Chương 114: Ca đầu tiên đổi
Con nước trôi, rồi con nước trôi nữa, và Tần Mạc đi.
Cậu đi như cậu từng nhặt mảnh — từng hang một, từng xóm một — nhưng lần này cậu không lấy gì, cậu gieo. Cậu kể cái cửa, cái ổ, cái hàng. Cậu ghi tên. Và cái gã trai chết trận nói đúng: cái thiết chế tự mọc. Hang ba trăm hồn xếp hàng của nó; hang ấy kể cho một xóm bên; xóm bên xếp hàng của xóm bên. Cậu không phải kéo lê một dòng người — cậu gieo một hạt, và cái mạng lưới tự dệt, mỗi hang một sợi, nối dần thành một tấm lưới trải khắp các tầng thấp.
Không phải mọi nơi đều nói có. Có hang đóng cửa, sợ. Cậu không trách, cậu đi tiếp. Nhưng đủ nhiều nơi nói có — vì cậu là đóa sen dừng lại, kẻ không lừa, kẻ đi xin mà không ép — để cái bảng tên dài thêm mỗi con nước.
Cậu học được, trong những con nước ấy, một cách xin. Cậu không hứa vinh quang — vào ổ không vinh quang, nó là ngồi cô độc giữ một cái khóa. Cậu không dọa — dọa thì được kẻ sợ, mà kẻ sợ giữ ổ không bền. Cậu kể thật, và cậu để một thứ nói thay cậu: cái bảng tên. Cậu cho mỗi hang thấy những cái tên đã ghi — Bà Cả, Tí Sẹo, rồi tên hang khác — và cậu nói: “Các người không vào một mình. Các người vào một hàng. Trước các người có những cái tên này; sau các người sẽ có những cái tên khác. Không ai giữ ổ một mình, không ai giữ mãi. Đó là cái khác giữa cái này và cái cỗ máy từng vắt các người: cỗ máy bắt các người chịu một mình, không tên; cái này mời các người chịu một ca, có tên, trong một hàng.” Và cái ấy — cái “không một mình” — là cái thuyết được người, ở một cõi mà cô độc là hình phạt lớn nhất.
Trên đỉnh, Trạm rèn. Từng hồn tình nguyện, được ông trời dạy thành hình chìa, đủ vừa ổ để giữ một ca. Cái đóa sen trắng đứng cạnh ông, dùng đôi tay từng hút hồn để làm cái ngược lại: nắn một hồn thường thành đủ thiết tha, đủ hình dạng, để vừa cái ổ — không phải bằng cách vắt nó, mà bằng cách khơi lại trong nó cái thiết tha nó vốn có mà cỗ máy đã làm cùn. Mỗi chìa rèn xong là một ca Tô Vãn bớt phải giữ. Cái đóa sen trắng, mỗi chìa nó nắn, lại chuộc thêm một chút cái nó từng phá.
Rồi tới cái ngày Trạm gọi cậu lên.
Chìa đầu tiên rèn xong. Giọng Trạm vọng xuống, và trong nó có một cái gì Tần Mạc chưa từng nghe từ một ông trời: mừng. Bà lão — Bà Cả hang ba trăm hồn — ta rèn bà thành chìa được rồi. Bà vừa ổ. Nghĩa là, đóa sen… nghĩa là Tô Vãn ra được. Ca đầu tiên đổi. Lên đi. Lên mà đón nàng.
Tần Mạc bỏ dở cả một hang đang thuyết, cõng Chu Bình, và cậu leo — leo cái quãng lên đỉnh nhanh hơn cậu từng leo bất cứ cái gì, tim đập tới mức cậu tưởng nó vỡ. Lên mà đón nàng. Ba chữ ấy cậu chờ từ đêm hợp Thiên, qua chín tầng trời, một cái vực, một cái đỉnh. Lên mà đón nàng.
