Chương 95: Cái đốm sắp tắt
Xuống tới tầng thứ tư từ trên đếm xuống, tấm bản đồ trong đầu Tần Mạc réo lên một tiếng cậu chưa từng nghe.
Không phải một âm thanh. Một cái hẫng. Một trong những đốm mờ — cái gần nhất trong đám đốm sắp tàn — vừa lịm sâu hơn hẳn, rồi lóe, rồi lịm, cái nhịp của một ngọn đèn khi giọt dầu cuối cùng chạm bấc.
Cái đó sắp tắt. Tô Vãn nói trong ngực cậu, và giọng nàng căng như một sợi dây kéo quá mức. Không phải vài chục con nước nữa. Bây giờ. Nó sắp tắt bây giờ, Tần Mạc.
Cậu không hỏi thêm một lời. Cậu đã học đủ để biết: khi giọng nàng căng như thế, mỗi câu hỏi là một khắc mất. Cậu chạy.
Cõng Chu Bình trên lưng, cậu lao qua tầng thứ tư — một tầng của những cánh đồng tro, nơi cỗ máy từng vắt cạn cả một cõi và bỏ lại xác đất. Chân cậu đạp lên lớp tro dày, mỗi bước tung lên một đám bụi xám bám vào mặt, vào cổ; nhưng cậu không chậm lại. Cậu đã học đủ về cơ thể mình sau chín tầng để biết nó chịu được bao nhiêu, và giờ cậu vắt nó tới cái ngưỡng ấy. Chu Bình, xóc nảy trên lưng cậu, không kêu ca; gã chỉ ghì lấy vai cậu và nói: “Chạy đi. Đừng bận tâm ta. Ta bám được. Cái chân này gãy sẵn rồi, xóc thêm cũng chả gãy hơn.”
Tần Mạc chạy, và trong lúc chạy, cậu cảm cái đốm trên bản đồ lịm thêm — cậu cảm nó như cảm hơi thở của chính mình yếu đi. Mỗi bước cậu tới gần hơn, nó lại tàn thêm một chút, và cậu không biết cái nào nhanh hơn: chân cậu, hay cái tàn của nó. Cậu ép chân nhanh hơn nữa, tới mức phổi cháy, tới mức trước mắt cậu lớp tro xám nhòe đi thành một dải.
Cái đốm ở trong một cái tháp vắt đổ nát, một trong vô số cái tháp cỗ máy dựng lên để rút lực hồn rồi bỏ hoang khi cạn. Cái tháp nghiêng, nửa sập, những cái máng đá bên trong nứt toác, rêu hồn mọc xanh xám trên đá — một cái xác kiến trúc của một guồng máy đã ăn xong chỗ này và bỏ đi. Tần Mạc lao vào qua một cái cửa vỡ, đặt Chu Bình xuống một góc, và thần thức mở ra tìm. Trong cái tối ẩm của tháp, giữa những cái máng chết, cậu thấy một chỗ còn sáng — sáng cái ánh yếu ớt lịm dần cậu đã nhận ra trên bản đồ. Cậu lần tới. Và cậu thấy nó: một mảnh của nàng, kẹt trong một cái máng đá đã nứt, bị cái máng cũ tiếp tục rút dù cỗ máy đã bỏ quên nó từ lâu. Một cái miệng chết vẫn ngậm, dù kẻ đặt cái miệng ấy đã đi. Và mảnh của nàng, trong cái miệng ấy, mỏng tới mức cậu nhìn xuyên qua được — mỏng như một cánh hoa ép khô, sắp tan thành bụi chỉ với một hơi thở.
“Anh tới rồi.” Cậu nói, quỳ xuống trước cái máng, hai tay run. “Anh tới rồi. Đừng tắt. Nghe anh — đừng tắt.”
Nhưng mảnh của nàng không đáp. Nó quá mỏng để đáp. Nó chỉ lịm, lóe, lịm.
