Chương 99: Cái đáy không muốn ai đi
Càng xuống sâu, cái vực càng không tối theo cái cách Tần Mạc tưởng.
Cậu đã chờ một cái tối đặc, một cái đen tuyệt đối. Nhưng cái vực có ánh sáng của riêng nó — một thứ ánh xám nhờ nhờ không nguồn, không đổ bóng, thứ ánh sáng của một chỗ không có mặt trời mà cũng chẳng cần. Và trong cái ánh nhờ ấy, cậu bắt đầu thấy cái cặn.
Chúng nằm khắp nơi. Những hồn — nếu còn gọi được là hồn — vắt kiệt tới mức không còn hình người, chỉ còn những vệt mờ, những đám sương có mặt. Có cái còn giữ được một đường nét — một khuôn mặt gần tan, một bàn tay còn dạng bàn tay — như một bức tượng đất bị mưa bào mòn qua ngàn năm, sắp trở về làm đất. Có cái đã thành những sợi sáng xám trôi vẩn vơ, không đầu không cuối, không còn nhớ mình từng là một ai. Những mảnh vỡ của cái gì đó lớn hơn, trôi lơ lửng. Những cái cỗ máy nuốt vào mà không tiêu được, nhả xuống đây, nằm lại bốn tỉ năm. Cái đáy dưới đáy, chỗ chứa cái mà ngay cỗ máy cũng bỏ cuộc.
Trạm đã đoán đúng từng chữ, và đứng giữa cái đoán ấy thành hình, Tần Mạc thấy nó còn nặng hơn lời. Ông ta nói “chỗ đổ cặn” bằng giọng một ông trời nhìn từ xa. Đứng trong nó, cậu thấy cặn không phải một khái niệm — nó là những gương mặt, những bàn tay, từng-là-ai, nay tan dở.
Nhưng cái làm Tần Mạc lạnh không phải sự ghê rợn. Là sự bình yên.
Cái cặn không quằn quại. Không kêu. Không đau. Những hồn vắt kiệt trôi trong cái ánh xám nhờ ấy với một vẻ mặt — những cái còn mặt — mà cậu chỉ có thể gọi là thanh thản. Như thể xuống tới đây, dưới cả cái đáy, ngoài tầm cỗ máy, ngoài tầm mọi cái đói mọi cái đòi, chúng cuối cùng được nghỉ.
Và cái ý ấy, cái ý “cuối cùng được nghỉ”, bắt đầu len vào cậu.
Anh nghe thấy nó không. Tô Vãn nói, và giọng nàng căng cảnh giác. Cái vực. Nó không tấn công anh. Nó dỗ anh.
Tần Mạc nghe. Không phải một giọng nói — một cái cảm giác, dâng lên từ cái ánh xám, thấm vào cậu qua từng bước chân lún trên cái nền mềm: Mệt không. Chín tầng trời. Bao nhiêu cái giá. Bao nhiêu lần suýt thành quái. Xuống đây đi. Dưới này không có thang để leo, không có mảnh để nhặt, không có cuộc đua nào. Dưới này chỉ có nghỉ. Đặt nàng xuống. Đặt cả cái gánh xuống. Nằm xuống cái ánh xám này, và thôi muốn. Thôi muốn thì hết khổ.
Cái dỗ ấy khủng khiếp vì nó không dối. Tần Mạc mệt thật. Chín tầng trời, một cái vực, một cuộc đua với một kẻ nhanh hơn, một danh sách những cái cậu không cứu kịp cứ dài thêm. Cái ý “thôi muốn thì hết khổ” không phải một lời lừa — nó là một sự thật, sự thật rẻ tiền nhất và độc nhất trên đời: đúng là thôi muốn thì hết khổ. Cái cặn quanh cậu là bằng chứng sống — hay bằng chứng-không-còn-sống — cho sự thật ấy. Chúng thôi muốn. Chúng hết khổ. Chúng thanh thản.
