Chương 114: Kẻ canh đèn

Phòng canh đèn sâu nhất không giống nhà tù. Nó sạch, khô, có tủ thuốc chống ẩm, có chậu than nhỏ, có khăn trắng treo thẳng trên dây đồng. Chính sự tử tế ấy làm Tần Mạc khó chịu. Nếu nơi này bẩn thỉu, hắn có thể ghét dễ hơn. Nhưng trên bàn còn có một bát cháo kê ăn dở, một đôi kính nứt, một bình dầu ghi ngày tháng cẩn thận. Người canh đèn không sống như ác quỷ. Lão sống như một thầy thuốc đã quen mùi bệnh lâu ngày.

Lão tên Cát Sầm. Tước Nhi gọi là trưởng lão, nhưng giọng nàng không chỉ có sợ; còn có thứ gần giống thương. Cát Sầm đặt kéo bạc xuống, lau tay bằng khăn trắng rồi mới mời Tần Mạc ngồi. Tần Mạc không ngồi. Lão cũng không ép. “Người trẻ đau thường thích đứng,” lão nói. “Đứng khiến họ tưởng mình còn chọn được hướng ngã.”

Tần Mạc nhìn chiếc đèn không đánh số trong lồng thủy tinh. Lửa trong đó yếu hơn đèn chín mươi ba, nhưng dầu lại tốt hơn nhiều. Cát Sầm thấy ánh mắt hắn, không giấu. “Con gái ta. Cát Lan. Nếu ghi số, nó là đèn đầu tiên của phòng này. Ta bỏ số vì ta hèn.”

Câu thừa nhận ấy làm Tần Mạc nghẹn. Hắn đã chuẩn bị nghe lý lẽ đẹp, không chuẩn bị nghe một kẻ tự biết mình hèn mà vẫn tiếp tục. Cát Sầm mở sổ. Trong đó mỗi đèn có bốn cột: ký ức còn giữ, oán còn giữ, công đức còn giữ, mức chịu luân hồi. Lão nói khi thả một hồn đầy oan xuống dòng, oán sẽ bị rửa, tên sẽ mất, đôi khi thứ còn lại chỉ là một đứa trẻ sinh ra đã sợ nước mà không biết vì sao. Giữ lại, ít nhất còn có cơ hội trả tên.

“Cơ hội?” Tần Mạc hỏi. “Hay vật liệu?”

Cát Sầm không giận. “Cả hai. Ngươi muốn ta nói dối để ngươi dễ chém hơn à?”

Tước Nhi cúi đầu. Tần Mạc nhìn nàng, rồi nhìn đèn Cát Lan. Lão canh đèn giữ riêng tên con mình trong khi ghi số người khác. Điều đó đáng khinh. Nhưng tình thương của lão với Cát Lan không giả. Nó chỉ không cứu được những người bị lão biến thành số. Cái khó chịu là ở đó: kẻ bất công cũng có thể thương một người rất thật.

Cát Sầm hỏi hắn tìm gì. Tần Mạc nói Thiên Luật Tỏa. Lão cười: “Khóa ấy không đáng sợ vì siết ngươi. Nó đáng sợ vì biến chấp niệm của ngươi thành án. Từ giờ mỗi lần ngươi lần theo người kia, luật sẽ hỏi: ngươi hỏi vì nàng hay vì ngươi không chịu mất?”

Tần Mạc bước tới một bước. Tước Nhi lập tức chắn trước đèn Cát Lan. Không phải chắn lão; chắn đèn. Tần Mạc dừng lại, ghét bản thân vì một phần trong hắn đã nhìn đúng chỗ đau nhất để uy hiếp. Hắn không nói ra, nhưng Cát Sầm vẫn thấy. Lão khẽ gật đầu: “Đó. Ngươi hiểu cách dùng người rồi. Chỉ cần thêm vài ngày, ngươi sẽ gọi nó là cần thiết.”

“Ít nhất ta không nhốt họ,” Tần Mạc nói.

“Chưa.” Cát Sầm đáp rất nhanh. “Ngươi mới chỉ chưa có phòng đủ rộng.”

