Chương 74: Kẻ không nhận quà
Cái sân tông môn vỡ như một tấm gương bị đấm.
Không có tiếng động. Chỉ có nắng chiều, gốc cây, dòng suối, và nàng-giả đang khóc — tất cả cùng lúc rạn thành trăm mảnh sáng, rồi tan, để lộ ra bên dưới cái thật: Tần Mạc đang đứng giữa cõi đẹp của Từ Quân, dưới cây hoa lớn, và Chu Bình đang ôm lấy cậu, lay cậu, mặt trắng bệch, gọi tên cậu khản cả giọng.
“Tần Mạc! Tần Mạc, tỉnh lại! Đừng cười nữa! Ta xin ngươi đừng cười nữa—”
Cậu chớp mắt, và cái đầu tiên cậu thấy là mặt Chu Bình, đầm đìa. Cái thứ hai cậu cảm là ngực mình — khuyết, lạnh, thật — và bốn mảnh trong đó đang đập như trống trận. Cậu đưa tay lên đó, và cái khoảng khuyết dưới lòng bàn tay, cái khoảng mà trong mơ đã lành lại, giờ trống hoác trở lại, đau, thật. Chưa bao giờ cái đau ấy làm cậu mừng tới thế: cái ngực khuyết là bằng chứng cậu đã tỉnh, đã về, đã không ở lại. Cậu về rồi. Về với cái ngực rỗng, cái con thú, cái con đường máu. Về với cái thật xấu xí, khỏi cái mơ đẹp đẽ — và cậu chọn cái thật, dù nó khuyết.
“Ta cười à?” Cậu hỏi, giọng còn lơ mơ.
“Ngươi đứng đơ ra đây, mắt mở mà không thấy ta, và ngươi cười.” Chu Bình run, tay vẫn ghì vai cậu như sợ buông ra là cậu trôi mất. “Cười như mấy cái hồn rỗng ngoài kia. Ta lay ngươi, ta tát ngươi, ta gào tên ngươi — ngươi không nghe. Ngươi chỉ đứng đó, mặt giãn ra, mắt long lanh, hạnh phúc. Ta chưa từng thấy ngươi cái mặt ấy, kể từ ngày quen ngươi. Và nó làm ta sợ hơn cả lúc ngươi nổi Sát Đạo.” Gã quệt mặt bằng mu bàn tay. “Vì lúc ngươi nổi Sát Đạo, ngươi còn khổ. Còn cái mặt vừa rồi — ngươi thôi khổ. Và ta biết ngươi mà thôi khổ nghĩa là ngươi thôi là ngươi.”
Tần Mạc siết lấy tay gã, cảm cái run chưa dứt trong đó. Móng tay gã hằn cả vào vai áo cậu, chỗ gã ghì suốt buổi không dám buông. Và cậu chợt nhận ra: cái tiếng gọi khản đặc ấy, vọng mãi từ ngoài vào cõi mơ, có lẽ chính là một trong những sợi đã kéo cậu về — không phải lý lẽ, không phải ý chí, mà một gã Dược phong gọi tên bạn tới rách cả họng.
Tần Mạc đứng dậy, kéo Chu Bình đứng theo, và cậu quét mắt quanh — cái cõi đẹp giờ, sau khi cậu vừa từ trong lòng nó chui ra, trông khác hẳn. Cậu thấy rõ hơn cái sai ở khắp nơi: một cánh bướm đập cánh mà không có gió, một bóng mây trôi mà bầu trời không đổi sáng, một tiếng chim lặp lại đúng một khuôn sau mỗi quãng. Cả cõi là một cỗ máy diễn cảnh, và giờ cậu đã tỉnh, cậu thấy hết những bánh răng.
Từ Quân đứng cách đó vài bước, dưới bóng cây hoa lớn, và lần này trên mặt ông ta không còn nụ cười hiền từ, cũng không còn cái lạnh. Chỉ còn một sự chăm chú — cái chăm chú của một kẻ vừa thua một ván cờ hắn tưởng nắm chắc, và đang tính lại từ đầu.