Gỡ nó ra khỏi cái máng. Tô Vãn nói, gấp. Cái máng vẫn đang rút nó. Chừng nào nó còn trong đó, nó còn hao. Gỡ ra — nhưng khéo. Nó mỏng thế này, giật thô là nó nát ngay, như cái đóa sen kia làm nát mảnh-Chốt.
Tần Mạc đặt hai tay lên cái máng đá, và cậu làm cái kỹ thuật cậu học được trên Cửu Thiên — gỡ mà không nát, cái kỹ thuật cái đóa sen lạnh kia còn đang mò mẫm. Nhưng lần này khó hơn mọi lần. Mảnh của nàng mỏng tới mức mỗi động tác gỡ đều có nguy cơ xé rách nó. Cậu phải gỡ chậm, chậm tới mức mỗi khắc trôi qua cậu lại thấy nó lịm thêm một chút. Gỡ nhanh thì nát. Gỡ chậm thì nó tắt trước khi gỡ xong. Cậu kẹt giữa hai cái chết của nó, và mồ hôi lạnh túa ra trên trán.
“Anh không làm kịp cả hai.” Cậu nói qua kẽ răng. “Gỡ đủ chậm để không nát, thì không kịp trước khi nó tắt. Tô Vãn — anh phải làm gì?”
Tô Vãn im lặng một khắc — cái khắc dài nhất đời cậu. Rồi nàng nói, và giọng nàng vỡ ra: Vậy thì gỡ nhanh. Chấp nhận nó nát một phần. Một mảnh nát còn hơn một mảnh tắt. Nát thì còn phần cứu được. Tắt thì mất sạch.
“Nát một phần nghĩa là gì?” Cậu hỏi, tay đã bắt đầu gỡ nhanh hơn. “Với em — nát một phần của mảnh này là mất cái gì?”
Em không biết. Nàng nói, và cậu nghe nàng sợ. Mỗi mảnh giữ một phần em — một ký ức, một nét, một cái gì. Em không biết mảnh này giữ cái gì cho tới khi nó về. Nếu nó nát một phần, em sẽ thiếu một phần cái đó, vĩnh viễn, mà không bao giờ biết mình đã thiếu cái gì. Đó là cái đáng sợ nhất — không phải mất, mà mất mà không biết mình từng có.
Tần Mạc dừng tay một khắc, dù mỗi khắc dừng là mảnh lịm thêm. “Vậy để anh gỡ chậm.” Cậu nói. “Anh chấp nhận nó tắt hẳn còn hơn nó nát mà em mất một cái em không biết là gì. Nếu nó tắt, ít nhất em biết em mất cả mảnh này — em còn thương tiếc được cái mất trọn. Còn hơn một cái mất mờ mờ ám em mãi.”
Không! Nàng gần như gào. Nghe em — không. Anh nghĩ như một kẻ thương, không như một kẻ tính. Một mảnh trọn còn phần cứu được thì phải cứu, dù cứu về sứt mẻ. Em thà mất một cái em không biết là gì, mà giữ được phần còn lại, còn hơn mất sạch cả mảnh cho gọn ghẽ. Anh gỡ nhanh đi! Đừng để cái thương làm anh chọn cái sạch sẽ thay vì cái cứu được nhiều nhất!
Tần Mạc gỡ. Nhanh hơn cái an toàn, chậm hơn cái cậu muốn, ở cái ranh mong manh giữa nát và tắt. Cái máng đá kêu răng rắc dưới tay cậu, mảnh của nàng rung lên, một phần rìa của nó — cậu thấy rõ — bong ra, tan thành bụi sáng, mất. Cậu nhói lên như chính da thịt mình bị xé. Nhưng phần lõi của mảnh, phần lớn hơn, cậu gỡ được ra khỏi cái máng, và cậu ôm nó vào ngực, áp vào tấm thanh y, nơi chín mảnh cộng cái cốt đón lấy nó.
Mảnh thứ mười về. Nhưng nó về không trọn. Một phần rìa của nó đã tan trong cái máng đá, và Tần Mạc cảm được cái thiếu ấy như một vết khuyết trên một vết khuyết.