Câu ấy bẩn và đúng một phần. Tần Mạc muốn đánh lão. Không phải vì lão sai, mà vì lão chạm vào thứ hắn sợ nhất. Hắn nhớ Tô Vãn ở Trấn Hồn Đài, nhớ nàng bảo cắt dây kia, không phải cắt ta. Nàng đã phân biệt mình với thứ đang kéo mình đi đến phút cuối. Nếu hắn không học phân biệt người với đường, người với lực, người với chìa khóa, hắn sẽ thành một phòng canh đèn khác, chỉ đổi khăn trắng thành áo đen.

Cát Sầm dẫn hắn tới bàn mổ hồn. Lão đi chậm, một chân hơi khập khiễng. Trên đường, lão sửa lại một bấc đèn bị nghiêng. Tước Nhi nhìn động tác ấy như nhìn một thói quen từng làm nàng tin nơi này không ác. Lão nói: “Ta từng thả một trăm hồn. Tám mươi bảy hồn mất tên trong ba ngày. Mười hai hồn sinh vào nhà không sống qua mùa đông. Một hồn thành yêu vì oán chưa tan. Từ đó ta giữ lại. Ngươi gọi là giam. Ta gọi là không đẩy người xuống sông khi họ còn đang chảy máu.”

Tần Mạc hỏi: “Ai cho ông quyền chọn thay?”

Cát Sầm đặt tay lên lồng đèn con gái. “Câu đó hay. Ta cũng hỏi trời như vậy khi nó chết. Trời không đáp. Người không được đáp thường tự dựng một cái bàn, rồi giả vờ đó là luật. Ngươi đang làm khác sao?”

Không khí trong phòng đặc lại. Tước Nhi muốn nói gì đó, nhưng im. Nàng cũng bị câu hỏi đánh trúng. Nàng vào Cấm Viện vì ngoại viện từng cứu em trai. Nếu Cấm Viện bị phá, em trai nàng có còn thuốc không? Nếu không phá, đèn chín mươi ba bao giờ mới về nhà? Người thấp trong hệ thống không có lựa chọn sạch. Họ chỉ có ca trực, bát cháo, em trai sốt và một ngày nào đó phải nhìn thẳng vào việc tay mình đã làm.

Tần Mạc không thắng được Cát Sầm bằng mắng. Lão đã mắng mình trước rồi. Hắn cũng không thể tha thứ. Đèn quanh phòng vẫn cháy bằng dầu công đức rút từ những người cầu cứu. Trên kệ có vài lọ ký ức đã lắng thành cặn sáng. Một lọ ghi: mẹ gọi cơm. Một lọ ghi: tên con đầu. Một lọ ghi: nợ ruộng mùa thu. Những thứ không nên rời khỏi hồn bị xếp ngay ngắn như dược liệu.

“Bàn mổ ở đâu?” Tần Mạc hỏi.

Cát Sầm chỉ cánh cửa sau lưng. “Ngươi muốn thấy dao để ghét ta dễ hơn. Được. Nhưng nhớ kỹ: dao không tự đáng sợ. Tay cầm dao luôn nghĩ mình đang cắt phần thối để giữ phần sống.”

Trước khi cửa mở, Tần Mạc nhìn lại đèn Cát Lan. Ngọn lửa trong đó run một cái. Không biết vì nhận ra cha, hay vì sợ người lạ. Cát Sầm lập tức quay đầu, động tác nhanh hơn tuổi lão rất nhiều. Một người đặt số lên mọi hồn khác vẫn nghe được một nhịp run của con mình. Tần Mạc thấy cảnh ấy, và cơn ghét trong hắn không bớt đi; nó chỉ mất sự đơn giản.

Cửa phòng mổ hồn mở ra. Mùi nước đen, bạc lạnh và giấy tự nguyện cũ tràn ra như hơi từ một cái miệng bị khâu. Trên chiếc bàn đá giữa phòng có dây giữ cổ tay rất nhỏ, nhỏ hơn cổ tay người lớn. Tần Mạc nhìn dây đó, rồi nhìn Câu Hồn Ấn trong tay mình. Lần đầu hắn không chắc thứ mình mang khác con dao trên bàn ở điểm nào, ngoài việc hắn đang đau hơn người cầm dao trước đó.