“Cậu ra được.” Ông ta nói, chậm, và trong hai chữ ấy có cả một sự sững sờ mà cái vẻ điềm tĩnh của ông ta không giấu hết. “Không ai ra được cái mơ ta dựng riêng cho họ. Ta dựng nó từ chính cái họ khao khát nhất — không ai bỏ được cái mình khao khát nhất. Vạn năm nay chưa một ai. Vậy mà cậu bỏ, và cậu bỏ nhanh, trước khi ta kịp dựng thêm.” Ông ta nghiêng đầu. “Cho ta hỏi, vì ta thật lòng muốn biết: cậu tìm ra kẽ hở nào? Ta dựng nó hoàn hảo. Từng con cá. Từng tia nắng.”
“Ngài dựng hoàn hảo cái ngài biết.” Tần Mạc đáp, đứng thẳng lại, đỡ Chu Bình. “Nhưng ngài chỉ biết cái ngài vắt được từ mảnh hồn nàng. Còn có những thứ về nàng không nằm trong mảnh hồn nào cả — chúng nằm trong ta. Một vết sẹo trên cổ tay nàng, mà chỉ ta biết. Ngài dựng nàng không có nó. Đó là kẽ hở. Ngài không dựng được cái ngài không biết, và có những cái về người ta thương chỉ mình ta biết.” Cậu nhìn thẳng Từ Quân. “Đó là chỗ ngài sẽ luôn thua, với ta. Ngài có thể dựng lại nàng từ cái ngài vắt được. Nhưng ngài không dựng được cái nàng-của-riêng-ta. Cái đó ngài không chạm tới.”
Từ Quân im lặng một lúc lâu. Quanh ông ta, cõi đẹp vẫn diễn: người đàn bà xa xa vẫn ru đứa con không có, ông lão vẫn câu dòng suối không cá, tất cả vẫn mỉm cười cái nụ cười bị vặn nhỏ. Nhưng có một cái gì đã đổi trong không khí — cái ánh sáng ấm không nguồn giờ hắt xuống mặt Từ Quân một sắc mỏi, và lần đầu cậu thấy cái cõi đẹp này, qua mắt kẻ dựng ra nó, có lẽ cũng là một nhà tù giam chính hắn.
Rồi ông ta làm một việc Tần Mạc không ngờ: ông ta thở dài, và ngồi xuống một tảng đá phủ rêu — thứ rêu cũng giả, cũng đẹp, cũng vô dụng — cái dáng mệt mỏi của một kẻ đã sống quá lâu giữa những cái bóng.
“Cậu biết ta đã làm việc này bao lâu không?” Ông ta hỏi, không đợi đáp. “Ta coi cõi này từ trước khi cái tông môn của cậu có viên gạch đầu tiên. Ta đã ru ngủ hàng vạn hồn trong giấc mơ đẹp nhất của chúng. Và ta tin — ta vẫn tin — rằng ta tử tế hơn cái lò dưới kia. Cậu tới, cậu cãi ta, cậu gọi ta là trộm. Có thể cậu đúng. Nhưng cho ta hỏi cậu một câu, đóa sen, và cậu hãy thành thật:” ông ta ngẩng lên, “khi cậu ở trong cái mơ ấy, ngồi bên nàng, nghe nàng kể chuyện con mèo — cậu có hạnh phúc không?”
Tần Mạc không trả lời ngay. Vì câu trả lời thật thì đau.
Cái ngực khuyết thật của cậu nhói lên một cái đau còn tươi — cái đau của một kẻ vừa tự tay dập tắt thứ ấm nhất mình có kể từ khi mất người thương. Cậu đứng đây, trong cái thật xấu xí, và cậu là kẻ đã tự chọn nó.
“Có.” Cậu nói, và cậu không giấu cái run trong giọng. “Hạnh phúc hơn bất cứ lúc nào kể từ đêm nàng chết. Ngài cho tôi thấy lại cái tôi tưởng đã mất vĩnh viễn. Tôi sẽ không giả vờ rằng bỏ nó là dễ. Bỏ nó là việc khó nhất tôi làm kể từ đêm hợp Thiên — khó hơn cả nuốt cái lò, khó hơn cả cho đi một buổi chiều.”