Trong ngực cậu, Tô Vãn lặng đi rất lâu sau khi mảnh nhập vào. Rồi nàng nói, chậm, như một người đang lục lại trong mình xem đã mất cái gì: Về rồi. Phần lớn về rồi. Một khoảng ngừng. Em… em nhớ mang máng đây là một ngày mưa. Có một mái hiên. Có anh, và em, và một cái gì buồn cười lắm — em cười tới chảy nước mắt. Nhưng cái gì buồn cười thì… em không nhớ nữa. Cái phần nát mang nó đi rồi. Em còn cái mái hiên, cái mưa, cái anh đứng cạnh. Em mất cái làm em cười.
Nàng cố cười, và cái cười ấy làm tim cậu thắt hơn cả tiếng khóc: Không sao. Em còn anh trong cái ký ức đó. Em chỉ mất cái trò đùa. Ta sẽ nghĩ ra trò đùa khác. Anh nợ em một cái làm em cười tới chảy nước mắt, để bù vào cái vừa mất.
“Anh sẽ trả.” Cậu nói, giọng nghẹn. “Anh nợ em một cái làm em cười. Anh ghi đấy. Cùng với cái bếp, cùng với cái về đủ sớm. Cả một danh sách những cái anh nợ em, và anh sẽ trả từng cái, khi em đứng dậy được.” Cậu không nói ra cái cậu nghĩ: rằng cậu sợ danh sách ấy chỉ dài thêm, rằng mỗi mảnh cậu tới muộn lại thêm một cái nợ, một trò đùa, một cái gì nhỏ nhặt tan đi trước khi cậu kịp.
Tần Mạc ngồi bệt xuống nền tháp tro, ôm ngực, và lần đầu trên cả hành trình, cậu nếm một cái vị mới: không phải cái đau của một trận đánh, không phải cái ghê của một lần nuốt, mà cái đau âm ỉ của một mất mát không cứu vãn được. Suốt chín tầng, cậu quen với ý nghĩ: đủ cố, đủ liều, đủ đau, thì cứu được. Giờ cậu học một cái khác — có những cái, dù cố hết sức, vẫn mất một phần. Cái đóa sen lạnh kia, cậu biết, sẽ không thấy cái này là mất mát; với nó, mảnh nát một phần vẫn là một mảnh gom được, một đơn vị vào kho. Chỉ có kẻ thương mới đếm cái phần đã tan, mới tiếc một trò đùa không ai còn nhớ.
“Đứng dậy được không?” Chu Bình hỏi khẽ, tay đặt lên vai cậu. Gã không nghe được Tô Vãn, nhưng gã thấy mặt bạn mình, và gã đoán đủ. “Mất một phần, phải không. Ta thấy trên mặt ngươi.”
“Một trò đùa.” Tần Mạc nói, giọng khàn. “Nàng mất một trò đùa. Một ngày mưa nào đó nàng cười tới chảy nước mắt, và giờ nàng không nhớ tại sao. Cái máng ăn mất nó.” Cậu cười, cái cười méo. “Nghe nhỏ nhặt nhỉ. Một trò đùa. Không phải một cánh tay, không phải một năm tuổi thọ. Một trò đùa.”
“Không nhỏ đâu.” Chu Bình nói, chắc nịch. “Ta bốc thuốc cả đời, ta biết: cái làm người ta sống không phải mấy cái to tát. Là mấy cái nhỏ. Một trò đùa cũ. Một bữa cơm quen. Cái mùi mưa trên mái. Người ta chết vì mất mấy cái to, nhưng người ta thôi muốn sống vì mất dần mấy cái nhỏ. Nàng mất một trò đùa, là mất một cái nhỏ giữ nàng là nàng. Ngươi tiếc nó là đúng.” Gã siết vai cậu. “Nhưng ngươi cứu được phần lớn. Ngươi tới kịp cứu phần lớn. Đứng dậy. Còn tám mươi hai đốm nữa, và có mấy cái cũng đang lịm như cái này.”
“Ông có bao giờ tiếc một cái nhỏ không?” Tần Mạc hỏi, chưa đứng lên. “Một cái ông mất mà không lấy lại được.”