Cát Sầm không đưa hắn tới bàn mổ ngay sau câu mắng. Lão pha trà. Nước trà đục, lá trà vụn, chén có vết nứt. Tần Mạc không uống. Lão cũng không mời lần hai. “Con gái ta trước khi chết rất ghét trà đặc,” lão nói, mắt vẫn nhìn hơi nước. “Ta lại cứ pha đặc vì nghĩ người bệnh cần tỉnh. Sau này nó thành đèn rồi, ta mới biết ký ức cuối của nó là đắng.” Lão cười khẽ. “Ngươi thấy buồn cười không? Ta giữ cả ngàn ký ức của người khác, nhưng chỉ sửa được một chén trà cho đứa đã không còn lưỡi.”

Tần Mạc không muốn nghe lão làm cha. Càng nghe, tay hắn càng ngứa muốn phá cái lồng thủy tinh quanh Cát Lan. Nhưng Tước Nhi đứng ngay cạnh lồng. Nếu hắn phá, nàng sẽ lao vào đỡ. Rất nhiều tội ác tồn tại được vì kẻ gây tội đặt người yếu ở gần thứ hắn quý nhất. Cũng có thể Cát Sầm không cố ý. Cũng có thể tội ác không cần cố ý từng bước; nó chỉ cần mỗi người bảo vệ một thứ riêng và mặc kệ thứ của người khác.

Cát Sầm hỏi Tần Mạc về Tô Vãn. Hắn không đáp. Lão tự nói tiếp: “Nàng đã vào dòng sâu? Vậy ngươi may hơn ta. Con ta ở đây vì ta không dám để nó đi. Người của ngươi đã đi rồi, ngươi vẫn còn muốn đuổi theo. Chúng ta đều nói là thương. Có khi chỉ là không chịu nổi căn phòng trống.” Tần Mạc đứng bật dậy. Chén trà rung trên bàn. Tước Nhi vô thức che đèn Cát Lan, còn Cát Sầm nhìn thẳng hắn, như cố tình để hắn thấy mình đang bị chọc giận dễ đến mức nào.

“Ông không biết nàng,” Tần Mạc nói.

“Đúng,” Cát Sầm đáp. “Ta chỉ biết kiểu người như chúng ta.”

Chữ chúng ta làm Tần Mạc buồn nôn. Hắn muốn phủ nhận thật sạch, nhưng không thể. Hắn đã suýt dùng con ngựa, suýt đánh Khưu Nhị, suýt tính đèn như lực. Cát Sầm đã đi xa hơn hắn rất nhiều, nhưng con đường ban đầu không hoàn toàn xa lạ. Tô Vãn từng nói nàng sợ nhất không phải kẻ lạnh từ đầu, mà là người tự thấy mình đau đủ để có quyền nóng lên thay mọi người. Lúc đó hắn không hiểu hết. Giờ thì hiểu đến phát ghét.

Ngoài phòng, một hồi chuông kiểm đèn vang. Tước Nhi giật mình vì quá giờ thay dầu hai ngọn ở dãy sau. Cát Sầm lập tức đưa chìa khóa cho nàng, dặn đèn bảy mươi hai chỉ một giọt. Trong một khoảnh khắc, lão giống một ông già lo học trò làm sai việc. Tước Nhi nhận chìa, chạy đi. Tần Mạc nhìn cảnh ấy và biết nếu giết Cát Sầm ngay, rất nhiều đèn sẽ tắt trong đau vì không ai biết lượng dầu. Cấm Viện đã khốn nạn đến mức mạng người bị buộc vào tay kẻ giam họ.

Cát Sầm thấy hắn hiểu. Lão thở dài: “Đó là lý do hệ thống sống lâu. Không phải vì nó toàn kẻ mạnh. Vì nó bắt người muốn phá phải học cách vận hành một phần của nó trước. Ngươi ghét ta, nhưng lát nữa vẫn cần biết rễ khóa đi qua van nào để không thiêu hết đèn.”