Gần đó, một hồn — một cô gái trẻ mặc áo cưới — đang xoay tròn dưới nắng, tay dang ra như đang khiêu vũ với một người không có, mặt ngời lên hạnh phúc của cái ngày đẹp nhất đời. Và Tần Mạc, với thần thức chín cánh, thấy cái ông ta không nói: từ cô gái ấy, theo mỗi vòng xoay, một sợi khí mỏng, ấm, an lạc, đang bị rút lên — chảy về phía Từ Quân, đều đặn, như sữa vắt từ một bầu vú. Cô ta xoay, cười, và cạn dần, mà không biết. Cái cảnh ấy, lặng lẽ, tố cáo Từ Quân đắt hơn mọi lời cãi của cậu.
“Vậy đấy.” Từ Quân nói khẽ, không đắc thắng, mà gần như buồn. “Ta cho cậu cái hạnh phúc nhất cậu có được từ khi nàng chết. Và cậu bỏ nó, để về với cái này —” ông ta khoát tay về cái ngực khuyết, con thú, con đường máu “— để đi tiếp một con đường sẽ chỉ cho cậu thêm đau. Cậu bảo ta là kẻ trộm. Ta bảo cậu là kẻ từ chối quà. Ta không hiểu nổi cậu. Thật đấy. Cả vạn năm ta chưa gặp một kẻ được cho thiên đường mà chọn địa ngục, và gọi cái chọn ấy là trung thành.”
“Vì thiên đường ngài cho không có nàng.” Tần Mạc nói. “Chỉ có cái bóng nàng. Ngài không hiểu, vì ngài nghĩ hạnh phúc là thứ đong đếm được — bao nhiêu nụ cười, bao nhiêu buổi chiều êm. Với ngài, một cái bóng cười thì bằng một người thật cười, vì cả hai đều là ‘nụ cười’. Nhưng tôi không đi tìm nụ cười. Tôi đi tìm nàng. Cái bóng của nàng, dù cười cả vạn năm, cũng không phải nàng — vì nó không có cái vết sẹo, không có cái phần nàng giấu, không có cái đã-sống-đã-đau làm nàng là nàng. Ngài cho tôi một vạn năm hạnh phúc với một cái bóng. Tôi chọn một đời đau để đi tìm cái thật. Vì cái thật, dù đau, mới là nàng. Ngài gọi đó là từ chối quà. Tôi gọi đó là biết cái gì mới đáng nhận.”
Từ Quân nhìn cậu rất lâu. Và rồi — Tần Mạc không tin nổi — ông ta gật đầu, một cái gật chậm, và đứng dậy.
“Mảnh cậu tới tìm ở cõi này.” Ông ta nói. “Không phải cái mảnh thứ tư cậu vừa lấy ở gốc cây. Còn một mảnh nữa — ta giữ nó ở chỗ sâu nhất, cái mảnh nàng thiết tha nhất, cái ta vắt được nhiều khí nhất. Ta định để cậu tìm mãi không ra. Nhưng…” ông ta khoát tay, và ở giữa cõi, một đốm sáng hiện lên — một mảnh hồn, đậm, ấm. “Ta trả cậu. Không phải vì ta thua. Vì ta tò mò. Ta muốn xem một kẻ từ chối được thiên đường của ta sẽ đi tới đâu. Ta đã ru ngủ vạn hồn; ta chưa từng được xem một kẻ tỉnh táo trèo lên chống lại chính cái tay ru nó. Cầm lấy mảnh của cậu đi. Và trèo tiếp. Ta sẽ xem.”
Tần Mạc cảnh giác — một món quà từ Từ Quân thì đáng ngờ hơn một đòn. Cậu bước tới đốm sáng chậm rãi, thả một sợi Câu Hồn ấn dò trước, tìm bẫy, tìm móc, tìm một sợi lệnh giấu nào có thể biến món quà thành một cái xích. Chu Bình đứng sau, nín thở, tay nắm vai cậu — lần này để giữ cậu tỉnh, phòng khi đốm sáng lại là một cái mơ khác.