Chu Bình im một lúc. “Có.” Gã nói. “Vợ ta. Bà ấy chết lâu rồi, hồi ta còn ở dương gian. Ta nhớ mặt bà ấy, nhớ giọng bà ấy. Nhưng có một cái ta quên — ta quên mất cái mùi tóc bà ấy. Ta biết bà ấy có một cái mùi tóc riêng, ta từng úp mặt vào đó mỗi tối. Giờ ta nhớ là có cái mùi ấy, mà ta không nhớ nó ra sao nữa. Nó đi rồi. Cái đó…” gã thở ra, “…cái đó ám ta hơn cả cái chết của bà ấy. Vì cái chết thì ta khóc một trận là nguôi. Còn cái mùi tóc quên mất thì cứ nhoi nhói mãi, mỗi lần ta cố nhớ mà không nhớ được.” Gã vỗ vai Tần Mạc. “Nên ta hiểu cái nàng vừa mất. Cái trò đùa ấy, với nàng, là cái mùi tóc với ta. Ngươi tiếc giùm nàng là phải. Nhưng ngươi cứu được cái mái hiên, cái mưa, cái ngươi-đứng-cạnh. Ngươi cứu được nhiều hơn ta cứu được cái mùi tóc. Đứng dậy đi.”
Tần Mạc đứng dậy. Cậu nhìn cái máng đá nứt, cái miệng chết vẫn ngậm dù chẳng còn gì để ngậm, và cậu thấy trong nó cả cái cỗ máy: một cái guồng vẫn nghiến dù kẻ dựng nó đã quên, nghiến cả những cái nó không còn dùng, chỉ vì nó được làm ra để nghiến. Tô Vãn bị rải vào một cỗ máy như thế. Mỗi mảnh của nàng, rơi vào một cái miệng chết nào đó, bị nghiến mòn dần, dù chẳng ai còn cần cái lực nghiến ra.
Cậu áp tay lên ngực, đếm lại: mười mảnh — một cái sứt — cộng cái cốt. Và tám mươi hai đốm còn ngoài kia, trong đó một số đang lịm, đang chờ một cái máng chết nào đó nghiến nốt.
Trong ngực cậu, Tô Vãn khẽ động, và nàng nói một điều làm cậu dừng bước: Tần Mạc. Cái em vừa mất — cái trò đùa ấy — em muốn anh đừng gánh nó như một cái tội. Em thấy anh đang làm thế. Anh đang xếp nó vào cái chồng những-cái-anh-không-cứu-được, cạnh bà hồn-lõi, cạnh những kẻ anh nuốt. Đừng. Giọng nàng dịu. Anh tới trễ một cái máng, không phải vì anh lười, mà vì anh chỉ có hai chân và một cái lưng cõng thêm một người. Anh không phải trời. Anh không cứu được tất cả cùng lúc. Cái em cần anh không phải là một kẻ cứu được tất cả — cái đó không tồn tại. Cái em cần là một kẻ tiếc mỗi cái không cứu được, mà không để cái tiếc ấy làm hắn chai đi hay gục xuống. Anh tiếc cái trò đùa. Tốt. Giờ đứng dậy, mang cái tiếc ấy đi, và tới cái đốm tiếp theo trước khi nó thành một cái tiếc nữa.
Tần Mạc nghe, và cậu để lời nàng gỡ cái nút thắt trong ngực mình — không phải xoá cái tiếc, mà cho nó một chỗ đứng không đè cậu gục.
“Đi.” Cậu nói. “Cái đốm lịm tiếp theo. Nhanh. Ta vừa học một bài đắt: đến muộn thì mất một phần nàng, mà mất phần nào ta còn chẳng được biết. Ta không muốn học lại bài ấy nhiều lần.” Cậu bước, và trong bước chân cậu có một cái gấp mới — không phải cái gấp của kẻ đua để thắng, mà cái gấp của một người biết mỗi khắc chậm là một trò đùa, một mái hiên, một cái gì nhỏ nhặt của người mình thương, tan đi mà không ai kịp nhớ nó từng có.