Trên đỉnh, đường nứt vẫn khép — giờ có bà lão giữ vòng-khóa, cái ổ không hé. Cái đóa sen trắng đứng bên Trạm, đôi tay từng hút hồn giờ còn đang giúp ông trời ổn định cái chìa mới. Và giữa đỉnh, chỗ ổ khóa, một cái gì đang thành hình — không phải một cái bóng mờ như bao lần trên hành trình, mà một người.
Tô Vãn bước ra khỏi ổ.
Chậm, run, như một kẻ tập đi lại sau một giấc ngủ dài hơn cả đời. Mỗi bước nàng, các mảnh quanh cái cốt lại sắp lại một chút, như nước tìm về khuôn của nó; cái bóng khói ngày nào giờ đọng thành da, thành tóc, thành cái nghiêng người rất khẽ Tần Mạc nhớ từ dưới gốc cây mài kiếm. Bà lão — trong ổ, giữ vòng-khóa thay nàng — cậu không thấy, nhưng cậu cảm: một sự hiện diện già nua, vững, bao lấy cái chỗ Tô Vãn vừa rời, như một bàn tay đỡ lấy chỗ trống một bàn tay khác để lại. Nhưng nàng bước ra — đặc, thật, đủ mảnh gom lại quanh cái cốt để thành một thân thể thật, lần đầu từ đêm hợp Thiên. Tấm áo xanh lành lặn. Mái tóc buộc cao. Gương mặt cậu nhớ hơn cả mặt mình. Nàng đứng đó, trên đỉnh trời, dưới ánh cái đói-Trạm đã học cách dịu, và nàng nhìn cậu — không qua một tấm vải, không qua một mảnh, không qua một cái bóng khói. Nàng, thật, nhìn cậu.
Tần Mạc đặt Chu Bình xuống. Cậu bước tới. Cậu không dám nhanh, sợ nàng tan như bao lần cái bóng từng tan. Nhưng nàng không tan. Cậu đưa tay ra — bàn tay cậu ngập ngừng giữa không khí, cái ngập ngừng của một kẻ từng đưa tay về phía cái bóng của nàng trên Cửu Thiên và chỉ chạm một cái ấm mờ xuyên qua.
Lần này tay cậu chạm vào một bàn tay.
Thật. Ấm. Đặc. Một bàn tay nắm lại được, siết lại được, giữ được. Cậu chạm được nàng. Suốt chín tầng trời, cậu chỉ có nàng qua một tấm vải, một giọng trong ngực, một cái bóng khói tay xuyên qua. Cậu đã quên — hay không dám nhớ — một bàn tay người ấm tới đâu. Giờ nó ở trong tay cậu, có trọng lượng, có mạch đập, có cái hơi ấm chỉ da sống mới có, và cái ấm ấy chạy dọc cánh tay cậu, vào ngực, vào cái chỗ khuyết bao lâu nay, và lấp nó — không phải bằng một mảnh hồn, mà bằng cả một bàn tay thật của cả một người thật.
Cả hai đứng chết lặng trước cái chạm ấy — cái chạm cậu đi cả một cõi để giành, cái chạm nàng mơ suốt từ khi đủ mảnh để mơ. Rồi Tô Vãn bật khóc, và nàng ngã vào cậu, và lần đầu từ đêm hợp Thiên, cậu ôm được nàng — không phải một tấm áo nhuốm máu, không phải một cái bóng khói, mà nàng, cả người, ấm và thật và run trong tay cậu.
“Anh về đủ sớm.” Nàng nói, giữa tiếng khóc, cái câu nàng từng nói nàng mơ. “Anh về đủ sớm rồi.”
“Anh về đủ sớm.” Cậu lặp, cũng khóc, ôm nàng chặt tới mức sợ làm nàng đau mà không dám lỏng tay. “Còn cái bếp. Anh chưa dựng kịp cái bếp. Nhưng anh về. Anh chạm được em rồi.”
