh đứa yếu, chia phần mình. Không ai dạy nó. Nó làm vì nó là cái nó là. Đúng cái Tần Mạc từng là, ở một cái sân quét lá, một đời trước. Nàng nhìn, và nàng thấy một đóa sen chưa nở, mang sẵn trong nó cái hạt còn-dừng-được — cái hạt hiếm mà cả một cõi đói đúc để mài mòn.
Nàng không tới gần nó. Chưa tới lúc. Sen còn phải lớn, phải sống đời nó, phải tự trèo — không ai đúc được một kẻ giữ đỉnh bằng cách bế nó lên; nó phải tự leo, như Tần Mạc tự leo, thì cái ngồi cái ghế ấy mới bền. Nàng chỉ dặn kẻ giữ bảng tầng năm một câu: “Để mắt nó. Đừng dạy nó thành ai. Chỉ đừng để cõi bẻ gãy cái nó sẵn có.” Rồi nàng đi — và lần đầu từ ngày chôn Tần Mạc, nàng xuống núi với một cái gì nhẹ hơn trong ngực, nhẹ như một kẻ vừa thấy, ở một tầng xa, một đứa bé gầy ngồi xuống cạnh đứa bị dồn ra rìa và chia đôi phần ăn của mình.
Đàm, khi còn sống, đã dặn kẻ giữ bảng để mắt tới những đứa như Sen; kẻ sau dặn kẻ sau nữa. Cái bảng những-đứa-còn-dừng-được, khắp các tầng, vẫn ghi thêm tên — không đứa nào trong bọn trẻ ấy biết mình được ghi, hay để làm gì.
Tô Vãn ở lại đỉnh thêm một ca, dù ca ấy không phải của nàng. Nàng ngồi xuống chỗ cái đóa sen trắng vẫn ngồi rèn, cạnh cái quầng-Trạm, và nàng cầm lấy một cái thiết tha cùn của một hồn tình nguyện vừa lên, nắn thử. Vụng. Nàng không rèn được như nó; chìa nàng nắn méo, phải nắn lại ba lần. Ngươi không phải rèn. Trạm nói, cái quầng gợn cái gợn mỏi. Ta biết. Nàng đáp, tay vẫn nắn. Ta ngồi thôi. Trên cái đỉnh này giờ vắng một đóa sen. Ngươi sắp tới ngày quên. Ta không để ngươi ngồi đây một mình tới cái ngày ấy. Ông trời không đáp. Nhưng cái quầng quanh ông dịu xuống một chút, như một kẻ cô đơn bốn nghìn năm vừa được ai đó kéo cái ghế lại ngồi cạnh.
Và hai kẻ ngồi đó — một ông trời sắp tới ngày quên và một người con gái không được chết — giữ cái ổ quay, trên một cái đỉnh vừa vắng một đóa sen, đợi một đứa bé ở một tầng rất xa lớn đủ để một ngày trèo lên đây, ngồi vào chỗ này, và cho một trong hai kẻ được thay ca.