Và cái vực biết cách nói cái ấy bằng chính giọng cậu. Nó không dùng một giọng lạ để dỗ; nó dùng những ý nghĩ cậu vẫn có, những lúc kiệt nhất, ở đáy đêm sau một tầng trời máu me: Mày có chắc nàng muốn được cứu kiểu này không? Mày xé mình ra làm trăm mảnh vì nàng, mày thành con quái vì nàng, mày kéo cả một gã chân gãy xuống đây vì nàng — có khi cái tử tế nhất là dừng. Là để nàng yên trong những mảnh của nàng. Là mày, cuối cùng, cũng được nghỉ. Cái đáng sợ là giọng ấy nghe có lý, nghe như một sự khôn ngoan cậu chưa dám cho phép mình nghĩ. Nó không bảo cậu làm điều xấu. Nó bảo cậu buông một gánh nặng — và ai mà chẳng có lúc muốn buông một gánh nặng.
Chân cậu chậm lại. Cái nền mềm dưới chân như muốn giữ lấy bàn chân cậu, êm, không đau, mời cậu ngồi xuống. Cậu thấy một hồn cặn trôi ngang tầm mắt — một người đàn ông, hay cái từng là một người đàn ông, mặt thanh thản tuyệt đối, trôi lơ lửng trong cái ánh xám với một nụ cười mơ hồ. Và một phần trong Tần Mạc — cái phần mệt nhất — thấy ghen tị. Ghen tị với một cái vỏ hồn. Chính cái ghen tị ấy làm cậu giật mình: nếu cậu ghen được với một cái đã thôi là người, thì cậu đã xuống gần cái ngưỡng ấy tới đâu rồi.
“Chu Bình.” Cậu nói, giọng đã lờ đờ. “Ta… ta thấy mệt quá. Có khi ngồi nghỉ một chút—”
“Không.” Chu Bình, trên lưng cậu, gằn lên, và gã cấu mạnh vào cổ cậu, đau điếng. “Không ngồi. Ta cũng nghe cái giọng ấy, Tần Mạc. Nó bảo ta: chân ngươi gãy rồi, ngươi là gánh nặng, buông ra đi, nằm xuống đây thì hết là gánh nặng. Ngươi biết cái giọng ấy khôn tới đâu không — nó không bảo ta chết. Nó bảo ta thôi làm khổ ngươi. Nó lấy cái ta thương ngươi làm mồi. Ta suýt tin. Ta suýt bảo ngươi đặt ta xuống.” Gã ghì cổ cậu, giọng gã run mà chắc. “Nhưng ta không tin. Vì ta biết một điều cái giọng ấy không biết: ta không phải gánh nặng của ngươi. Ta là cái phanh của ngươi. Ngươi tự nói thế. Cái vực bảo ta bỏ ngươi để ngươi nhẹ — nhưng ta bỏ ngươi thì ngươi mất phanh, ngươi lao thẳng xuống thành cái vỏ như lũ kia. Nên ta bám. Ta bám tới khi ngươi lên khỏi đây.”
Gã hít một hơi. “Với lại, ta còn nợ Trạm một ván cờ dở tệ. Ta chưa đánh. Ta không nằm xuống trước khi đánh nó. Ngươi cũng thế — ngươi còn nợ con bé một cái bếp, còn nợ nó một cái làm nó cười tới chảy nước mắt. Đi trả nợ đã. Muốn nghỉ thì nghỉ sau khi trả hết nợ. Người tử tế không được nghỉ trước khi trả nợ, đó là luật, ta bịa ra đấy, nhưng cứ theo đi.”
Cái bếp. Hòn sỏi trong tay. Ván cờ chưa đánh. Cái làm em cười tới chảy nước mắt mà cậu còn nợ.
Tần Mạc bấu chặt hòn sỏi đứa trẻ cho tới mức cạnh nó hằn vào lòng bàn tay — một cái đau bé tí, một cái đau của kẻ còn muốn, và chính cái đau muốn ấy kéo cậu ra khỏi cái êm. Cậu hiểu ra cái bẫy của vực: nó không lấy cái muốn-sống bằng cách hút như cái đóa sen lạnh. Nó dỗ người ta tự nguyện đặt xuống. Nó không cướp. Nó mời. Và cái mời ấy nguy hơn cái cướp, vì cướp thì người ta chống, còn mời — mời đúng lúc người ta mệt — thì người ta gật. Cậu hiểu ra cả cách chống nó: không phải bằng cách thôi mệt, vì cậu không thôi mệt được; mà bằng cách bám lấy cái cậu còn muốn, dù muốn thì khổ.