Tô Vãn ngẩng lên, nhìn cậu — nhìn thật, hai mắt vào hai mắt, cái nàng chưa làm được suốt cả hành trình. Nàng đưa tay lên, chạm mặt cậu, lần theo những vết cái hành trình để lại: cái hõm má gầy đi, cái sẹo mờ nơi lông mày, cái mỏi hằn quanh mắt. “Anh gầy đi.” Nàng nói khẽ. “Anh có ăn không, suốt từng ấy… Chu Bình có bắt anh ăn không?” Tần Mạc bật cười, một tiếng cười vỡ ra thành nước mắt — vì trong tất cả những cái nàng có thể hỏi trước, sau đêm hợp Thiên, sau cái ổ khóa, sau cả bốn tỉ năm, nàng hỏi cậu có ăn không.
“Có.” Chu Bình đáp thay, từ chỗ ngồi, giọng nghẹn nhưng cố cộc cho đỡ ướt. “Ta bắt nó ăn. Nó ăn như mèo, nhưng ta bắt. Con bé cứ lo, ta trông nó cho. Con bé lo phần giữ ổ, ta lo phần bắt thằng ngốc này ăn cơm. Chia việc thế cho gọn.” Gã quay mặt đi, lẩm bẩm cái gì đó về bụi tro bay vào mắt — dù trên đỉnh trời làm gì có bụi tro.
Cái đóa sen trắng nhìn hai người, và trên gương mặt nó — gương mặt một kẻ đã mất Chi và sẽ không bao giờ có lại cái chạm này với nàng — có một cái gì vừa đau vừa dịu. Nó không quay đi như Chu Bình. Nó nhìn thẳng, để cái cảnh ấy đâm vào mình, và nó chọn không tránh cái đau ấy. “Ta nhìn,” nó nói khẽ, với chính mình, “để nhớ cái ta đang giữ cửa vì nó. Không phải vì cả cõi trừu tượng. Vì cái này — hai kẻ chạm được nhau. Chi với ta từng có cái này. Ta giữ cửa để những kẻ khác còn có nó.” Nó nói câu ấy rồi quay lại với cái chìa nó đang rèn, tay không ngừng, mắt không ướt — một kẻ đã tìm được việc để làm với nỗi đau của mình.
Nhưng cái chạm ấy có hạn, và cả hai biết.
Ta xin lỗi. Trạm nói, khẽ, sau một lúc lâu để hai người có cái riêng ấy. Bà lão giữ được một ca, không phải mãi. Bà là chìa đầu, ta chưa rèn kịp chìa thứ hai. Khi bà mỏi, Tô Vãn phải vào lại — tới khi có chìa thứ ba thay bà, rồi chìa thứ tư thay tiếp. Cái này mới là ca đầu. Cái tự do này của nàng còn ngắn, còn đứt quãng, còn phải về ổ nhiều lần nữa. Ta không giấu hai ngươi cái đó.
Tô Vãn ngẩng lên khỏi vai cậu, và nàng gật — nàng đã biết. “Một ca thôi cũng đủ để em nhớ tại sao em giữ ổ.” Nàng nói, nắm chặt tay cậu. “Em vào lại được, khi bà lão mỏi. Vì giờ em biết cái ở cuối rồi — không phải tưởng tượng, mà cái này, cái chạm này. Mỗi ca em giữ, em giữ vì cái này có thật, em vừa sờ được nó.” Nàng cười qua nước mắt. “Đi xin thêm người đi, Tần Mạc. Mỗi người anh xin được là một ca em được ra như thế này. Anh xin đủ người, thì những cái ‘ra’ này dài thêm, gần nhau thêm, cho tới ngày… cho tới ngày em không phải vào lại nữa.”
“Trước khi em vào lại,” Tô Vãn nói, kéo cậu ngồi xuống mặt gương đỉnh trời, “cho em cái này đã. Một khắc thôi. Ngồi với em một khắc, như hai người bình thường, không phải một đóa sen với một cái chìa. Như dưới gốc cây mài kiếm ngày xưa.”