Tần Mạc không trả lời. Không trả lời vì lão đúng, và vì đúng không làm lão sạch. Hắn bước qua chén trà đắng, qua lồng đèn Cát Lan, tới cánh cửa sau. Bàn mổ hồn chờ bên trong. Cát Sầm cầm chìa khóa đi theo, khăn trắng vắt trên tay. Khăn sạch quá, sạch đến mức Tần Mạc muốn nhúng nó xuống nước đen. Hắn không làm. Hắn giữ cơn muốn ấy lại như giữ một con dao chưa rút.

Trước cửa phòng mổ, Cát Sầm dừng lại để ghi một dòng vào sổ canh. Tần Mạc mất kiên nhẫn: “Giờ này còn ghi?” Lão không ngẩng đầu. “Không ghi thì người ca sau nhỏ sai dầu. Đèn đau.” Câu đáp ấy làm Tần Mạc nghẹn lần nữa. Kẻ giam người cũng biết sợ người bị giam đau. Sự thật méo mó đó khiến hắn không tìm được chỗ đặt cơn giận. Hắn muốn mọi thứ trong Cấm Viện đồng loạt lộ răng, nhưng nó cứ thò ra những bàn tay biết đỡ đèn, biết pha trà, biết ghi ca sau.

Cát Sầm viết xong, đưa bút cho Tước Nhi ký nhận dù nàng chỉ đứng ngoài. Nàng ký bằng tên số hiệu, không phải Tước Nhi. Tần Mạc nhìn nét bút cụt ngủn ấy. “Tên thật đâu?” hắn hỏi. Cát Sầm đáp thay nàng: “Tên thật dùng nhiều sẽ bị đèn bám. Người canh đèn phải nhẹ.” Tước Nhi cúi mặt. Tần Mạc biết có thể mắng ngay: các ngươi sợ người chết bám hay sợ mình mềm lòng? Nhưng câu mắng ấy sẽ rơi lên Tước Nhi trước, không phải lên người đặt luật. Hắn giữ lại. Giữ một câu mắng đôi khi khó hơn rút một kiếm.

Cát Sầm nhìn hắn giữ câu mắng, ánh mắt thoáng đổi. “Ngươi học nhanh,” lão nói. “Cẩn thận. Học cách không làm đau người thấp không có nghĩa ngươi đã thoát khỏi chấp niệm. Nhiều trưởng lão bắt đầu bằng lòng thương người thấp. Sau đó họ phát hiện thương từng người quá chậm, bèn thương thiên hạ bằng sổ.” Tần Mạc ghét lão thêm vì câu ấy đáng nhớ. Hắn không muốn học gì từ Cát Sầm. Nhưng người dẫn hắn tới bàn mổ lại chính là một tương lai có thể xảy ra nếu hắn cứ nhân danh người mình thương để sửa thế gian bằng tay ngày càng lạnh.

Trong hành lang sau lưng, đèn Cát Lan khẽ chao. Cát Sầm dừng nửa bước, nhưng không quay lại. Chỉ nửa bước ấy đủ cho Tần Mạc thấy lão đang tự xé mình mỗi ngày: giữ con, giữ hệ thống đã giúp lão giữ con, và gọi tất cả là từ bi để khỏi phát điên. Tần Mạc không thương lão. Hắn chỉ thấy ghê sợ vì hiểu được. Khi cửa phòng mổ mở hẳn, hắn tự nhắc một điều rất nhỏ, không phải lời thề: nếu một ngày hắn phải dùng chữ từ bi để giải thích vì sao người khác không được đi, Chu Bình phải được quyền tát hắn trước khi quá muộn.

Tước Nhi đi sau cùng, tay vẫn cầm chìa khóa canh dầu. Nàng nghe hai người nói về chấp niệm, từ bi, luân hồi, nhưng thứ nàng nhìn là vết dầu trên tay áo mình. Nếu phòng mổ đánh nhau, nàng có nên cứu đèn trước hay chạy về ngoại viện báo em trai trốn? Không ai hỏi nàng câu đó. Người lớn và trưởng lão thích nói chuyện trời đất, còn người thấp phải chọn đường chạy khi trần sập. Nàng cắn môi đến bật máu rồi giấu chìa khóa vào trong giày. Ít nhất nếu bị bắt, nàng muốn mình còn một thứ tự chọn nơi cất.

Nàng bước qua ngưỡng cửa sau họ.