Không có bẫy. Sợi tơ chạm vào đốm sáng, và cái ấm quen thuộc dội về — cái ấm của nàng, thật, cùng cái đau thật của một mảnh từng bị vắt. Mảnh thứ năm. Nó bay về tấm thanh y, sà vào, và khi nó nhập, cả cái đau của nó nhập theo — Tần Mạc khựng lại một nhịp, chịu lấy, như bốn lần trước. Trong ngực cậu, năm mảnh giờ đập cùng nhau, và cái “nàng” ở khoảng giữa đậm thêm một bậc, rõ thêm một nét — và lần này, giữa cái đậm ấy, cậu thoáng cảm được nàng, cái phần đã đủ năm mảnh, khẽ động, như định nói gì, rồi lặng lại: chưa đủ mảnh để thành giọng lần nữa, nhưng đủ để cậu biết nàng đang nghe.
Năm mảnh. Còn chín mươi lăm.
“Sao ngài trả?” Tần Mạc hỏi, thật lòng không hiểu. “Ngài giữ nó thì tôi không lấy được. Ngài có thể để tôi tìm mãi.”
Từ Quân đã bắt đầu tan vào ánh sáng cõi, nhưng giọng ông ta còn vọng lại, và trong nó có một cái gì Tần Mạc không đọc được — mệt mỏi, hay ghen tị, hay một nỗi cô đơn cổ xưa: “Vì cậu có cái ta không có, đóa sen, và ta đã quên mất nó tồn tại. Cậu có một người thật để đi tìm. Ta thì chỉ có những cái bóng để ru. Cả vạn năm, ta cho người ta giấc mơ, vì ta không còn ai thật để mà thương. Cậu nhắc ta rằng có một thứ khác cái ta làm. Có kẻ, thay vì nhận một cái bóng đẹp, đi tìm một cái thật đau. Ta không làm được thế nữa — ta quên mất cách rồi. Nhưng ta muốn xem một kẻ còn làm được.” Giọng ông ta nhỏ dần. “Đi đi. Trèo tiếp. Và nếu cậu tới được cái đỉnh không mặt kia — nếu cậu thật sự nhặt đủ nàng — thì cho ta biết, bằng cách nào đó, rằng cái thật đau đáng hơn cái bóng đẹp. Ta muốn tin điều đó, trước khi ta cũng thành một cái bóng.”
Cõi đẹp mờ đi quanh họ, cỏ hoa và dòng suối giả nhạt dần như một bức tranh phai, và Tần Mạc cùng Chu Bình thấy mình đứng ở rìa cõi, nơi một cột hồn khác xoáy lên, về phía tầng tiếp theo.
Chu Bình, trước khi bước vào cột, ngoái lại nhìn cái cõi đẹp một lần — nhìn người đàn bà vẫn ru đứa con không có, và mặt gã nhăn lại. “Ta cứ nghĩ mãi về mấy người này.” Gã nói khẽ. “Ngươi cứu con bé ra được. Còn họ? Cả một cõi, cười mãi, bị vắt mãi. Ta với ngươi đi rồi, họ vẫn ở đây.” Gã thở dài, cái thở của một kẻ quê mùa vừa chạm phải một nỗi bất công quá lớn cho mình gánh. “Ngươi bảo ngươi sẽ đạp đổ các tầng trời. Ta mong ngươi đạp thật. Vì đạp đổ cái này thì mới có ngày mấy người kia được thôi cười.”
Tần Mạc nhìn theo hướng gã, những gương mặt trải tới chân trời, người đàn bà ru mãi một đứa con không có. Cậu nhìn thật lâu, ghi lấy.
“Ta đạp.” Cậu nói. “Từng tầng một. Không chỉ vì nàng nữa.”
Cậu bước vào cột hồn, Chu Bình bám sau. Sau lưng, thiên đường của Từ Quân vẫn đẹp, vẫn đầy những kẻ mỉm cười rỗng — nhưng giờ, giữa chúng, có một kẻ coi vườn ngồi trên tảng đá rêu giả, nhìn theo hai cái bóng lên trời, lần đầu trong vạn năm tự hỏi liệu mình có đang tử tế thật không.