“Ta hiểu rồi.” Cậu nói to, cho cái vực nghe. “Ngươi không nuốt ai. Ngươi đợi người ta mệt rồi mời người ta bỏ cuộc. Cả cái cặn này” — cậu nhìn quanh, những hồn thanh thản trôi — “không ai bị ngươi giết. Họ tự đặt xuống. Họ mệt, ngươi mời, họ gật. Và giờ họ thanh thản, vì thôi muốn thì hết khổ, ngươi nói đúng.” Cậu gằn từng chữ. “Nhưng ta không xuống đây để hết khổ. Ta xuống đây để lấy một mảnh của nàng. Ta thà khổ mà còn muốn, còn hơn thanh thản mà thôi muốn. Cái khổ của ta là cái ta chọn — nó là hình dạng của cái ta còn thương. Ngươi không mời được kẻ còn một cái bếp để về.”
Cái vực không có mặt để lộ vẻ gì, nhưng cái cảm giác dỗ dành đổi giọng — không còn êm ái nữa, mà thoáng một cái gì như tò mò lạnh lẽo, cái tò mò của một chỗ đã nuốt vô số kẻ bỏ cuộc và hiếm khi gặp một kẻ không. Ngươi nói “còn thương”, nó vọng, khẽ. Nhưng thương là cái nặng nhất. Mọi kẻ xuống đây đều từng thương. Cái thương chính là cái làm chúng mệt tới mức bỏ cuộc. Ngươi tưởng cái thương giữ ngươi khỏi ta. Ta thấy nó là cái đưa ngươi tới ta nhanh nhất. Tần Mạc lạnh người, vì cái vực nói đúng một nửa: đúng là cái thương làm cậu mệt. Nhưng cậu đáp: “Thương làm ta mệt, phải. Nhưng nó cũng là cái duy nhất làm cái mệt đáng. Ngươi lấy đi cái thương thì hết mệt — và hết cả cái làm cái mệt có nghĩa. Ta giữ cả hai. Cả cái mệt lẫn cái nghĩa. Ngươi không hiểu được đâu, vì ngươi chỉ biết cách gỡ cái mệt bằng cách vứt cái nghĩa.”
Cái cảm giác dỗ dành khựng lại — không biến mất, nhưng khựng, như một kẻ mời khách bị từ chối thẳng. Và trong cái khựng ấy, Tần Mạc cảm được, lần đầu, cái mảnh của nàng.
Nó ở sâu hơn, dưới nữa, giữa cái cặn dày nhất. Và khác mọi mảnh cậu từng cảm — những mảnh kia đập, kêu, gọi. Mảnh này im. Nó không dỗ như cái vực, nhưng nó cũng không gọi cậu. Nó nằm đó, câm lặng, như một cái đã quen với việc không ai tới.
Đó là nó. Tô Vãn nói, và giọng nàng vỡ ra một cái gì cậu chưa nghe — không phải sợ, mà một nỗi buồn cũ kỹ, sâu hơn cả nàng. Cái mảnh dưới đáy. Em cảm được nó rồi. Và Tần Mạc… nó không giống các mảnh khác. Nó không mừng khi anh tới gần. Nó… nó như đã thôi đợi được tìm, lâu lắm rồi. Như thể nó ở đây từ trước cả khi em bị xé — như thể cái mảnh này của em già hơn chính em.
Tần Mạc dừng bước, lạnh toát giữa cái ánh xám nhờ. “Già hơn em là sao? Em bị xé ở đêm hợp Thiên. Mảnh nào của em cũng cùng tuổi với em chứ?”