Và họ ngồi. Trên nóc trời, giữa một cái đói đã học cách dịu và một cái cửa vừa được đóng bằng lòng tốt của một bà lão, hai người ngồi cạnh nhau, tay trong tay, không nói gì to tát. Nàng hỏi chuyện dọc đường — cậu kể, gọn, những cái nhẹ: con chong chóng của Đàm, hòn sỏi đứa trẻ cho, Chu Bình đòi cháo suốt chín tầng. Nàng cười ở những chỗ đáng cười, và mỗi tiếng cười của nàng, thật, phát ra từ một cái cổ họng thật, làm cậu thấy cả cái giá chín tầng trời bỗng rẻ. Cậu không kể những cái nặng — những kẻ cậu nuốt, cái thang bằng người, cái vực. Không phải giấu; nàng đã thấy hết từ trong ngực cậu rồi. Mà vì cái khắc này quý quá để tiêu vào cái nặng. Có những khắc, người ta để dành cho cái nhẹ.
“Em nhớ gốc cây ấy.” Nàng nói, đầu tựa vai cậu. “Em nhớ em từng ngồi đó nhìn anh quét sân, và em nghĩ: cái đứa ngốc kia, nó không biết nó đang được nhìn. Giờ em ngồi đây, trên nóc trời, sau tất cả, và anh vẫn là cái đứa ngốc ấy — chỉ khác, giờ nó biết nó được nhìn, và nó nhìn lại.” Nàng siết tay cậu. “Cái này, Tần Mạc. Cái ngồi-cạnh này. Đây là cái bếp. Không phải một chỗ có mái. Cái bếp là cái này — hai đứa ngồi cạnh, không phải làm gì lớn, chỉ có nhau một khắc. Anh dựng được cái này rồi, ngay trên nóc trời. Anh dựng được cái bếp rồi.”
Tần Mạc quay sang nàng, và cậu không nói gì — vì có những cái nàng vừa cho cậu mà một lời đáp lại sẽ chỉ làm mỏng đi. Cậu chỉ siết chặt hơn bàn tay nàng, và để cái khắc ấy là cái khắc, không biến nó thành một bài học.
Rồi cậu cảm sợi dây khẽ động — bà lão, trong ổ, bắt đầu mỏi.
Tô Vãn cũng cảm. Nàng đứng dậy, và cái đứng dậy ấy khó hơn mọi cái nàng từng làm — đứng dậy để đi vào lại một cái ổ khóa, sau khi vừa nếm một khắc tự do. Nhưng nàng đứng. “Tới lượt em thay bà.” Nàng nói, giọng chắc lại. “Bà giữ được một ca, giờ bà mỏi. Em vào, cho bà ra nghỉ. Rồi Trạm rèn chìa thứ ba, thay em. Cứ thế.” Nàng nắm mặt cậu lần cuối. “Anh đi xin thêm người. Mỗi người anh xin, cái vòng quay này nhẹ thêm, thưa thêm, tới ngày nó tự quay mà không cần em trong đó nữa. Đi đi. Đừng ngồi đây nhìn em vào ổ — em không muốn cái mặt anh nhìn em vào ổ là cái cuối cùng em thấy trước mỗi ca. Em muốn cái cuối cùng em thấy là cái lưng anh đi xin thêm một người, để ca này của em ngắn lại.”
Tần Mạc hôn nàng — lần đầu, thật, sau đêm hợp Thiên — rồi cậu làm cái khó nhất cậu từng làm: cậu quay lưng, để nàng không phải thấy mặt cậu lúc nàng vào ổ, và cậu bước xuống, đi xin thêm một người. Sau lưng cậu, cậu cảm sợi dây căng lại khi nàng vào lại vòng-khóa, thay ca cho một bà lão được ra nghỉ. Cậu không quay đầu. Cậu bước xuống, nước mắt chảy mà chân chắc, mang theo một danh sách còn dài những hang chưa hỏi.
Cậu vừa nếm cái bếp — không phải cả bữa cơm, chỉ một miếng, nhưng một miếng thật. Và một miếng thật thì đủ để cậu đi xin cả cõi vì những miếng sau.