Đáng lẽ là thế. Nàng nói khẽ. Nhưng cái này thì không. Em càng tới gần nó, em càng thấy… em sợ nói ra. Em sợ cái nó sẽ cho em biết về chính em. Về tại sao em bị chọn. Về cái cửa. Giọng nàng run. Đi tới nó đi, Tần Mạc. Nhưng chuẩn bị tinh thần. Em nghĩ cái mảnh này không chỉ là một phần em bị rơi xuống đây. Em nghĩ nó là cái được đặt xuống đây trước — và mọi thứ khác, kể cả em, được dựng lên quanh nó. Như cỗ máy được dựng quanh cái vực này.
Tần Mạc bước qua cái cặn, và cái nền dưới chân càng lúc càng mềm, càng lún, như thể càng xuống sâu cái vực càng ít rắn chắc, càng gần cái trạng thái nguyên thủy trước khi có gì đông lại thành hình. Những hồn cặn thưa dần — ở tầng sâu nhất này, ngay cả cái cặn cũng ít, như thể chỉ những cái cũ nhất, chìm lâu nhất, mới lắng được xuống tới đây. Và giữa cái vắng dày đặc nhất ấy, cái mảnh đen của nàng nằm chờ, một điểm tối hơn cả cái tối quanh nó, một cái lặng sâu hơn cả cái lặng của vực.
Càng tới gần, Tần Mạc càng cảm được cái lạ của nó qua chỗ ngực nơi các mảnh khác đập. Mười tám mảnh kia, khi cậu tới gần một mảnh mới, luôn rộn lên, ngóng, như đàn con nhận ra một đứa lạc về. Nhưng trước cái mảnh đen này, chúng im — không phải im vì sợ, mà im như đứng trước một cái gì chúng cũng không hiểu, một người anh cả chúng chưa từng gặp, già hơn tất cả. Ngay cái cốt — cái trung tâm cho nàng thấy mọi mảnh của mình — cũng chỉ chạm được cái mảnh đen như chạm vào một cái bóng của chính nó từ một thời trước khi nó là nó.
“Dù nó cho em biết cái gì,” Tần Mạc nói khẽ với nàng, dừng một nhịp trước khi bước bước cuối, “thì em vẫn là em. Cái em vừa sợ — rằng cái mảnh này sẽ nói em không phải mình nghĩ — anh nói trước với em điều này: anh không cần biết em được làm ra thế nào. Anh biết em là ai. Em là đứa đứng ở hành lang tin một thằng nhặt chim non. Không cái mảnh nào dưới đáy này đổi được cái đó, dù nó già hơn cả trời.”
Sao anh chắc thế? Nàng thì thào.
“Vì anh cũng thế.” Cậu nói. “Anh không chọn được cái tông môn anh sinh ra, cái nghèo của anh, cái ngày hợp Thiên xé nát đời anh. Anh không chọn được cái được làm ra. Anh chỉ chọn được cái anh làm với nó. Anh chọn nhặt con chim non. Em chọn tin anh. Kẻ gieo mầm, dựng máy, xé em — nó viết được cái hoàn cảnh. Nó không viết được cái chọn. Cái chọn là chỗ duy nhất nó không với tới. Và cả đời anh với em, cái đáng kể, đều nằm ở chỗ chọn ấy.”
Nàng lặng đi, rồi cậu cảm được nàng — cái bóng, mờ trong ngực — gật. Đi đi. Em sẵn sàng rồi. Có anh nói thế, em dám nghe cái mảnh ấy nói.
Tần Mạc bước bước cuối, xuống chỗ trũng sâu nhất của cái vực, tới trước cái mảnh câm lặng già hơn cả người con gái nó thuộc về — mang trong ngực mười tám mảnh, một cái cốt, một hòn sỏi trong tay, và cái linh cảm lạnh người rằng ở bậc cuối này, cậu sắp biết một điều về nàng mà chín tầng trời chưa hé, một điều có thể đổi cả cái nghĩa của con đường cậu đã đi — mà cậu đã thề, trước khi biết nó là gì, rằng nó sẽ không đổi được cái cậu chọn.